I OZ 245/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. E. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Po 820/23 w sprawie ze skargi H. E. i A. E. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr SN-III.7534.20.2023.12 w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udostępnienie i szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 6 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Po 820/23 (dalej postanowienie z 6 lutego 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę H.E. i A.E. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udostępnienie i szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 19 grudnia 2023 r. I SA/Po 820/23 wezwano skarżących i do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, w kasie Sądu albo na rachunek bankowy Sądu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Próbę doręczenia skarżącym odpisu zarządzenia na wskazany w skardze adres podjęto dwukrotnie, tj. 22 grudnia 2023 r. (pierwsze awizo) i 2 stycznia 2024 r. (powtórne awizo). Przesyłki nie zostały przez skarżących podjęte w terminie 14 dni od dnia pozostawienia w oddawczej skrzynce pocztowej adresatów pierwszego awiza, w związku z czym 10 stycznia 2024 r. nastąpił ich zwrot do Sądu, co dokumentują załączone do akt sprawy koperty adresowane do skarżących z adnotacją doręczyciela: "Zwrot. Nie podjęto w terminie". Brak formalny skargi nie został usunięty, co potwierdza informacja z Oddziału Finansowo-Budżetowego Sądu. Wobec niemożności doręczenia skarżącym przesyłki sądowej zawierającej odpis wezwania do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w sposób przewidziany w art. 65-72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. 1705, dalej ppsa) została ona pozostawiona na okres 14 dni w placówce pocztowej. Jak wynika z opisu koperty i druku zwrotnego potwierdzenia odbioru, zawiadomienie o złożeniu korespondencji skierowanej do skarżących - zgodnie z adnotacją dokonaną przez doręczyciela - w skrzynce oddawczej adresatów nastąpiło 22 grudnia 2023 r. Kolejne awizo zostało dokonane 2 stycznia 2024 r. Nieodebranie przez skarżących przesyłek w terminie 14 dni, licząc od dnia złożenia pierwszego awiza, skutkowało, na mocy art. 73 ppsa, dokonaniem doręczenia zastępczego korespondencji w ostatnim dniu tego terminu, tj. uznaniem skutku doręczenia wezwania, mimo faktycznego niepodjęcia przesyłki pocztowej przez adresata. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 ppsa jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, ponieważ doręczenie to oparte jest na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Skoro pierwsze zawiadomienie o złożeniu wezwania wraz z informacją o możliwości jego odbioru we właściwej placówce pocztowej pozostawiono w skrzynce oddawczej adresatów 22 grudnia 2023 r., to od tej daty rozpoczął biegł 14-dniowy termin, o którym stanowi art. 73 § 1 i 3 ppsa, z upływem którego nastąpił skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego. Ostatni dzień skutecznego doręczenia pisma nastąpił 5 stycznia 2024 r., a zatem 7-dniowy termin do wykonania nałożonego na skarżących obowiązku procesowego upłynął 12 stycznia 2024 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnili braku fiskalnego skargi przez uiszczenie wymaganego wpisu, co jednoznacznie potwierdziła informacja Oddziału Finansowo-Budżetowego Sądu. Ziściła się przesłanka odrzucenia wywiedzionej przez nich skargi, o czym Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 16 § 2 ppsa (k. 2-8, 31, 32-33v, 35-36v, 38, 40-42 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 6 lutego 2024 r. złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Podniosła, że listem poleconym skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [w Poznaniu] poinformowała, że w terminie od 11 grudnia 2023 r. do 16 stycznia 2024 r. nie będzie przebywała w Polsce i zwróciła się z prośbą o ewentualne przesyłanie korespondencji na wymieniony w piśmie adres ["Polskiego Konsulatu [...], a o złożonym powiadomieniu proszę zawiadamiać pocztą e-mail: [...] lub sms: {wskazany numer}- uw. NSA] (k. 27-29, 85-87 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 199 ppsa konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP. Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, [...] (art. 230 § 2 ppsa). Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 233 ppsa, wysokość wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535). Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia, wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i do 10 000 zł wynosi 4% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga [...], od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). Stosownie do powołanych przepisów, Przewodniczący prawidłowo wezwał skarżących do uiszczenia solidarnie kwoty [...] zł tytułem wpisu od skargi. Przesyłki sądowe zawierające odpisy zarządzenia zaadresowano na adres wskazany przez skarżących w skardze i przesłana do każdego ze skarżących listami poleconymi, które były dwukrotnie awizowane (22 grudnia 2023 i 2 stycznia 2024 r.). Zgodnie z art. 73 § 1 i 2 ppsa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia; zawiadomienie umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do art. 73 § 3 ppsa, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Art. 73 § 4 ppsa stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Mając na uwadze treść normy art. 73 § 1-4 ppsa, obie przesyłki prawidłowo uznano za doręczone 5 stycznia 2024 r., ponieważ 14 dzień od dnia pierwszego awizowania przesyłek przypadał na 5 stycznia 2024 r. W rezultacie, termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upływał 12 stycznia 2024 r. (k. 31-33v, 35-36v akt sądowych). Przebieg procedury doręczenia każdemu ze skarżących wezwań do uiszczenia wpisu w tej sprawie był prawidłowy. Skarżąca podniosła w zażaleniu, że listem poleconym skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu poinformowała, że w terminie od 11 grudnia 2023 r. do 16 stycznia 2024 r. nie będzie przebywała w Polsce i zwróciła się z prośbą o ewentualne przesyłanie korespondencji na wymieniony w piśmie adres - Polskiego Konsulatu [...] z powiadomieniem o przesyłce za pośrednictwem mejla lub smsa (k. 27-29, 85-87 akt sądowych). Skarżący wskazali swój adres zamieszkania w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W piśmie z 9 grudnia 2024 r. skarżąca również wskazała ten sam adres - ul. [...]. Wskazanie, że od 11 grudnia 2023 r. do 16 stycznia 2024 r. nie będzie przebywała w Polsce i prośba o przesyłanie korespondencji na adres Polskiego Konsulatu [...], którego to adresu skarżąca nie wskazała, z powiadomieniem o przesyłce za pośrednictwem mejla lub smsa nie stanowiły skutecznej zmiany adresu do doręczeń korespondencji kierowanej do skarżącej przez Sąd. Skarżąca nie wskazała nawet adresu Polskiego Konsulatu [...]. Nie jest zaś rolą Sądu ustalanie we własnym zakresie odpowiedniego adresu do doręczeń stronie korespondencji sądowej, w sytuacji gdy obowiązek wskazania takiego adresu do doręczeń spoczywa na stronie. Brak jest podstawy prawnej, by informować stronę, przebywającą za granicą, za pośrednictwem maila lub smsa o skierowanej do niej korespondencji na adres Polskiego Konsula [...]. W konsekwencji, skarżąca nie zmodyfikowała skutecznie swego adresu na okres od 11 grudnia 2023 r. do 16 stycznia 2024 r. Skarżąca nie skorzystała z możliwości wskazania adresu do doręczeń elektronicznych (art. 12b, art. 46 par. 2a, 2c, 2d, art. 65a, art. 70, art. 74a ppsa). W niniejszej sprawie skarżąca została zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi solidarnie z A.E. Nie było przeszkód, by pod nieobecność skarżącej wpis został opłacony przez skarżącego, co do którego brak jest informacji, by w terminie od 11 grudnia 2023 r. do 16 stycznia 2024 r. przebywał poza swoim miejscem zamieszkania. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.