II GZ 45/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "U." Sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 778/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie skargi "U." Sp. z o.o. we W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 stycznia 2024 r., nr 12/2024/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 9 maja 2024 r., odmówił "U." Sp. z o.o. we W. wstrzymania wykonania objętej jej skargą decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 stycznia 2024 r., w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd I instancji wskazał, że we wniesionej skardze spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentując, że ustalony obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego A. K. (uczestnika postępowania) z tytułu wykonywania na rzecz płatnika składek umowy o świadczenie usług, może spowodować wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w postaci obciążenia spółki znacznej wysokości składkami wstecznie, za kilka lat wraz z odsetkami, co może zaburzyć płynność finansową strony i doprowadzić do jej upadłości. Sąd I instancji stwierdził, że ze względu na swój charakter, potwierdzający jedynie istnienie określonego stanu zaskarżona decyzja nie mieściła się w katalogu aktów, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że wniosek spółki był bezzasadny. "U." Sp. z o. o. we W., zażaleniem zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez jego błędne zastosowanie, poprzedzone wadliwym przyjęciem, że objęta skargą decyzja Prezesa NFZ nie podlega wykonaniu, w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie powołanej normy winno prowadzić do wniosku przeciwnego. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonalności decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 05.01.2024 r. nr 12/2024/Ub oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego zażaleniem, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Po wniesieniu zażalenia, a przed jego przekazaniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lipca 2024 r., oddalił skargę spółki "U." na powołane na wstępie rozstrzygnięcie Prezesa NFZ. Orzeczenie to stało się przedmiotem skargi kasacyjnej spółki, co skutkowało przeniesieniem rozpoznania sprawy pod właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W myśl art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Z kolei art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem. Zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem I instancji wskutek wydania wyroku lub postanowienia powoduje, że sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej, a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej kompetencja w tym zakresie przechodzi na Naczelny Sąd Administracyjny, co jednak wymaga złożenia przez stronę odrębnego wniosku (por. np. postanowienia NSA z dnia: 3 października 2018 r., sygn. akt II GZ 325/18; 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GZ 414/21). Oznacza to, że po wydaniu przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w I instancji, bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie przez ten sąd wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W konsekwencji bezprzedmiotowe jest także rozpoznawanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności, a postępowanie wszczęte zażaleniem podlega umorzeniu (por. postanowienia NSA z dnia: 18 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 770/18; 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OZ 363/18; 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1514/17, 13 listopada 2019 r., sygn. akt II GZ 261/19, 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GZ 499/23). W przypadku bowiem zasadności takiego zażalenia sąd I instancji nie miałby podstawy do ponownego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FZ 461/19). Jednocześnie, mając na względzie możliwość ponownego złożenia wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na obecnym etapie postępowania nie przesądza, czy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest prawidłowe. W tym kontekście wskazuje jednak na ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym wobec nie każdej decyzji może być udzielona ochrona tymczasowa i według takiego kryterium należałoby oceniać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o charakterze deklaratoryjnym, a więc potwierdzających istnienie określonego stanu rzeczy (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II GZ 474/22). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 i art. 197 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.