II OSK 1989/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X. S.A. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 359/24 w sprawie ze sprzeciwu X. S.A. z siedzibą w C. od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 15 lutego 2024 r. nr IFXIV.7840.7.17.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 maja 2024 r. oddalił sprzeciw X. S.A. w C. (dalej również jako "skarżąca") od decyzji Wojewody Śląskiego (dalej również jako "Wojewody") z dnia 15 lutego 2024 r., w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent Miasta Katowice (dalej zwany organem I instancji) ostateczną decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r. zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił inwestorowi – X. S.A. z siedzibą w C. pozwolenia na budowę osiedla "[...]" - zespół budynków mieszkalnych wielorodzinnych "A,B,D,E,F" i budynku hotelowego "C" z usługami w parterze, garażami podziemnymi z miejscami postojowymi, elementami zagospodarowania terenu, drogą wewnętrzną z miejscami postojowymi w terenie oraz infrastrukturą techniczną przy alei [...] w Katowicach na działce o nr ewid. [...]. W dniu 9 stycznia 2023 r. do organu I instancji wpłynął wniosek O. J. (dalej zwanego wnioskodawcą) o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2023 r. organ I instancji wznowił postępowanie w powyższej sprawie, a następnie decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. umorzył wszczęte postępowanie wznowieniowe. Decyzją z dnia 15 lutego 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., Wojewoda Śląski uchylił powyższą decyzję organu I instancji z dnia 17 kwietnia 2023 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Pismem z dnia 4 marca 2024 r. inwestor, reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sprzeciw od powyższej decyzji Wojewody. Sąd oddalił wniesiony sprzeciw. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że zasadniczym powodem wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. była odmienna, niż zaprezentowana przez organ I instancji ocena posiadania przez wnioskodawcę wiedzy o fakcie wydania i treści decyzji wydanej przez UM w Katowicach zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę przedmiotowych obiektów budowlanych. Sąd podzielił pogląd prezentowany w orzecznictwie, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 (czyli w sytuacji, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Sąd podkreślił, że organy orzekające mają obowiązek ustalić kiedy strona dowiedziała się o decyzji, nie zaś kiedy mogła dowiedzieć się o jej wydaniu. Dowiedzenie się o prowadzeniu robót budowlanych nie jest równoznaczne z dowiedzeniem się o istnieniu decyzji zezwalającej na prowadzenie tych robót. Dlatego stanowisko organu I instancji orzekającego o uchybieniu terminu do wniesienia podania o wznowienie postepowania Sąd uznał za przedwczesne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania sprzeciwu, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także – w obu przypadkach -zasądzenia kosztów postępowania. Wobec zaskarżonego wyroku podniesiono następujące zarzuty: 1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie żadnego z zarzutów podniesionych w sprzeciwie i niewyjaśnienie wydanego rozstrzygnięcia w zakresie wskazywanych przez skarżącą naruszeń przepisów postępowania, przez co skarżąca nie zna przyczyn nieuwzględnienia sprzeciwu i niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, 2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 151 a § 1 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie sprzeciwu, podczas gdy nie zaszły przesłanki uchylenia decyzji określone w ostatnim z przywołanych przepisów, tj. organ w całości uchylił decyzję umarzającą postępowanie wznowieniowe i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, chociaż: a) wnioskodawca nie wykazał dochowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, a to na nim ciążył taki obowiązek, b) wiedzę o wydaniu decyzji Wnioskodawca posiadł na długo przed 5 grudnia 2023 r. z uwagi na świadomość realizacji tej konkretnej inwestycji i wiedzę o konieczności wydania przed jej rozpoczęciem decyzji o pozwoleniu na budowę przez znany Wnioskodawcy organ, c) wiedzę o wydaniu decyzji Wnioskodawca posiadł nadto z tablicy budowlanej, czego w istocie nie kwestionuje, d) przedmiotowa decyzja została podana do publicznej wiadomości, w związku z czym Wnioskodawca nie może twierdzić, że nie dowiedział się o jej treści. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2a p.p.s.a., skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym. W § 3 tego przepisu stwierdza się, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Należy przypomnieć, że przepis art. 64e p.p.s.a., jako lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 p.p.s.a., w sposób zasadniczy różnicuje postępowania sądowe w przedmiocie sprzeciwu bądź skargi. Zgodnie z art. 134 i art. 145 p.p.s.a. skarga otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowego zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, jak i norm o charakterze proceduralnym. Natomiast art. 64e p.p.s.a. wyraźnie zawęża kontrolę sądową do oceny "jedynie" przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w złożonej skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Należy przypomnieć, że art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie nie wystąpiło. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji przeprowadził kontrolę ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego, jak i zastosowanie przepisów prawa materialnego w ramach kontroli działalności administracji publicznej. Wyjaśnił też podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedstawił zarzuty sprzeciwu, a także stanowisko organu. Tak sformułowane uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym i pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynikają z niego bowiem zasadnicze powody, które legły u podstaw wydania wyroku o wskazanej wyżej treści. Sąd I instancji dopełnił zatem obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie jest zaś naruszeniem tego unormowania wyrażenie w uzasadnieniu oceny innej od oczekiwanej przez stronę. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 i art. 134 § 1 koncentruje się na rzekomym nierozpoznaniu zarzutów sprzeciwu i niewyjaśnieniu rozstrzygnięcia. Strona wnosząca sprzeciw podniosła, że postępowanie zostało prawidłowo umorzone przez organ I instancji z uwagi na niedochowanie przez wnioskodawcę terminu do wniesienia podania określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., z uwagi na wymienione w sprzeciwie okoliczności mające dowodzić, że wnioskodawca mógł dowiedzieć się wcześniej o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę prowadzonej przez skarżącą inwestycji. Tymczasem Sąd I instancji wskazał na pogląd orzecznictwa stanowiący, że termin biegnie od dnia, w którym strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania, a więc chodzi o takie dane, jak nazwa organu oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Wyraźnie też wskazał w zaskarżonym wyroku, że "organy orzekające mają obowiązek ustalić kiedy strona dowiedziała się o decyzji, nie zaś kiedy mogła dowiedzieć się o jej wydaniu. Dowiedzenie się o prowadzeniu robót budowlanych nie jest równoznaczne z dowiedzeniem się o istnieniu decyzji zezwalającej na prowadzenie tych robót". Sąd nie tylko odniósł się w ten sposób do zarzutów sprzeciwu ale jednocześnie zajął stanowisko w sprawie przesądzając, że organ I instancji winien jednoznacznie ustalić kiedy faktycznie strona dowiedziała się o wydaniu decyzji. Można również wywnioskować, że Sąd I instancji nie podzielił stanowiska, że wystarczająca była możliwość powzięcia informacji z tablicy budowlanej lub publicznie dostępnego rejestru wniosków, decyzji i zgłoszeń. Niewystarczające też było wykonywanie przez wnioskodawcę zawodu architekta czy możliwość zaobserwowania ilości kondygnacji powstającej inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela tę ocenę. Dodatkowo należy podkreślić, że choć na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., to nie zwalnia to organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Obowiązek badania, czy wniosek o wznowienie postępowania wpłynął w terminie, spoczywa zatem na organach obu instancji (zob. wyrok NSA z 8.03.2018 r., II OSK 2101/17, LEX nr 2476012). W oparciu o powyższe należy zatem uznać, że postępowanie oparte na domniemaniach i niepopartych dowodami założeniach organu stanowi w istocie naruszenie przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W świetle przedstawionych argumentów za niezasadne Sąd uznaje zarzuty naruszenia art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.