II OZ 800/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 października 2024 r. sygn. akt II SA/Po 288/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt II SA/Po 288/24 w sprawie ze skargi K.F. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 lutego 2024 r. nr IR-III.7821.14.2023.EFS w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt II SA/Po 288/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K.F. (dalej: "skarżący") na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 lutego 2024 r. nr IR-III.7821.14.2023.EFS w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Wyrok został wydany po rozpoznaniu sprawy na rozprawie. Pismem z dnia 3 października 2024 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia opisanego wyżej wyroku. W motywach wniosku skarżący wskazał, że z uwagi na zły stan zdrowia nie mógł zjawić się osobiście na rozprawie oraz w późniejszym terminie napisać wniosku i samodzielnie się pod nim podpisać, nie mógł też udzielić pełnomocnictwa. Wskazał, że od dnia 24 września 2024 r. zaczął odczuwać silny ból prawego ramienia, uniemożliwiający poruszanie się. W dniu 26 września 2024 r. był hospitalizowany w dwóch szpitalach, gdzie otrzymał morfinę. Ruch prawej ręki był niemożliwy, a jest praworęczny. Sporządzenie wniosku było możliwe dopiero dnia 3 października 2024 r., wówczas poprawił się stan jego zdrowia. Do wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku dołączono kartę informacyjną ze szpitala we Wrześni, w której potwierdza się, że w dniu 26 września 2024 r. skarżący został przyjęty na szpitalny oddział ratunkowy oraz kartę informacyjną z leczenia szpitalnego w Koninie, gdzie potwierdzono, że skarżący był tego dnia hospitalizowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 października 2024 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd wskazał, że hospitalizacja skarżącego miała miejsce pierwszego dnia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na skutek pobytu w szpitalu skarżący otrzymał leki przeciwbólowe oraz zapobiegające krwawieniu po przeprowadzonych punkcjach krwiaka stawu barkowego. Nie zalecono żadnych innych zabiegów, które miałyby się odbyć do dnia 2 października 2024 r., a więc dnia upływu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zalecono jedynie kontrolę u lekarza rodzinnego i przepisano lekarstwa. Sąd stwierdził, że nie każda choroba uzasadnia brak winy strony skarżącej w podejmowaniu czynności procesowych. Skarżący powołał się na dokumenty medyczne, które potwierdzają istnienie problemu zdrowotnego, jednakże nie wynika z nich, że ta przeszkoda istniała także w ostatnim dniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. To niemożność działania w ostatnim dniu terminu podlega ocenie z punktu widzenia braku winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej. Narzekanie na ból ręki nie może być uznane za wystarczające i uzasadniające przywrócenie terminu. Nie jest tak, że ból ręki uniemożliwia poruszanie się, rozmowę z osobą trzecią, czy też wyręczenie się taką osobą. W ocenie Sądu skarżący miał taką możliwość ułożenia sobie życia - przy zachowaniu wymaganej staranności - że termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 25 września 2024 r. byłby zachowany, i to nawet mimo niesprawnej prawej ręki. Sąd dostrzegł, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest jednym z najprostszych pism procesowych. Co więcej, fakt choroby (a także dysfunkcji prawej ręki) nie jest równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma na poczcie osobiście lub przez osobę trzecią. Skarżący przedstawił okoliczności, które świadczą o trudnościach w przygotowaniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Trudności te istniały w pierwszym dniu terminu do złożenia tegoż wniosku. Nie przedstawiono i nie uprawdopodobniono natomiast tego, że ostatniego dnia wskazanego siedmiodniowego terminu również istniały nie dające się usunąć przeszkody, występujące niezależnie od skarżącego. W konsekwencji Sąd uznał, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.), skarżący nie uprawdopodobnił bowiem okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji, mimo iż w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący nie dokonał w terminie czynności procesowej bez swojej winy, które to okoliczności zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu wniosku i poparte przez skarżącego stosownymi dowodami. W konsekwencji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia skarżący przedstawił argumentację mającą przemawiać za brakiem winy w niedotrzymaniu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W szczególności skarżący wskazał, że zmagał się z nagłą i poważną chorobą. Zdaniem skarżącego to, że nie posiada i nie przedłożył z wnioskiem ekspertyzy lekarskiej, datowanej na ostatni dzień terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie, nie może pozbawiać go prawa do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto w miejscowości, w której zamieszkuje nie ma placówki pocztowej i w celu nadania wniosku na poczcie, musiałby udać się do innej miejscowości. Z uwagi na ból ręki skarżący nie mógł prowadzić samochodu. Ponadto w dokonaniu czynności procesowej skarżący nie mógł wyręczyć się inną osobą, ponieważ mieszka na uboczu wioski bez dostępu do komunikacji publicznej. Jedyną osoba, z którą zamieszkuje skarżący, jest jego żona nieposiadająca prawa jazdy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej sąd powinien zbadać, czy został on wniesiony w terminie (siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu - art. 87 § 1 P.p.s.a.), a następnie ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności (art. 87 § 2 P.p.s.a.), mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego oraz specyfikę sytuacji faktycznej skarżącego. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu konieczne jest zatem każdorazowo właściwe wyważenie ustalonych w sprawie okoliczności, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernego rygoryzmu w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23, publ. CBOSA). Uwzględniając powyższe, a w szczególności ciążący na stronie obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu za prawidłową należy uznać ocenę wniosku skarżącego, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji. Argumentacja przywołana zarówno w złożonym wniosku, jak i zażaleniu, nie stanowi wystarczającego uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu. Odnosząc się do okoliczności związanych z chorobą skarżącego należy stwierdzić, że był on hospitalizowany w dwóch szpitalach w dniu 26 września 2024 r. w związku z nagłym bólem prawego stawu barkowego. Od tego dnia rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego poprzedniego dnia (25 września 2024 r.), co dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Z dokumentacji lekarskiej przedstawionej przez skarżącego wynika nadto, że nie zalecono mu w następnych dniach żadnych zabiegów, a jedynie kontrolę u lekarza rodzinnego i przepisano lekarstwa. Nie można uznać, że dolegliwość, która spowodowała konieczność dokonania zabiegu podczas jednodniowej hospitalizacji, uniemożliwiała skarżącemu podejmowanie podstawowych czynności, w tym złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kolejnych dniach aż do 2 października 2024 r. Jakkolwiek silny ból prawego barku, jakiego doświadczył skarżący, czego nie można kwestionować, niewątpliwie wiązał się z utrudnieniami w załatwianiu spraw życia codziennego, tym niemniej, po powrocie z zabiegu skarżący miał jeszcze sześć dni na taką organizację swoich spraw życiowych i urzędowych, które pozwoliłyby mu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że jeżeli skarżący nie mógł sam sporządzić pisma z uwagi na silny ból prawej ręki, to mógł wyręczyć się inną osobą, np. skorzystać z pomocy żony, która z nim zamieszkuje. Nie było przeszkód, aby do wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku napisanego przez inną osobę dodać adnotację, że z uwagi na zły stan zdrowia skarżący nie może podpisać się pod wnioskiem, z powołaniem się zabieg medyczny i utrudnienia związane z załatwianiem spraw codziennego życia. Wreszcie o braku winy skarżącego w niedokonaniu czynności procesowej w terminie nie świadczą okoliczności związane z faktem, że w miejscowości, w której zamieszkuje skarżący nie ma placówki pocztowej i w celu nadania wniosku na poczcie, musiałby udać się do innej miejscowości, a nie mógł prowadzić samochodu. Skarżący nie podjął jednak próby wykazania, że nie był w stanie poprosić inne osoby do nadania przesyłki na adres sądu względnie osoby te odmówiły. Skarżący miał świadomość, że w sprawie z jego skargi wyznaczono termin rozprawy na dzień 26 września 2024 r., nie przeczy, że został pouczony o sposobie i terminie zaskarżania orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, w tym wyroku oddalającego skargę. Od każdej strony można i należy wymagać zachowania staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Takiej staranności nie dochował skarżący. Skoro skarżący nie powoływał się na inne nagłe i nadzwyczajne okoliczności, Sąd pierwszej instancji miał podstawy do przyjęcia, że skarżący nie uprawdopodobnił dostatecznie, że uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło bez jego winy. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.