III FZ 494/24

SENTENCJA Dnia 26 listopada 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 146/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2024 r., nr 2001-IEW.4123.10.2023 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 21.05.2024 r. o sygn. I SA/Bk 146/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę W. K. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 624.01.2024 r., nr 2001-IEW.4123.10.2023, wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 46 § 3 w związku z art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku. 2.1. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 10.04.2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi - przez złożenie do akt postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego, aktualnego na datę sporządzenia skargi wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej - w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki wskazuje, że wezwanie pozostawiono w placówce pocztowej, gdzie następnie zostało odebrane 26.04.2024 r. przez pełnomocnika pocztowego. W wyznaczonym terminie, który upłynął 6.05.2024 r., nie usunięto braków formalnych skargi. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucając skargę wyjaśnił, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało prawidłowo doręczone 26.04.2024 r. do rąk pełnomocnika pocztowego, który potwierdził fakt odbioru korespondencji własnoręcznym podpisem. Termin uzupełnienia braków formalnych upłynął bezskutecznie 6.05.2024 r. Skoro braki skargi nie zostały usunięte, to skarga podlegała odrzuceniu. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 86 i art. 87 § 1 i 2 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi, pomimo że skarżący nie uchybił terminu do jej uzupełnienia bez swojej winy, a w terminie przewidzianym przepisami prawa, złożył wniosek o przywrócenie tego terminu, uprawdopodabniając okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a także przez odrzucenie skargi i uznanie, że niezłożenie przez adwokata w terminie 7 dni pełnomocnictwa, z którego wynika umocowanie do reprezentowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi brak formalny skargi, niepozwalający nadać jej dalszego biegu; 2) art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie wezwania bezpośrednio strony do podpisania skargi; 3) art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy skutkujące błędnym przyjęciem przez Sąd, że pełnomocnik skarżącego nie był umocowany do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podczas gdy w pełnomocnictwie załączonym do skargi w żaden sposób nie ograniczono zakresu umocowania pełnomocnika do występowania tylko przed określonymi organami administracji publicznej, czy też sądami, zaś skarżący uiścił osobiście opłatę od skargi na rachunek WSA w Białymstoku. Skarżący wniósł także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postepowania w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem pierwszej instancji. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Postanowieniem z 1.10.2024 r. o sygn. III FZ 340/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Białymstoku z 19.06.2024 r. wydanym w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Artykuł 37 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik zobowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Ponadto w myśl art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Artykuł 49 § 1 p.p.s.a. określa, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Odrębny skutek przewidziany został w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie do akt postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego, aktualnego na datę sporządzenia skargi wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, ponieważ w aktach takiego pełnomocnictwa w aktach nie było. W wezwaniu prawidłowo wskazano termin, w jakim ma to nastąpić oraz określono skutki niezastosowania się do wezwania (w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi). Siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności upłynął bezskutecznie z końcem 6.05.2024 r. zaś pełnomocnik skarżącego, mimo wystosowanego wezwania, które otrzymał 26.04.2024 r., nie udzielił żadnej odpowiedzi na wezwanie WSA w Białymstoku. Tym samym prawidłowo Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucił wniesioną skargę. 4.2. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dwukrotne wzywanie do uzupełnienia braków formalnych skargi: najpierw pełnomocnika do złożenia stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu strony, a następnie strony, nie znajduje oparcia w przepisach postępowania sądowoadministracyjnego, a ponadto prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości z różnych przyczyn nie korzystają. Przyjęcie takiego rozwiązania prowadziłaby według Naczelnego Sądu Administracyjnego do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (czy art. 220 § 3 tej ustawy - w przypadku nieuiszczenia wpisu), bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają. 4.4. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny skarżącego, że WSA w Białymstoku naruszył art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, skutkujące błędnym przyjęciem przez Sąd, że pełnomocnik skarżącego nie był umocowany do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podczas gdy w pełnomocnictwie załączonym do skargi w żaden sposób nie ograniczono zakresu umocowania pełnomocnika do występowania tylko przed określonymi organami administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że akta sprawy nie wskazują, że do skargi zostało załączone jakiekolwiek pełnomocnictwo. Według informacji zawartych w skardze (k. 8 akt sądowych) załącznikami do skargi jest potwierdzenie uiszczenia opłaty oraz 2 odpisy skargi. 4.5. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia. Odnosząc się do wniosku zawartego w zażaleniu w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (błędnie wskazanego jako postępowanie kasacyjne), należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4.02.2008 r., I OPS 4/07). Sędzia NSA Stanisław Bogucki