II SAB/Gl 155/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2024 r. sprawy ze skargi K. K. (K.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 27 czerwca 2024 r. K.K. (dalej: strona, skarżąca), powołując się m. in. na treść ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej k.p.a.), działając poprzez pełnomocnika, w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, wniosła skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego, zarzucając naruszenie art. 12 § 1, 35 § 1 i 2, 36 § 1 k.p.a., poprzez przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wniesiono o: - stwierdzenie bezczynności Wojewody Śląskiego w sprawie nr [...]; - zobowiązanie Wojewody Śląskiego do podjęcia czynności w sprawie jw. w terminie do dnia 30 lipca 2024 r.; - zasądzenie od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W treści uzasadnienia podano m. in., że skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w dniu 6 października 2023 r. a następnie ponaglenie za pośrednictwem organu I instancji. Do dnia wniesienia skargi właściwe organy nie rozpoznały ani ponaglenia, ani wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt. Przedłużające się postępowanie niesie ryzyko, że skarżąca nie otrzyma kredytu na zakup mieszkania i straci kwotę zadatku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powołano się m. in. na treść ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 769 ze zm. – dalej: u.o.c.). Wskazano, że w ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 167 z późn. zm. – dalej: u.p.o.u.), ustawodawca w art. 100d ustanowił wyjątki od terminów załatwiania spraw, stanowiąc m. in., że w okresie do dnia 30 czerwca 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla załatwiania spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów (art. 100c i art. 100d u.p.o.u.) uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiących skutek agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. Do Wojewody Śląskiego wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników. Tym samym bezzasadny jest sformułowany przez stronę skarżącą zarzut bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezbędne jest obecnie złożenie ponaglenia, o czym stanowi art. 37 § 3 k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu wskazanego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Dla uznania wyczerpania ww. toku przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowny środek. Art. 53 § 2b p.p.s.a. stwierdza znowuż, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przesłanka ta została spełniona. Skarga nie jest zasadna. Ogólna regulacja dotycząca sprawności postępowania znalazła się w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Pojęcie "przewlekłości postępowania" wprowadzone zostało do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.) i obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r. Celem nowelizacji było usprawnienie postępowania administracyjnego poprzez stworzenie możliwości zaskarżenia nie tylko samej czynności organu administracji publicznej, ale również prowadzenia przez te organy postępowania w sposób przewlekły. Przewlekłość postępowania, określona w art. 37 § 1 k.p.a. oraz w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Wynika to obecnie z treści art. 37 §1 k.p.a. Z kolei NSA w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, zapadłym jeszcze przed nowelizacją k.p.a. wskazał, że "Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia »bezczynności«, poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie »przewlekłego prowadzenia postępowania« należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (...), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (...). Pojęcie »przewlekłość postępowania« obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (...)." (zob. też wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2014 r., sygn. VII SAB/Wa 62/14). Z kolei NSA w wyroku z 5 lutego 2015 r., sygn. II GSK 2038/13, stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ może być spowodowane różnymi okolicznościami. Zaistnieje zarówno w sytuacji, gdy będzie można organowi postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się w rozsądnym terminie, jak również, kiedy będzie można postawić zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za przejaw przewlekłego prowadzenia postępowania może być także uznana nieporadność organu, kiedy z naruszeniem przepisu art. 12 § 1 k.p.a. nie działa on w sprawie wnikliwie i szybko, a podejmuje czynności i środki dowodowe nieadekwatne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Co do zasady orzecznictwo to zachowuje aktualność również obecnie. Obowiązek działania sprawnie jest elementem prawa do tzw. dobrej administracji, która jest zasadą prawa unijnego. W ustawodawstwie polskim znajduje ona odzwierciedlenie m. in. w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz w przepisach szczególnych. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W postępowaniach wymagających przeprowadzenia czynności wyjaśniających ustawy przewidują konkretne terminy załatwiania spraw. Wojewoda wykazał, że cudzoziemce już poprzednio udzielono zezwolenia na pobyt czasowy. Świadczy o tym decyzja z dnia 25 maja 2021 r. Stąd organ zasadnie ustalił, że prawo to zostało przedłużone z mocy ustawy do dnia 30 września 2025 r. (art. 42 ust. 5a u.p.o.u.). Pobyt cudzoziemki na terytorium RP jest zatem legalny bez względu na przebieg postępowania objętego wnioskiem. Pełnomocnik w skardze zarzuca bezczynność Wojewody w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP, wskazując sygnaturę postępowania administracyjnego [...] Z dołączonych przez organ akt administracyjnych (w tym z okładki i np. pisma do Komendanta Wojewódzkiego Policji z 22 stycznia 2024 r.) wynika, że sygnaturą tą objęte jest postepowanie inne – zainicjowane wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Argumentacja skargi zatem nie przystaje do stanu faktycznego sprawy, a przez to nie może prowadzić do jej uwzględnienia. Na marginesie wskazać należy, że Wojewoda prowadził wiele czynności, m. in. z organami współdziałającymi. Komenda Wojewódzka Policji w K. poinformowała, że okoliczność rejestracji procesowej z art. 286 § 1 Kodeksu karnego wpływała na sytuację strony negatywnie. Zwrócono się o dodatkową dokumentację m. in. z Sądu Rejonowego prowadzącego postępowanie. Nie jest rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu, by oceniać merytorycznie ww. dokumentację, w tym orzeczenie Sądu Rejonowego. Nie tego dotyczy niniejsza sprawa. Istotne jest to, że Wojewoda prowadził postępowanie wyjaśniające. Na marginesie wskazać więc jedynie należy, że w świetle orzecznictwa NSA skarga nie może być uznana za zasadną (por. np. wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r., II OSK 2194/23 i podane tam orzecznictwo). Sąd ten stwierdzał m. in., że zgodnie z art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 u.p.o.u. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m. in. udzielenia zezwolenia na pobyt lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100c i 100d ww. ustawy nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności i przewlekłości. Obywatelom Ukrainy udzielana jest wszechstronna pomoc i nie mają oni problemów z legalnością pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na stan postępowań w ich sprawach prowadzonych przez Wojewodę. W szczególności nie grozi im wydalenie na terytorium Ukrainy – państwa objętego działaniami wojennymi. Mają zapewnioną pomoc socjalną i edukacyjną. Rzeczpospolita Polska podjęła wiele różnych zobowiązań celem pomocy obywatelom Ukrainy i są one realizowane. Obywatele polscy niejednokrotnie muszą oczekiwać na rozpoznanie ich spraw przed organami administracji publicznej oraz sądami (zwłaszcza powszechnymi i przed NSA), jeszcze dłużej. Przydzielenie nowych etatów, tak by można było szybciej rozpoznawać sprawy cudzoziemców, w tym skarżącej, wymagałoby przeznaczenia na to dodatkowych pieniędzy. W dalszym ciągu świadczona jest także systemowa i indywidualna pomoc obywatelom Ukrainy, powodująca bardzo duże obciążenia budżetowe. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co uzasadnia jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.