I OSK 272/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant sekretarz sądowy Edyta Cichecka po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1467/18 w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 29 maja 2018 r. znak: 2295/2018 w przedmiocie umorzenia postępowania zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygnaturze akt I OPS 1/23. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1467/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 29 maja 2018 r., nr 2295/2018 w przedmiocie umorzenia postępowania oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.C. I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 215 ust 2 u.g.n. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c. poprzez błędną wykładnię, polegającą na mylnym zrozumieniu ich treści oraz niezrozumieniu intencji ustawodawcy, polegającym na bezzasadnym uznaniu, iż podmiot który zbył prawa i roszczenia o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania nie może skutecznie domagać się ustalenia i przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., gdyż ustanowienie prawa wieczystego użytkowania na podstawie dekretu ma charakter pierwotny względem roszczenia o odszkodowanie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w/w przepisów poprzez uznanie, iż zbycie roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego powoduje, że zbywca tych praw nie jest legitymowany na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. do ubiegania się o odszkodowanie, zaś uprawnionym do uzyskania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. jest nabywca roszczenia o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania, który w wypadku odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego może ubiegać się o odszkodowanie, pomimo odmiennej woli stron umowy sprzedaży, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią, roszczenie o odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. jest samodzielnym roszczeniem materialnoprawnym w stosunku do roszczenia o ustanowienie prawa wieczystego nieruchomości zgłoszonego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, a zatem może być przedmiotem samodzielnego obrotu na podstawie umowy cywilnoprawnej, czemu nie przeszkadza ewentualna proceduralna kolejność rozpoznawania tych roszczeń; II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi w wyniku pominięcia całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego w sytuacji, gdy zaskarżone skargą decyzje administracyjne wydane po przeprowadzeniu właściwej kontroli działania organu i ocenie legalności podjętych przez niego rozstrzygnięć, winny zostać uchylone, a skarga uwzględniona, z uwagi na naruszenie przez organ administracji publicznej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. ewentualnie, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżone skargą decyzje administracyjne po przeprowadzeniu właściwej kontroli działania organu i ocenie legalności podjętych przez niego rozstrzygnięć winny zostać uchylone, a skarga uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. z uwagi na naruszenie przez organ administracji publicznej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 6 k.p.a. i art. 7 kp.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż a) w skład nabytych praw spadkowych po Z.M. i J.A. przez skarżącego M.C. nie wchodziły prawa i roszczenia dotyczące nieruchomości "[...] [...]" [...], w tym roszczenia odszkodowawcze na podstawie art. 215 u.g.n., bowiem wcześniej prawa i roszczenia, w tym roszczenia odszkodowawcze, zostały zbyte przez M.S. na rzecz podmiotu trzeciego, co powoduje, iż skarżący M.C. nie ma legitymacji do domagania się odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., podczas gdy M.S. nie zbyła nigdy roszczeń odszkodowawczych, a zatem skarżący M.C. posiadał legitymację do ustalenia i przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. b) A.B. zbył przysługujące mu prawa i roszczenia dotyczące nieruchomości "[...] [...]" [...], w tym roszczenia odszkodowawcze, na podstawie art. 215 u.g.n, co powoduje iż uczestnicy postępowania (jego spadkobiercy) nie mają legitymacji do domagania się odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., podczas gdy A.B. nigdy nie zbył roszczeń odszkodowawczych, a zatem uczestnicy postępowania (jego spadkobiercy) posiadają legitymację do ustalenia i przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający kontrolę kasacyjną oraz prześledzenie toku rozumowania sądu pierwszej instancji w wyniku braku zajęcia jednoznacznego stanowiska przyjętego za podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia odnośnie do określenia skutku, jaki dla rozstrzygnięcia wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 215 u.g.n. ma stwierdzenie przez sąd pierwszej instancji, iż "odnośnie odszkodowania za działki nr [...] i [...], których dotyczyła decyzja Prezydenta m.st Warszawy z dnia 5 czerwca 1998 r., i z w związku z którą została zawarta ugoda sądowa przez A.B. i Miasto stołeczne Warszawa, to ugoda ta, zgodnie z pkt 6 wyczerpywała wszelkie roszczenia powoda i jego spadkobierców do tych działek", w sytuacji, gdy działki [...] i [...] z obrębu [...] nie były przedmiotem wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. z dnia 30 grudnia 2013 r., sprecyzowanego pismem z dnia 6 września 2015 r., zważywszy, iż sąd pierwszej instancji w tym zakresie w sposób wyraźny nie podzielił stanowiska skarżącego oraz uczestników postępowania. Z uwagi na fakt, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, na podstawie art. 179a p.p.s.a wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie z 29 marca 2019 r. (I SA/WA 1467/18); uchylenie decyzji Wojewody Mazowieckiego z 29 maja 2018 r.. Nr 2295/2018 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy Nr 39/SD/2017 z dnia 5 kwietnia 2017 r.; zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M.C. zwrotu kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych prawem. Na wypadek nieuwzględnienia wniosku o rozpoznanie sprawy na podstawie art. 179a p.p.s.a., na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 203 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie z 29 marca 2019 r. (I SA/Wa 2231/14) oraz uchylenie w całości decyzji Wojewody Mazowieckiego dnia 29 maja 2018 r. Nr 2295/2018 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy Nr 39/SD/2017 z dnia 5 kwietnia 2017 r.; zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M.C. zwrotu kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych prawem. W wypadku, gdyby sąd uznał, iż sprawa nie jest dostatecznie wyjaśniona na podstawie art. 176 p.p.s.a. art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie z 29 marca 2019 r., (I SA/Wa 1467/14) w całości oraz przekazanie w tym zakresie postępowania do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M.C. zwrotu kosztów postępowania sądowego wedle norm przypisanych prawem. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Wnioskiem z 6 lutego 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wystąpił o podjęcie uchwały w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie rozstrzygnięcia następującego zagadnienia prawnego: "Czy nabywcy roszczeń wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.) przysługuje przymiot strony – w rozumieniu art. 28 k.p.a. – w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu?.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadaministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, udzielenie odpowiedzi na wyżej wskazane pytanie prawne będzie miało istotne znaczenie również dla rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej, gdyż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nabyciem roszczeń wynikających z art. 7 dekretu na podstawie umowy sprzedaży udziałów spadkowych po następcy prawnym byłego właściciela gruntów objętych ww. dekretem warszawskim. W tej sytuacji rozstrzygnięcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego o kwestii objętej wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich niewątpliwie będzie miało znaczenie dla rozstrzygnięcia, które zapadnie w niniejszej sprawie. Z powyższych względów uznając, iż zachodzi przesłanka z art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu podjęcia uchwały przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.