II OZ 794/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. R., J. M., K. M., F. B., A. R., K. K., M. K., A. L., D. S., U. W., M. Z. i S. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 575/24 o odrzuceniu skargi D. R., D. R., J. M., K. M., F. B., A. R., K. K., M. K., A. L., D. S., U. W., M. Z. i S. Z. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 24 maja 2024 r. nr 40/2024, znak: GPB-III.7722.8.2024 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji zatwierdzającej projekty zagospodarowania terenu i architektoniczno-budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 12 września 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 575/24 odrzucił skargę D. R., J. M., K. M., F. B., A. R., K. K., M. K., A. L., D. S., U. W., M. Z. i S. Z. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z 24 maja 2024 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji zatwierdzającej projekty zagospodarowania terenu i architektoniczno-budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z 6 sierpnia 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżących – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi – do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dwóch odpisów skargi podpisanych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że zawiadomienia o nadejściu przesyłki zawierającej wezwanie złożono w drzwiach adresata dwukrotnie: 9 oraz 19 sierpnia 2024 r. Przesyłkę tę zwrócono do Sądu 27 sierpnia 2024 r. Wobec powyższego WSA uznał, że wezwanie do usunięcia braków skargi doręczono pełnomocnikowi skarżących 23 sierpnia 2024 r., w trybie art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. W związku z tym termin do uzupełnienia braków formalnych skargi minął 30 sierpnia 2024 r. Skarżący w tym czasie nie usunęli braków skargi. W konsekwencji skarga podlegała odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 58 § 1 pkt. 3 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi wniesionej przez skarżących, z uwagi na przyjęcie przez Sąd, że termin na uzupełnienie braków formalnych skargi, do których uzupełnienia Sąd wezwał skarżących minął bezskutecznie z dniem 30 sierpnia 2024 r., podczas gdy wezwanie do uzupełnienia braków skargi poprzez złożenie dwóch odpisów skargi nie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżących, b) art. 73 § 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, którego niewykonanie stanowiło podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 23 sierpnia 2024 r., podczas gdy brak jest podstaw do uznania w niniejszej sprawie tzw. "fikcji doręczenia", bowiem doręczenie przesyłki z wezwaniem było wadliwe, niezgodne z dyspozycją art. 73 § 2-3 p.p.s.a., gdyż pełnomocnik skarżących nie został należycie poinformowany o przesyłce, poprzez umieszczenie dwukrotnego awizo o pozostawieniu przesyłki pocztowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w oddawczej skrzynce pocztowej czy też na drzwiach kancelarii, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że wezwanie do uzupełnienia braków skargi zostało skutecznie doręczone z dniem 23 sierpnia 2024 r. Pełnomocnik skarżących dołączył do zażalenia potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię reklamacji złożonej do urzędu pocztowego dotyczącą braku awizowania lub niepodejmowania drugiej próby doręczania przesyłek poleconych na adres kancelarii. Wśród przesyłek objętych reklamacją znalazła się ta dotycząca wezwania do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie II SA/Łd 575/24. W dniu 16 stycznia 2025 r. (data nadania) pełnomocnik skarżących nadesłał na wezwanie NSA odpowiedź Poczty Polskiej na złożoną reklamację. Zdaniem pełnomocnika odpowiedź ta jest wymijająca, co świadczy o tym, iż Poczta Polska nie ma pewności, czy dokonano awizacji przesyłek, a to pozwala na obalenie domniemania doręczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać dodatkowe elementy wymienione w tym ostatnim przepisie. Przepis art. 47 § 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, że do skargi należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Liczba odpisów pisma procesowego i odpisów załączników jest zależna od liczby stron uczestniczących w postępowaniu, a odpisy składanego pisma procesowego wraz z odpisami załączników są doręczane następnie przez Sąd wszystkim pozostałym stronom (uczestnikom) postępowania. Brak wymaganych odpisów skargi stanowi brak formalny, w wyniku, którego skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu. Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod odpowiednim rygorem. W przypadku skargi rodzaj rygoru ustawodawca określił w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Skarżący wnosząc skargę nie dołączyli do niej odpisów dla uczestników postępowania, a więc w świetle ww. przepisów, WSA w Łodzi zasadnie wezwał reprezentującego ich pełnomocnika do usunięcia tych braków formalnych. Pełnomocnik skarżących wskazał jednak w zażaleniu, że nie został skutecznie wezwany do uiszczenia ww. braków z powodu wystąpienia nieprawidłowości działania Poczty Polskiej przy doręczeniu przedmiotowej przesyłki sądowej. Istotą argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia jest próba podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie, tj. spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanek skuteczności doręczenia w trybie z art. 73 p.p.s.a., czyli poprzez awizo. Pełnomocnik skarżących kwestionuje fakt prawidłowej awizacji wskazując na brak awiza w skrzynce odbiorczej lub na drzwiach adresata. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przewidziana w art. 73 § 4 p.p.s.a. fikcja doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że adresat miał możliwość zapoznania się z treścią przesyłki. Domniemanie powyższe ma charakter domniemania usuwalnego i może zostać obalone przeciwdowodem. Zastępczy sposób doręczenia pisma stronie nie uniemożliwia podniesienia zarzutu, że uchybienie terminu jest następstwem okoliczności związanych z tym doręczeniem, ani także obalenia domniemania doręczenia pisma stronie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 167/11, dostępne w CBOSA). Zaznaczyć należy, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, dysponując informacjami urzędu pocztowego zamieszczonymi na odwrocie potwierdzenia odbioru oraz na kopercie, w której wysłano pełnomocnikowi skarżących wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, nie miał obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości fikcji doręczenia wezwania. Jednakże pełnomocnik skarżących podniósł w zażaleniu istotne wątpliwości dotyczące prawidłowości tego doręczenia, powołując się na to, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym nie zostało pozostawione w skrzynce pocztowej lub na drzwiach jego kancelarii. Powyższe zarzuty w zestawieniu z odpowiedzią Poczty Polskiej na złożoną przez pełnomocnika skarżących reklamację podważają przyjęcie domniemania, że został on zawiadomiony o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym i że miał możliwość zapoznania się z treścią przesyłki. Pomimo bowiem tego, że reklamacja zawierała szczegółowe informacje odnośnie konkretnych przesyłek i dat ich doręczenia, to udzielona przez Pocztę Polską odpowiedź ukazuje jedynie ogólne stanowisko co do procedury doręczania przesyłek w razie nieobecności adresata. W odpowiedzi nie wskazano m.in. czy postępowanie wyjaśniające przeprowadzono z udziałem listonosza, który podejmował próby doręczenia przesyłek objętych reklamacją. W konsekwencji NSA uznał, że odpowiedzi Poczty Polskiej znajdującej się w aktach sądowych sprawy, nie można uznać za wystarczającą do stwierdzenia dokonania skutecznego doręczenia przesyłki sądowej w postaci wezwania pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi. W zaistniałej sytuacji procesowej (pełnomocnik skarżących zaprzeczył, aby zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce poczty zostało umieszczone w miejscu wskazanym w ustawie), a w postępowaniu reklamacyjnym nie wyjaśniono w sposób dogłębny powyższej, zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, przyjąć należy, że domniemanie wynikające z art. 73 p.p.s.a. zostało skutecznie obalone. Wobec powyższego należy uznać, że nasuwające się w sprawie uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego, pozwalają na stwierdzenie, że w niniejszej sprawie niezasadnie przyjęto prawidłowość doręczenia. Natomiast skutki ewentualnych nieprawidłowości nie mogą obciążać skarżących. Adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Stanowisko to uzasadnione jest tym, że prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W świetle zarzutów zażalenia oraz przedstawionej w jego uzasadnieniu argumentacji, przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że doszło do skutecznego doręczenia pełnomocnikowi skarżących przesyłki, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków skargi, ocenić należy jako przedwczesne. W tym stanie rzeczy WSA w Łodzi zbada, czy na obecnym etapie postępowania – w związku z dołączeniem do zażalenia dwóch odpisów skargi dla uczestników postępowania – skarga nadal dotknięta jest brakami i w przypadku ich stwierdzenia – ponownie wezwie pełnomocnika skarżących do ich uzupełnienia. W przypadku zaś uznania, że braki te zostały uzupełnione, WSA podejmie dalsze czynności w sprawie. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.