II GZ 363/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 5 września 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 271/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z 5 września 2012 r. odmówił K. W. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że K. W. pismem z 13 czerwca 2012 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w związku z wniesieniem skargi na postanowienie Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 29 marca 2012 r. Zdaniem Sądu, Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie opłacić kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z oświadczenia Skarżącego wynika, że prowadzi wspólnie z żoną i dziećmi gospodarstwo domowe a od ośmiu lat nie uzyskuje żadnego dochodu. Odnośnie stanu majątkowego Skarżący podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 85 m2 zaś jego żona osiąga miesięczne wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.300 zł miesięcznie. Jednakże Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, które potwierdziłyby powyższe informacje. Z wniosku K. W. wynika także, że posiada on nieruchomość rolną o powierzchni 3,05 ha, przy czym nie wskazał, jaki dochód z niej uzyskuje. Referendarz sądowy pismem z 17 lipca 2012 r. wezwał K. W. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. K. W. w odpowiedzi na pismo wniósł o pilne rozpoznanie sprawy, natomiast nie złożył wymaganych dokumentów. W związku z tym, nie było możliwe dokładne ustalenie stanu majątkowego Skarżącego, rzeczywistej wysokości dochodów uzyskiwanych z posiadanych gruntów rolnych, dochodów żony oraz sytuacji pełnoletnich dzieci pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. W ocenie Sądu Skarżący nie spełnił przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) pozwalających na przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. K. W. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Odstępstwo od tej zasady stanowi instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 246 p.p.s.a., której celem jest umożliwienie stronie realizacji prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 ust.1 Konstytucji RP. W przypadku przyznania prawa pomocy, koszty sądowe są pokrywane z budżetu państwa, dlatego korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, że wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych środków na sfinansowanie kosztów własnego uczestnictwa w postępowaniu sądowym i tym samym nie może wykonywać prawa do sądu. Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, strona jest obowiązana złożyć, na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych lub przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne i nie jest wystarczające do oceny zasadności wniosku strony. W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na brak wystarczających danych w złożonym wniosku, Skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów i podania informacji, które pozwoliłyby ocenić jego sytuację materialną. K.W. nie wywiązał się z tego obowiązku. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać, że istnieją okoliczności uniemożliwiające jej poniesienie kosztów sądowych. W sytuacji przedstawionej przez K. W. nie można przyjąć, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący w sposób ogólny podał, we wniosku, że jego żona osiąga wynagrodzenie za pracę w wysokości 1300 zł miesięcznie zaś on sam i jego dzieci nie pracują. Zauważyć należy, że Skarżący pomimo wezwania Sądu nie wskazał, jaki dochód osiąga z tytułu użytkowania gruntów rolnych o powierzchni 3,05 ha, oraz kwoty wydatków ponoszonych dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że informacje przedstawione przez Skarżącego należało uznać, za niewystarczające dla oceny jego stanu majątkowego. Zbadanie sytuacji majątkowej wnoszącego o przyznanie prawa pomocy polega bowiem na porównaniu wysokości uzyskiwanego dochodu z rozmiarem ponoszonych wydatków, co w konsekwencji pozwala ocenić zasadność wniosku. W rozpoznawanej sprawie Skarżący, poza wynagrodzeniem żony, nie podał innego źródła utrzymania rodziny, wobec tego Sąd pierwszej instancji nie dysponował wystarczającymi informacjami i mógł dokonać pełnej oceny, co do istnienia podstaw uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Z wymienionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie