I OSK 1002/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1097/22 w sprawie ze skargi B.N. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 listopada 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1097/22, oddalił skargę B.N. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W ocenie Sądu I instancji zarówno organy jak i tutejszy Sąd są związane stanowiskiem NSA zawartym w wyroku o sygn. akt I OSK 1186/15 w którym Sąd przesądził, że cel pod który wywłaszczona została przedmiotowa nieruchomość tj. realizacja osiedla W. - został zrealizowany. A tym samym prawidłowo organ odwoławczy będąc związany wskazanym wyrokiem uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji, które pozostawało w sprzeczności z tym wyrokiem i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła B.N. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 oraz art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez oddalenie skargi i zaaprobowanie stanowiska Wojewody Mazowieckiego orzekającego o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] w sytuacji, w której sąsiednie, w stosunku do tejże nieruchomości, działki, w tym m.in. [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] zostały prawomocnie zwrócone spadkobiercom wywłaszczonych właścicieli, a w rezultacie odstąpienia przez organ II instancji od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, co stanowiło rażące naruszenie prawa i na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem było podstawą do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji; 2. art. 153 p.p.s.a. poprzez oparcie zaskarżonego wyroku na stanowisku wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 20 stycznia 2016r., sygn. akt I OSK 1186/15, stwierdzającym że cel wywłaszczenia został zrealizowany, podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął prawomocne orzeczenie z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1873/11, w którym tenże sąd przyjął, że "ponownie rozpoznając sprawę organ będzie miał na uwadze powyższe, uzupełni materiał dowodowy o dokumenty archiwalne jednoznacznie precyzujące cel wywłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej działki, które uda się uzyskać, a po uzupełnieniu materiału dowodowego na podstawie całości zgromadzonych akt sprawy jednoznacznie sprecyzuje cel, na jaki w ramach inwestycji budowy osiedla mieszkaniowego miał być przeznaczony sporny grunt, a następnie rozpozna wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości". Na podstawie art. 153 p.p.s.a. stanowiskiem przedstawionym w tym orzeczeniu związany był także NSA wydając wyrok z dnia 20 stycznia 2016 r. Nie sposób jednak przyjąć, że NSA uczynił zadość temu obowiązkowi skoro w uzasadnieniu wydanego przez siebie wyroku przyjął stanowisko odmienne od WSA w Warszawie, a mianowicie wskazał, że "jest rzeczą bezsporną, że cel wywłaszczenia wskazany w umowie z dnia 22 czerwca 1973r. został zrealizowany, osiedle mieszkaniowe [...] zostało wybudowane". WSA w Warszawie nałożył na organy obowiązek ustalenia precyzyjnego celu wywłaszczenia, co też zarówno organy I jak i II instancji wykonały. Przyjęcie z kolei przez NSA, że dla realizacji celu wywłaszczenia wystarczająca jest realizacja ogólnego celu jakim była budowa osiedla mieszkaniowego stoi w rażącej sprzeczności z wydanym uprzednio w sprawie prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Powoduje to, że organ I instancji mógł odstąpić od stanowiska przedstawionego przez NSA, które było sprzeczne z prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie i zasadnie przyjął, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do realizacji konkretnie oznaczonego celu wywłaszczenia, którym była realizacja terenów zielonych z nasadzeniem drzew. Sąd I instancji opierając się wyłącznie na orzeczeniu NSA, wydanym w innej sprawie, z jednoczesnym pominięciem wydanego w sprawie wyroku WSA w Warszawie dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy; 3. art. 151 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ II instancji zasad oceniania materiału dowodowego i przyjęcie, że odkryte w trakcie oględzin dokonanych w dniu 28 września 2018 r. fundamenty budynków, znajdujących się na nieruchomości, są irrelewantne dla oceny realizacji celu tego wywłaszczenia w postaci zieleni osiedlowej oraz stwierdzenia przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, iż dokonano wyburzeń znajdujących się na spornym terenie, co stoi w oczywistej sprzeczności z treścią pisma Wydziału Architektury i Budownictwa Dzielnicy [...] z [...] września 2011 r. wskazującego na brak wydanych przez właściwy organ pozwoleń na rozbiórkę. Prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego powinna doprowadzić Sąd I instancji do wniosku, że istniejące na przedmiotowej nieruchomości fundamenty oraz samoistny charakter zieleni (chwasty, niskie trawy) świadczą o niewykonaniu przez m.st. Warszawa jakichkolwiek prac zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia w postaci zieleni osiedlowej, której charakter jest zorganizowany, uporządkowany, pozwalający na zaspokajanie potrzeb mieszkańców pobliskich osiedli, w tym zwłaszcza do dokonania rozbiórki znajdujących się na tym terenie budynków oraz dokonania zaplanowanych nasadzeń, a tym samym do zasadności wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W tym zakresie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie aprobujący rozstrzygnięcie Wojewody Mazowieckiego stoi w rażącej sprzeczności ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie, przykładowo w wyroku NSA z 15 czerwca 2020 r. (sygn. akt I OSK 2072/19); 4.art. 151 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie przez Sąd I instancji granic swobodnej oceny materiału dowodowego i całkowite zaniechanie dokonania analizy lub wyciągnięcie wniosków niewynikających z treści załączonych do akt dokumentów, tj.: a. pisma Wydziału Gospodarki Przestrzennej Urzędu [...] z dnia [...] lipca 1993 r. znak: [...], b. pisma Naczelnika Wydziału Architektury Urzędu Dzielnicy-Gminy [...] z dnia [...] marca 1993 roku, znak: [...], c. Mapy sytuacyjnej dla celów prawnych "[...]" przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 22 kwietnia 1991 r. pod numerem [...], [...], d. Mapy sytuacyjno-wysokościowej "[...], Założenia Techniczno - Ekonomiczne, Ogólny Plan Realizacyjny Zagospodarowania Terenu, Wstępna Inwentaryzacja Zieleni Istniejącej" sporządzonej w dniu 2 września 1972 roku, e. opinii sporządzonej przez prof. dr hab. inż. arch. K.S., f. zdjęć lotniczych z 1982, 1987, 1990 i 2005 r., co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż cel wywłaszczenia na terenie spornej nieruchomości został zrealizowany, tymczasem z szeregu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym w szczególności wyżej wymienionych, wynika jednoznacznie, że teren "[...]", wyznaczony przez linie rozgraniczające to osiedle, nie obejmuje terenu działki nr. ew. [...], w tym przedmiotowego terenu projektowanej działki nr ew. [...], a zieleń istniejąca na tym terenie stanowi pozostałości po dokonanych przez poprzedników prawych skarżących nasadzeniach oraz samoistnie rosnącej zieleni niskiej i traw, który to błąd Sądu I instancji legł u podstaw wyroku w przedmiocie oddalenia skargi. W związku z powyższym wniesiono o: 1. na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...] z [...] sierpnia 2021 r.; ewentualnie 2. na podstawie art. 185 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; w każdym z przypadków 3. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonej decyzji determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istota niniejszego postępowania sprowadza się do oceny zasadności stanowiska skarżącej kasacyjnie jakoby nie doszło do realizacji konkretnie oznaczonego celu wywłaszczenia, którym była realizacja terenów zielonych z nasadzeniem drzew. Zarzuty skargi kasacyjnej ogniskują się wokół ww. problemu, dlatego biorąc pod uwagę charakter niniejszej sprawy i sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna je łącznie. Przed przystąpieniem do analizy zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ustanowiona w ww. przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (zob. T. Woś, Komentarz do art. 153, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska. Redakcja naukowa T. Woś, Warszawa 2016, s. 895; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06; 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, źródło CBOSA). Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. W ramach tak opisanego związania orzekał również Wojewoda Mazowiecki, który zaskarżoną do sądu decyzją z [...] sierpnia 2021 r. (nr wskazany na wstępie) orzekł o uchyleniu w całości orzeczenia organu I instancji z [...] grudnia 2018 r. i odmówił zwrotu nieruchomości będącej własnością W., położonej w W. przy ul. [...] (dawnej ul. [...]), o powierzchni 0,0252 ha. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ podkreślił, że w niniejszej sprawie organy były związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku NSA z 20 stycznia 2016r. sygn. akt I OSK 1186/15. We wskazanym wyroku NSA stwierdził natomiast, że na części działki ew. nr [...] (projektowana działka ew. nr [...]) cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego W., został zrealizowany, gdyż na przedmiotowym gruncie zrealizowano zieleń osiedlową. Tym samym w ocenie Wojewody organ I instancji, rozpoznając ponownie wniosek o zwrot nieruchomości i orzekając o zwrocie części działki ew. nr [...] z obrębu [...] (proj. działka nr [...]), naruszył przepis art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż ponownie analizował i oceniał zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który był już przedmiotem analizy i oceny NSA. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że po wydaniu wyroku przez NSA w niniejszej sprawie nie uległ zmianie stan prawny, będący podstawą orzeczenia, w związku z tym obowiązkiem Starosty Warszawskiego Zachodniego było zastosowanie się do tezy wyrażonej w ww. wyroku i uznanie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że budowy osiedla mieszkaniowego nie można utożsamiać jedynie z budową budynków mieszkalnych. Prawidłowo zorganizowane osiedle obejmuje układ komunikacyjny (np. ulice, drogi, chodniki, parkingi), infrastrukturę techniczną (np. ciepłociągi, kanalizację, wodociąg, linie energetyczne) oraz tereny zielone, na które składają się trawniki, place zabaw. Budowa osiedla mieszkaniowego w zakresie infrastruktury niezbędnej do jego funkcjonowania obejmuje także przykładowo budowę pawilonu handlowego, przychodni lekarskiej, apteki, przedszkola, szkoły itp. Stwierdzić należy, że najistotniejsze w niniejszej sprawie jest to, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego, zaś późniejsze zmiany w co do szczegółowych rozwiązane zagospodarowania terenu, jeżeli mają służyć mieszkańcom osiedla nie mogą niweczyć istnienia celu jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1590/14 (CBOSA). W świetle powyższego stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko Wojewody Mazowieckiego, iż cel wywłaszczenia na spornej nieruchomości został zrealizowany, co wyklucza jej zwrot na rzecz następców prawnych wywłaszczonych właścicieli. Również Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok, związany był stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu wyroku NSA z 20 stycznia 2016 r., z którego to stanowiska wynika, że bezspornie cel wywłaszczenia wskazany w umowie z dnia 22 czerwca 1973 r. został zrealizowany, osiedle mieszkaniowe W. zostało wybudowane, nawet ustalenia planu realizacyjnego zostały spełnione. Oznacza to, że ani organy, ani też Sąd wojewódzki nie mogły poczynić odmiennych ustaleń odnośnie zrealizowania celu wywłaszczenia. Natomiast stanowisko wyrażone w przywołanym przez skarżącego kasacyjnie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012r., sygn. akt I SA/Wa 1873/11 nie jest wiążące w niniejszej sprawie. Sąd kasacyjny dostrzega, że powyższy wyrok nie dotyczy nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie. Dotyczy prawdopodobnie jednej z sąsiednich nieruchomości, o czym świadczy numer działki przywołany w uzasadnieniu. Zasada związania powyższym wyrokiem (wydanym w innej sprawie) wynikająca z wcześniej omówionego art. 153 p.p.s.a, nie ma zatem w niniejszej sprawie zastosowania. W obecnie rozpoznawanej sprawie zachodzi sytuacja związania oceną prawną zawartą we wcześniejszych ww. wyrokach, które zostały wydane w tej konkretnie sprawie. Zatem podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że teren wywłaszczenia miał być wykorzystany pod zieleń osiedlową i tak też został wykorzystany. Na nieruchomości tej znajduje się bowiem zieleń niska. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia mogłyby także świadczyć inne niż zieleń niska np.: , budowa placu zabaw, boiska, zieleni wysokiej itp. Poza tym, w przypadku realizacji tak dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w pierwotnych projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu. Ponadto punktem wyjścia dla oceny realizacji celu wywłaszczenia winno być ustalenie, jakie zagospodarowanie na określonym terenie było przewidziane w projektach inwestycji, to jednak nawet niezrealizowanie na wywłaszczonym terenie pierwotnie planowanych jej elementów – jeżeli zrealizowano inne mieszczące się w ramach przedsięwzięcia postrzeganego jako całość – nie może prowadzić do zanegowania realizacji celu wywłaszczenia. Jak już wspomniano skoro nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy grunt znajdował się w obszarze przeznaczonym pod budowę osiedla W., to realizacja na nim zieleni osiedlowej – niskiej, przesłankę wykorzystania gruntu zgodnie z celem wywłaszczenia. Dalej należy wskazać, że w niniejszej sprawie wniosek o zwrot nieruchomości złożyli następcy prawni W. i J. małż. R. (w dniu 19 lutego 1991 r. R.N., w dniu 4 lutego 2002 r. K.R., A.R. i B.N., w dniu 25 września 2007 r. A.O., w dniu 13 grudnia 2016 r. R.N. i K.N., w dniu 27 lutego 2018 r. A.R. i B.N.). Zatem to na dzień złożenia pierwszego wniosku oceniać należy zrealizowanie celu wywłaszczenia, co zresztą wynika z ww. wyroku NSA z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1186/15. W tym kontekście jedyne, co mogło być przedmiotem ustaleń Sądu pierwszej instancji to, czy po wydaniu powyższego wyroku uległa zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych, że wcześniej wyrażony pogląd stałby się nieaktualny. Tylko takie sytuacje pozwalałyby odejść od zasady związania wyrażonej z art. 153 p.p.s.a. Takiego skutku w toczącym się postępowaniu nie mogły wywołać przeprowadzone w sprawie nowe dowody (protokół z przeprowadzonych oględzin w dniu 4 kwietnia 2017 r. oraz opinia z 31 lipca 2017 r. złożona przez wnioskodawców). Zwrócono przy tym słusznie uwagę, że dokonane przez organ I instancji oględziny terenu w dniu 4 kwietnia 2017 r., nie wniosły do sprawy nic nowego, a tym bardziej istotnego. Odkrycie bowiem pod wierzchnią warstwą ziemi fundamentów stanowiących cześć budynków, które znajdowały się na tej nieruchomości przed wywłaszczeniem, nie stanowi takiej okoliczności. Tę wiedzę miał również NSA wydając wyrok z 20 stycznia 2016 r., stwierdzając, że teren wnioskowany do zwrotu miał być wykorzystany pod zieleń osiedlową i tak też został wykorzystany. Natomiast prywatna opinia złożona do akt sprawy nie może być podstawą do podważenia stanowiska NSA. Stąd też zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji nie mogły znaleźć usprawiedliwienia i zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. należało uznać za bezzasadny. W konsekwencji także niezasadne są zatem zarzuty naruszenia art. 151 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. (3 i 4 petitum skargi kasacyjnej), które sprowadzają się do dalszej polemiki skarżącej odnośnie realizacji celu wywłaszczenia. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie jeszcze raz podkreślić, że budowy osiedla mieszkaniowego nie można utożsamiać jedynie z budową budynków mieszkalnych. Prawidłowo zorganizowane osiedle obejmuje układ komunikacyjny (np. ulice, drogi, chodniki, parkingi), infrastrukturę techniczną (np. ciepłociągi, kanalizację, wodociąg, linie energetyczne) oraz tereny zielone, na które składają się trawniki, place zabaw. Budowa osiedla mieszkaniowego w zakresie infrastruktury niezbędnej do jego funkcjonowania obejmuje także przykładowo budowę pawilonu handlowego, przychodni lekarskiej, apteki, przedszkola, szkoły itp. Stwierdzić należy, że najistotniejsze w niniejszej sprawie jest to, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego, zaś późniejsze zmiany w co do szczegółowych rozwiązane zagospodarowania terenu, jeżeli mają służyć mieszkańcom osiedla nie mogą niweczyć istnienia celu jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2016 r. , sygn. akt I OSK 1590/14 (CBOSA). W świetle powyższego stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko Wojewody Mazowieckiego, iż cel wywłaszczenia na spornej nieruchomości został zrealizowany, co wyklucza jej zwrot na rzecz następców prawnych wywłaszczonych właścicieli. Zauważyć również trzeba, że sporna działka została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w 1973 r. w drodze aktu notarialnego, wobec tego ocena jej zbędności na cel wywłaszczenia nie może być oceniana przez pryzmat upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Terminy te miałyby znaczenie wtedy, gdyby prace związane z realizacją celu wywłaszczenia nie zostały podjęte przed dniem 1 stycznia 1998 r., bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia przed dniem 22 września 2004 r. Końcowo należy odnieść się do zarzutu rażącego naruszenia prawa tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku ze wskazanymi art. 151 p.p.s.a oraz art. 8 ust. 2 k.p.a. (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Statuowana w art. 8 § 2 k.p.a. zasada pewności prawa zwana również niekiedy zasadą uprawnionych oczekiwań, zakazuje organom administracji odejścia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Określenie "utrwalona praktyka" dotyczy tego rodzaju spraw, w których wieloletnie orzecznictwo sądowe i administracyjne stosuje tę samą wykładnię przepisu. Skarżąca zaś naruszenia przez Wojewodę art. 8 § 2 k.p.a. i aprobującego go stanowisko Sądu I instancji, upatruje w wydaniu decyzji sprzecznej z wcześniejszym decyzjami zwrotowymi dotyczącymi sąsiednich nieruchomości. Należy jednak zauważyć, że stanowisko Wojewody zostało wydane w określonych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, wynikających ze związania wynikającego z wyroku NSA z dnia z 20 stycznia 2016 r. Nie można powołać się na naruszenie zasady z art. 8 § 2 k.p.a. w sytuacji kiedy wydana w sprawie decyzja, choćby była odmienna od innej decyzji, wydanej w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, jest jednak prawidłowa i zgodna z prawem. Wzgląd na zachowanie zasady praworządności ma w tej sytuacji priorytet nad oczekiwaniem strony do otrzymania decyzji takiej samej jak decyzje uprzednio wydawane w analogicznych stanach faktycznych i prawnych, bowiem oczekiwanie takie nie jest "słuszne" i "uzasadnione" jako naruszające zasadę praworządności (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1976/20). Nie sposób zatem uznać, aby w wyniku wydania zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. i to w stopniu wymagającym stwierdzenie jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji także nie doszło do naruszenia art. 151 p.p.s.a, gdyż sąd prawidłowo oddalił skargę. Przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna okazała się w całości niezasadna, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.