II FZ 6/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 821/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 13 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 22 grudnia 2022 r., I SA/Po 821/22, odrzucił skargę A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 13 września 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący, pismem z 12 października 2022 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 3 listopada 2022 r. skarżący został wezwany do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Próbę doręczenia skarżącemu odpisu powyższego zarządzenia pod wskazany w skardze adres podjęto dwukrotnie, tj. w dniach 14 listopada 2022 r. (pierwsze awizo) i 22 listopada 2022 r. (powtórne awizo). Przesyłka nie została przez skarżącego podjęta w terminie 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce oddawczej adresata pierwszego awiza, w związku z czym w dniu 30 listopada 2022 r. nastąpił jej zwrot do Sądu. Dokumentuje to załączona do akt sprawy koperta adresowana do skarżącego, z adnotacją doręczyciela: "Zwrot. Nie podjęto w terminie". Do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia braki formalne skargi nie został usunięte przez skarżącego. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowił o odrzuceniu skargi. 2. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący. W argumentacji podniesiono, że do dnia złożenia zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu, skarżący nie miał żadnej informacji ze strony organu ani też z Sądu, na jakim etapie jest rozpoznawanie sprawy. Wskazano, że w tym czasie właściciel jednej z nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] L. R. poinformował, że zdarza się, iż przychodzi do niego korespondencja adresowana do A. Z., którą oddaje doręczycielowi. Skarżący postanowił sprawdzić co dzieje się z jego sprawą i w tym celu w dniu 13 listopada 2024 r. wyznaczył pełnomocnika do przejrzenia akt sprawy. W dniu 15 listopada 2024 r., po przejrzeniu akt okazało się, że Sąd wysyłał do skarżącego korespondencję, która nie została przez niego odebrana. Było to zarówno wezwanie o uzupełnienie braków formalnych tj. podania wartości zaskarżenia i numeru PESEL oraz postanowienie z 22 grudnia 2022 r. o odrzuceniu skargi. Niestety przedmiotowej korespondencji skarżący nie odebrał albowiem nigdy nie otrzymał zawiadomienia z Poczty Polskiej o próbie ich doręczenia. W zażaleniu wyjaśniono, że po ponownej rozmowie z L. R., bez wiedzy i zgody obu osób, doszło do pomyłki urzędniczej, w zakresie prawidłowego oznaczenia nieruchomości, tj. działek należących do L. R. i A.Z. L. R. jest właścicielem działki nr [...] pod adresem C. ul. [...]. A. Z. jest właścicielem działki nr [...] i [...] również pod adresem C. ul. [...]. Działki nr [...] i [...] nie graniczą w żaden sposób z działką nr [...] i są od niej oddalone. Przedmiotowe działki [...] (L. R.) oraz [...] i [...] (A. Z.) nie są i nie były ze sobą połączone, ani też nigdy nie stanowiły współwłasności ww. osób, lecz zawsze stanowiły przedmiot odrębnej własności. Do powyższej pomyłki urzędowej doszło bez ich wiedzy, zgody i świadomości. Na potwierdzenie tych twierdzeń, w załączeniu do wniosku przedłożono, m.in. oświadczenie L. R. Skarżący nie zdawał sobie sprawy o istnieniu podwójnego adresu, a także faktu zameldowania A.Z. przy ul. [...]. Ponadto wskazano, że skarżący jest osobą w wieku 73 lat i schorowaną. Postanowienie zaskarżono w całości i zarzucono mu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art.145 § 4 p.p.s.a. i art.151 p.p.s.a. Sąd I instancji przyjął bowiem niewłaściwy stan faktyczny odbiegający od rzeczywistego. Błąd w ustaleniach faktycznych doprowadził z kolei do niewłaściwej oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. W szczególności błędnie przyjęto, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, że wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10.11.2022 roku o uzupełnienie braków formalnych i w następstwie jego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22.12.2022 r., I SA/Po 821/22 o odrzuceniu skargi, zostały skutecznie i prawidłowo doręczone. Niezawinione przez skarżącego oznaczenie nieruchomości przez właściwy organ gminy i przypisanie jednego adresu: C. ul. [...], kilku działkom należącym do różnych osób, było przyczyną nieprawidłowego oraz nieskutecznego doręczenia korespondencji w tej sprawie. Tym samym błędnie przyjęto, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych w terminie. 3. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Do zadań sądu pierwszej instancji po wpłynięciu środka odwoławczego należy zbadanie czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby Sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Jeśli zaś wskazane uchybienia nie zostaną w wyznaczonym terminie usunięte, albo z innych względów środek odwoławczy jest niedopuszczalny, czy też wniesiony po terminie, sąd pierwszej instancji decyduje o jego odrzuceniu. Wezwanie skarżącego zarządzeniem z 3 listopada 2022 r., nie może być uznane za skutecznie doręczone. Brak było bowiem prawidłowej podstawy faktycznej, na której zbudowano fikcję prawną doręczenia, o której stanowi przepis art. 73 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie zdawał sobie sprawy o istnieniu podwójnego adresu, a także faktu zameldowania innej osoby przy ul. [...]. Ponadto w niniejszej sprawie powstała sytuacja specyficzna, ponieważ wystąpił w niej przypadek błędnego oznaczenia nieruchomości przez organ władzy publicznej. Z tych też względów nie można uznać, że doszło do doręczenia przedmiotowego pisma w sposób określony przepisami art. 73 p.p.s.a. To zaś prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji dopuścił się w niniejszym postępowaniu zarzucanego naruszenia art. 73 p.p.s.a. poprzez uznanie za prawidłowe doręczenia zastępczego zarządzenia, co z kolei doprowadziło do błędnego odrzucenia skargi. Tym samym naruszono dyspozycję art. 58 § 1 pkt 3) w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a. Naruszenie to dawało podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 195 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, należy wyjaśnić, że wniosek ten nie może być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.