III SA/Wr 229/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 14 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. S. na Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 615/22 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 500,00 (pięćset) złotych; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi O. S. (dalej: skarżąca) jest niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 615/22. W wyroku tym Sąd stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski (dalej: organ) dopuścił się bezczynności w sprawie wydania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Sąd zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 60 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 500 zł oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 597 zł. Akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem wyroku ze stwierdzoną prawomocnością zostały doręczone organowi w dniu 6 marca 2023 r. Sześćdziesięciodniowy termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upływał zatem w dniu 5 maja 2023 r. Pismem z dnia 21 kwietnia 2023 r. oraz 15 maja 2023 r. skarżąca, działająca przez pełnomocnika, wezwała organ do wykonania wyroku, natomiast w wywiedzionej skardze z dnia 6 czerwca 2023 r. (data wpływu do organu) wniosła o: 1) rozpatrzenie sprawy w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.), 2) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., 3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a., 4) udzielenie skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Polsce na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a., 5) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. oraz 6) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z § 2 powołanego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, o którym mowa w art. 154 § 2 p.p.s.a., ma miejsce wówczas, gdy organ w dalszym ciągu, mimo upływu terminu wyznaczonego w wyroku zobowiązującym do załatwienia sprawy, nie wydaje rozstrzygnięcia. Wymierzenie grzywny następuje zatem, gdy mimo wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji pozostaje w dalszym ciągu w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie z przyczyn zależnych od tego organu. Zdaniem Sądu nie może być wątpliwości, że w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin wykonania takiego orzeczenia poprzez wydanie aktu/dokonanie czynności jest jednoznacznie oznaczany przez sąd stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Tak wyznaczony przez sąd termin jest terminem dodatkowym wobec terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 571/19 - ten i inne przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z powołanego przepisu wynika, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie skarżąca spełniła wskazany w art. 154 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku, kierując do organu wezwanie do wykonania wyroku. Biorąc pod uwagę stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, Sąd wskazuje, że wezwanie to dotyczyło zarówno wydania decyzji kończącej postępowanie, jak również wpłaty na rzecz skarżącej zasądzonej sumy pieniężnej oraz kosztów postępowania. Wykonanie wyroku w części dotyczącej zasądzonych kwot pieniężnych nie czyni skargi niedopuszczalnej, ponieważ zarówno na dzień wniesienia skargi, jak również wyrokowania w niniejszej sprawie, organ nie wykonał kluczowego z punktu widzenia ochrony przewidzianej w art. 149 p.p.s.a. zobowiązania Sądu do załatwienia sprawy, zawartego w punkcie III prawomocnego wyroku, co pozwala Sądowi na rozstrzygnięcie merytoryczne w oparciu o art. 154 p.p.s.a. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, prawomocnym wyrokiem z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 615/22, wyznaczył organowi termin 60 dni na załatwienie sprawy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta administracyjne sprawy z odpisem prawomocnego wyroku zostały doręczone organowi w dniu 6 marca 2023 r., a zatem organ zobligowany był rozstrzygnąć sprawę najpóźniej z dniem 5 maja 2023 r. W zakreślonym przez Sąd terminie organ wyroku nie wykonał. Z akt administracyjnych przedłożonych wraz ze skargą nie wynika, aby decyzja w sprawie została wydana. Skoro zatem organ, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu, sprawy nie załatwił, to wynikający ze skargi wniosek o wymierzenie grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zdaniem Sądu stan po doręczeniu prawomocnego wyroku nie da się określić inaczej jak bezczynność organu. Dla merytorycznego załatwienia wniosku strony organ nie uczynił jakiejkolwiek czynności po wpływie prawomocnego orzeczenia do organu. Mając na uwadze okres bezczynności liczony od momentu otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy do dnia wniesienia skargi na niewykonanie wyroku, tj. okres od 6 marca 2023 r. do dnia 6 czerwca 2023 r., Sąd orzekł o grzywnie w wysokości 500,00 zł, która to kwota mieści się w wymiarze określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a. Biorąc zatem pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 500,00 zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. W związku z tym Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. Sąd uznał również, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, o czym Sąd rozstrzygnął w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia w szczególności okoliczność, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy – mimo stwierdzonej już bezczynności – nie podjął jakiejkolwiek czynności zmierzającej do wykonania wyroku, a zatem załatwienia sprawy administracyjnej. Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak ignorowanie prawomocnego wyroku. Wskazanie przez sąd administracyjny w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest bowiem elementem wyroku. Żaden przepis k.p.a. czy p.p.s.a. nie nadaje organowi kompetencji do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego przez przedłużenie terminu procedowania w sprawie. Odnosząc się z kolei do wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a., uwzględniając skargę, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Treść tego przepisu wskazuje, że to, czy i w jakiej wysokości suma pieniężna będzie przyznana, zależy od uznania Sądu, który ocenia zasadność jej zasądzenia w oparciu o całokształt okoliczności sprawy. Zatem sąd, uwzględniając skargę, może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną. Wskazania wymaga, że suma pieniężna jako taka, z punktu widzenia skarżącej, pełni rolę rekompensaty za niedogodność spowodowaną przewlekłością postępowania, jednocześnie dla organu ma charakter represyjno-dyscyplinujący. W niniejszej zaś sprawie, zdaniem Sądu, nie zaistniały okoliczności, które wymagałyby zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, skarżąca wskazała, że wyłącznie wnioskowana kwota 10 000 zł będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności, tj. długotrwałego oczekiwania na wydanie decyzji w sprawie, a także lekceważenia przez organ przepisów prawa i zobowiązania nałożonego na niego przez Sąd. W ocenie skarżącej, wnioskowana przez nią kwota pozwoli więc zdyscyplinować organ i zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości. Wskazania wymaga, że na mocy wyroku z dnia 25 listopada 2022 r., którym w sprawie została stwierdzona bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, skarżąca otrzymała już sumę pieniężną w wysokości 500 zł. Ponadto, w niniejszej sprawie, dla przyznanie sumy pieniężnej skarżąca winna była wykazać okoliczności, jakie zaistniały po jej stronie, na skutek niewykonania wyroku, a nie wcześniejszego przewlekłego prowadzenia sprawy. Tego bowiem (niewykonania wyroku), a nie przewlekłości organu dotyczy wniesiona skarga i wydane rozstrzygnięcie. Tymczasem skarżąca nie sformułowała w uzasadnieniu skargi żadnego wyjaśnienia, co takiego stało się na skutek niewykonania wyroku do dnia 25 listopada 2022 r., co uzasadniałoby przyznanie sumy w wysokości 10 000 zł. Z powyższych powodów Sąd oddalił skargę w tej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na uwzględnienie nie zasługiwało także zawarte w skardze żądanie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Polsce na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. Stosownie do powołanego art. 154 § 2 zd. 1 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 tego przepisu (czyli niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania), może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2018 r. (sygn. akt I OSK 2742/17), konstrukcja uprawnień orzeczniczych przewidzianych w art. 154 § 2 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie przewidziane w tym przepisie może być wydane tylko w sprawie ze skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kiedy sąd administracyjny – stosownie do art. 146 § 2 p.p.s.a. – w wyroku, który nie został wykonany, uznał uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisu prawa, albo kiedy sąd ten, w wyroku wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a., a niewykonanym, uwzględnił skargę na bezczynność organów w powyższym zakresie art. 3 § 2 pkt 4 (zob. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 482). Podobnie uważa B. Dauter, który wskazuje, że w sprawach niewykonanego wyroku wydanego w trybie art. 149 p.p.s.a., w którym sąd uwzględnił skargę na bezczynność organu, przepis art. 154 § 2 p.p.s.a., może być stosowany, ale jedynie w zakresie wynikającym z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., czyli w sprawach dotyczących innych niż decyzje i postanowienia aktów i czynności z zakresu administracji publicznej (por. B. Dauter [w:] B Dauter, B Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu, 2009 r., s. 408). Powyższe stanowisko jest jednolicie prezentowane w literaturze (por. R. Hausera, M. Wierzbowskiego (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 5. wydanie zmienione i uzupełnione, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2017 s. 698; A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), Komentarzu do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2016, art. 154 Nb 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądy te podziela. O kosztach procesu zawartych w punkcie IV sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.). Na zasądzone koszty składają się: kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skarg, kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.