II OSK 686/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku [...] Stowarzyszenia [..] z siedzibą w R. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skarg kasacyjnych A.K. oraz W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 202/21 w sprawie ze skarg A. K. oraz W. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 3 grudnia 2020 r. znak WI-I.7840.2.59.2019.BU w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić dopuszczenia [...] Stowarzyszenia [..] z siedzibą w R. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 202/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi W. P. oraz A. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 3 grudnia 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Skargi kasacyjne od tego wyroku wnieśli A. K. oraz W.P. Pismem z dnia 12 listopada 2024 r. [...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w R. wniosło, powołując się na art. 33 § 2 p.p.s.a., o dopuszczenie do udziału w sprawie o sygn. akt II OSK 686/22, wskazując, że przedmiot tej sprawy jest zgodny z celami statutowymi organizacji. We wniosku podniesiono, że jego złożenie jest konieczne, ponieważ aktualnie, składający go Prezes organizacji społecznej, przygotowując materiał do książki, jest ciekawy szczególnie jak NSA podejdzie do istoty sprawy, mając na uwadze przywołane we wniosku orzecznictwo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W orzecznictwie wskazuje się, że istotą udziału organizacji społecznej zarówno w postępowaniu administracyjnymi jak i sądowoadministracyjnym jest zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Także bowiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym udział organizacji społecznej w charakterze uczestnika tego postępowania niezależnie od tego, że ustawodawca w art. 33 § 2 p.p.s.a. jako przesłankę tego udziału sformułował wyłącznie warunek, aby sprawa dotyczyła zakresu statutowej działalności takiej organizacji, musi służyć kontroli społecznej nad postępowaniem. Powinność działania w interesie publicznym (zbiorowym) organizacji społecznej wynika już z samej istoty tej organizacji (por. postanowienie NSA: z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09; z dnia 15 lutego 2012 r., sygn.. akt II OZ 55/12). A zatem przyjąć należy, że badając wniosek stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sąd powinien wziąć pod uwagę, czy spełnione są warunki formalnoprawne, tzn. czy stowarzyszenie jest organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, a nadto czy przemawia za tym interes społeczny (por. postanowienie NSA z 11 października 2013 r., II OZ 874/13). Stowarzyszenie wykazać powinno, że nie działa w interesie własnych członków, lecz ogólnospołecznym (postanowienie NSA z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OZ 941/15). Udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem organów administracji. Dokonując w tych okolicznościach oceny zasadności przedmiotowego wniosku stwierdzić przede wszystkim należy, że udział w charakterze uczestnika w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym [...] Stowarzyszenia [..] z siedzibą w R. nie leży w interesie społecznym, gdyż w istocie nie służy społecznej kontroli postępowania przed sądem administracyjnym, lecz indywidualnym interesom Prezesa Zarządu tego Stowarzyszenia. W treści przedmiotowego wniosku wprost wskazano, że jest on motywowany jego ciekawością, gdyż przygotowując materiały do książki chce on wiedzieć w jaki sposób, w świetle przywołanego we wniosku orzecznictwa, Naczelny Sąd Administracyjny "podejdzie do istoty sprawy". Powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego świadczy o tym, że rzeczywistym powodem zgłoszenia udziału w niniejszej sprawie nie jest społeczna kontrola postępowania przed sądem administracyjnym, lecz własny interes Prezesa Zarządu [..] Stowarzyszenia [..]. Rozpatrywany wniosek nie służy zatem realizacji celu publicznego, do jakiego ww. organizacja społeczna została powołana (por. post. NSA z dnia 19 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 411/22). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o odmowie dopuszczenia ww. Stowarzyszenia do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania.