I OSK 612/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej przy Szkole [...] w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 922/20 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej przy Szkole [...] w W. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 marca 2020 r. nr 380/2020 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej przy Szkole [...] w W. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 3 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 922/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w Warszawie na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 marca 2020 r., nr 380/2020 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Wojewoda Mazowiecki stwierdził uchybienie przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] w Warszawie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. odmawiające wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dla nieruchomości gruntowej położonej w Warszawie przy ulicy [...] w Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] z obrębu 1-11-10 o powierzchni 0,4870 ha. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie z dnia 5 grudnia 2019 r. doręczono Spółdzielni w dniu 11 grudnia 2020 r. Zażalenie Spółdzielni skierowane do Wojewody Mazowieckiego za pośrednictwem Urzędu m.st. Warszawy, zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 19 grudnia 2019 r., czyli po upływie wynikającego z art. 141 § 2 w związku z art. 57 § 5 k.p.a. - 7 dniowego terminu do wniesienia zażalenia, co stwierdza data stempla pocztowego umieszczonego na kopercie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w Warszawie. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, podzielić należy argumentację organu odwoławczego odnośnie terminów do złożenia zażalenia oraz w kontekście daty stempla pocztowego widniejącego na kopercie, w której złożono zażalenie. Termin na wniesienie zażalenia upłynął 18 grudnia 2020 r., zażalenie zostało natomiast nadane przez skarżącą w urzędzie pocztowym 19 grudnia 2019 r., co potwierdza znajdująca się na kopercie pieczęć pocztowa, a więc bezspornie (wbrew twierdzeniu skarżącej) jeden dzień po siedmiodniowym terminie określonym w art. 141 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo zatem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w Warszawie zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na kształt zaskarżonego rozstrzygnięcia : - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na całkowicie arbitralnym i sprzecznym z rzeczywistym stanem rzeczy przyjęciu, że przesyłka zawierająca zażalenie na postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy została nadana w dniu 19.12.2019 r., podczas gdy została ona nadana w dniu 18.12.2019 r.; - naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez brak całościowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie dokumentów w postaci dowodu nadania zażalenia przez Spółdzielnię i zwrotnego poświadczenia jego odbioru, jak również wydruku z internetowego systemu Poczty Polskiej S.A. - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie i pominięcie w ocenie rzeczywistej daty nadania zażalenia dowodu jego nadania przez Spółdzielnię i zwrotnego poświadczenia odbioru, jak również wydruku z internetowego systemu Poczty Polskiej S.A., które były w sposób oczywisty sprzeczne z rzekomą datą stempla pocztowego na kopercie zawierającej zażalenie; - wszystkie te uchybienia doprowadziły do naruszenia i błędnego zastosowania art. 134 w zw. z art. 57 k.p.a., wobec nieprawidłowego ustalenia daty nadania przesyłki zawierającej zażalenie. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Ponadto wniesiono o dopuszczenie dokumentów jako dodatkowo potwierdzających prawdziwość i rzetelność dowodów zawartych w skardze Spółdzielni skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, obu na okoliczność nadania przesyłki zawierającej zażalenie w dniu 18.12.2019 r., tj.: - pisma Poczty Polskiej S.A. z 30.09.2020 r., które potwierdza, że data stempla na dowodzie nadania zażalenia, którym dysponuje Spółdzielnia i data na wydruku z internetowego systemu Poczty Polskiej S.A. oznaczają bez wątpliwości, że datą nadania zażalenia o numerze oddawczym nr 00759007734439641915 jest 18.12.2019 r.; - pozasądowej opinii - Ekspertyzy Kryminalistycznej nr BE-332/20/K sporządzonej w dniu 01.10.2020 r. przez Polskie Towarzystwo Kryminalistyczne jako potwierdzenia, że stemple datownika zawarte na dowodzie nadania, a w szczególności stempel na kopercie przesyłki zawierającej zażalenie o numerze oddawczym nr 00759 007734439641915 są stemplami oznaczającymi datę nadania jako 18.12.2019 r. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż jest ona zasadna. Z art. 141 § 2 k.p.a. wynika, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. W stanie faktycznym sprawy poza sporem pozostaje, że postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. doręczono Spółdzielni w dniu 11 grudnia 2020 r., a zatem termin do wniesienia przez nią zażalenia upływał w dniu 18 grudnia 2020 r. Organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie bazował na stemplu pocztowym widniejącym na kopercie dołączonej do akt administracyjnych. Na kopercie tej widnieje jednak niewyraźnie odbity datownik stempla pocztowego, z którego wynikać może zarówno data 18 grudnia 2020 r., jak i 19 grudnia 2020 r. Jednakże z akt sądowych, do których strona skarżąca dołączyła dowody nadania przesyłki zawierającej zażalenie wynika, że datą nadania była data 18 grudnia 2020 r. i wynika to zarówno z dowodu nadania przesyłki, jak i z wydruku ze strony operatora pocztowego Poczty Polskiej S.A. – w obu przypadkach potwierdzono numer przesyłki. Zauważenia zatem wymaga, że skoro zarówno na przedmiotowej kopercie, jak i na przedłożonym przez skarżącą pocztowym potwierdzeniu nadania pisma oraz na wydruku ze strony operatora pocztowego widnieje ten sam nr przesyłki poleconej i dwa z trzech dokumentów przedstawiają datę 18 grudnia 2020 r., zaś stempel na kopercie jest po prostu wątpliwy bo niewyraźny, ale z całą pewnością nie pewny co do odczytu daty, to powzięte wątpliwości winny były skłonić Sąd I instancji do analizy tych dokumentów i co najmniej uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy organowi do ponownej analizy i wyjaśnienia. Jak bowiem z powyższego wynika, mamy do czynienia z innymi datami dotyczącymi tej samej przesyłki pocztowej (zażalenia). Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zostało zatem oparte na mylnym ustaleniu przez organ, że w okolicznościach sprawy doszło do uchybienia ustawowemu terminowi do wniesienia zażalenia. W sytuacji, gdy więcej niż jeden dokument, np. stempel na kopercie w której złożono zażalenie, dokument nadania przesyłki oraz wydruk ze strony operatora pocztowego Poczta Polska S.A., czy bezpośrednie wyjaśnienia operatora pocztowego potwierdzają nadanie przesyłki w różnych terminach, to okoliczność ta wymaga co najmniej wyjaśnienia i stosownej analizy przez organ, a kolejno Sąd I instancji. (por. wyrok WSA w Opolu z 30 stycznia 2019 r. I SA/Op 369/18, LEX nr 2622753). Tym samym uznać należy, odmiennie, niż przyjął to organ w zaskarżonym postanowieniu oraz Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, że skarżący wniósł zażalenie z zachowaniem siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 141 § 2 k.p.a. W konsekwencji powyższego zgodzić się należy zarówno z zarzutem naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. i stwierdzić należy, że wydając zaskarżony wyrok Sąd I instancji bezrefleksyjnie powielił argumentację organu, nie dokonując własnej analizy dołączonej do skargi dokumentacji, jak i z zarzutem naruszenia i błędnego zastosowania art. 134 w zw. z art. 57 k.p.a., wobec nieprawidłowego ustalenia daty nadania przesyłki zawierającej zażalenie. Konsekwentnie także zgodzić się należy z częściowo prawidłowo postawionym zarzutem naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającym na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie i pominięciu w ocenie rzeczywistej daty nadania zażalenia dowodu jego nadania przez Spółdzielnię i zwrotnego poświadczenia odbioru, jak również wydruku z internetowego systemu Poczty Polskiej S.A., które były w sposób oczywisty sprzeczne z rzekomą datą stempla pocztowego na kopercie zawierającej zażalenie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 570–571). Nie można się jedynie zgodzić z naruszeniem przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż Sąd przepisu tego nie stosował. Podstawę zaskarżonego wyroku stanowił art. 151 p.p.s.a. W świetle powyższego zasadne okazały się podniesione w skardze kasacyjnej – wskazywane odpowiednio wyżej – zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów prawa procesowego. W zaistniałych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 marca 2020 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.