III OZ 662/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt IV SO/Po 11/23 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim Krzysztofa Dziedzica od rozpoznania sprawy ze skargi J. W. na zarządzenie zastępcze Wojewody L. z dnia 9 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w punkcie 1 postanowienia z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt IV SO/Po 11/23, na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 2 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyłączył sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim: Adama Jutrzenkę-Trzebiatowskiego, Jacka Jaśkiewicza, Krzysztofa Rogalskiego, Jarosława Piątka, Michała Ruszyńskiego, Sławomira Pautera, Grażynę Staniszewską, Annę Juszczyk-Wiśniewską, Jacka Niedzielskiego, Alinę Rzepecką, Dariusza Skupienia, Zbigniewa Kruszewskiego oraz asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim: Damiana Bronowickiego i Kamilę Karwatowicz od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Go 618/22 ze skargi J. W. (dalej także jako: skarżący) na zarządzenie zastępcze Wojewody L. z dnia 9 sierpnia 2022 r., nr [...] wydane w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego, a w pukcie 2 oddalił wniosek o wyłączenie od orzekania w rozpoznawanej sprawie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim Krzysztofa Dziedzica. Sąd I instancji wskazał, że z treści złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że jego żona przez wiele lat orzekała jako sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, a obecnie jest w stanie spoczynku. W związku z powyższym, jak podkreślił skarżący, jego żona pozostawała przez wiele lat w ścisłych kontaktach służbowych, a z niektórymi także w kontaktach towarzyskich, z innymi sędziami i asesorami WSA w Gorzowie Wielkopolskim, co z kolei może w ocenie skarżącego wywoływać wątpliwości osób trzecich co do bezstronności tychże sędziów w niniejszej sprawie. Sąd I instancji zwrócił uwagę na treść oświadczeń sędziów WSA w Gorzowie Wielkopolskim: Adama Jutrzenki-Trzebiatowskiego, Jacka Jaśkiewicza, Krzysztofa Rogalskiego, Jarosława Piątka, Michała Ruszyńskiego, Sławomira Pautera, Grażyny Staniszewskiej, Anny Juszczyk-Wiśniewskiej, Jacka Niedzielskiego, Aliny Rzepeckiej, Dariusza Skupienia, Zbigniewa Kruszewskiego oraz asesorów WSA w Gorzowie Wielkopolskim: Kamili Karwatowicz i Damiana Bronowickiego, z których wynika, że w związku z tym, że skarżący jest mężem sędzi WSA w Gorzowie Wielkopolskim w stanie spoczynku, z którą ww. sędziowie i asesorzy utrzymywali kontakty służbowe, a niektórzy z nich także koleżeńskie, podczas jej pracy w sądzie, może to wywoływać w ich ocenie uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. Dlatego Sąd I instancji uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i postanowił wyłączyć ww. sędziów i asesorów od rozpoznania niniejszej sprawy. Przechodząc zaś do rozpoznania wniosku skarżącego w części dotyczącej wyłączenia sędziego WSA w Gorzowie Wielkopolskim Krzysztofa Dziedzica, Sąd I instancji stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w tym zakresie z uwagi na treść oświadczenia złożonego przez ww. sędziego, które nie zawiera twierdzeń, że faktycznie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawy, jak i inne podstawy wyłączenia. Sędzia Krzysztof Dziedzic wskazał bowiem, że nigdy wcześniej nie zetknął się osobiście ze skarżącym, ani jego małżonką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że w sprawie nie wskazano okoliczności podważających obiektywizm sędziego Krzysztofa Dziedzica i powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, w którym stwierdzono, że: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Pismem z dnia 4 sierpnia 2023 r. skarżący złożył zażalenie na punkt 2 powyższego postanowienia Sądu I instancji z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt IV SO/Po 11/23, wnosząc o jego zmianę poprzez wyłączenie sędziego Krzysztofa Dziedzica od orzekania w niniejszej sprawie i zarzucił WSA w Poznaniu niesłuszne oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego WSA w Gorzowie Wielkopolskim Krzysztofa Dziedzica od rozpoznania niniejszej sprawy, wskazując że rozstrzygnięcie to narusza zagwarantowane skarżącemu w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do rozstrzygnięcia sprawy przez niezależny, niezawisły i bezstronny sąd, gdyż jego intencją było wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że nie kwestionuje bezstronności i niezawisłości sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, ale chciałby uniknąć jakichkolwiek wątpliwości zgłaszanych w niniejszej sprawie przez osoby trzecie, które ewentualnie kwestionowałyby przyszłe orzeczenia Sądu I instancji, bez względu na treść ich rozstrzygnięcia. Skarżący podniósł, że spotyka go medialna nagonka ze strony lokalnej "Gazety [...]", której właścicielem jest spółka Skarbu Państwa [...]. Skarżący wskazał, że gazeta ta co jakiś czas zamieszcza publikacje ferujące niekorzystny dla niego wyrok. W związku z tym w ocenie skarżącego jedynie rozpoznanie sprawy przez sąd inny niż WSA w Gorzowie Wielkopolskim zapewni przekonanie opinii publicznej o rzetelności wydanego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji dokonał rozpatrzenia wniosku o wyłączenie sędziego opierając się na przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., w których wymienione są bezwzględne i względne przesłanki wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd I instancji wyjaśnił, że wniosek o wyłączenie sędziów powinien wskazywać okoliczności lub dowody uprawdopodabniające istnienie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziego. Bazując zaś na oświadczeniu sędziego Krzysztofa Dziedzica, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziego Krzysztofa Dziedzica od orzekania w niniejszej sprawie. Sąd I instancji wskazał, że z oświadczenia wynika, że w sprawie nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w niniejszej sprawie, bowiem w okresie jego pracy w WSA w Gorzowie Wielkopolskim (od października 2015 roku), jak również nigdy wcześniej, nie zetknął się on osobiście ze skarżącym, ani jego żoną, a fakt że żona skarżącego orzekała w tym sądzie zanim sędzia Krzysztof Dziedzic zaczął w nim pracować, nie ma żadnego wpływu na jego obiektywność w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Jak podkreślił w swoim oświadczeniu sędzia Krzysztof Dziedzic, fakt ten nie powinien budzić wątpliwości co do bezstronności ww. sędziego w odbiorze społecznym, gdyż jego zdaniem nie można czynić założenia, że istnieje "solidarność zawodowa sędziów", uniemożliwiająca im rzetelne orzekanie w sprawach innych sędziów oraz ich rodzin. Skarżący nie kwestionował stanowiska Sądu I instancji co do niewystąpienia w sprawie przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy wskazanych w art. 18 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast się do okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że obejmują one zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Natomiast inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć, np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Przy czym należy podkreślić, że przyczyną fakultatywnego wyłączenia sędziego jest wyłącznie okoliczność wywołująca uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego – wyłącznie w danej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził żadnych nieprawidłowości przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie sędziego Krzysztofa Dziedzica, a tym samym uznał, że zażalenie w tym zakresie nie jest zasadne, a skarżący nie wskazał na okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności ww. sędziego. Słusznie uznał Sąd I instancji, że nie może stanowić przesłanki do wyłączenia tego sędziego od rozpoznawania niniejszej sprawy fakt orzekania przez żonę skarżącego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim, jeśli miało to miejsce jeszcze przed rozpoczęciem orzekania w tym sądzie przez sędziego Krzysztofa Dziedzica. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.