II SA/Gd 1083/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 22 września 2023 r., nr NSP-VIII.7581.1.232.2023.AG w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie powołania rzeczoznawcy majątkowego oddala skargę. UZASADNIENIE Skarga B. J. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 22 września 2023 r., nr NSP-VIII.7581.1.232.2023.AG, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r., nr GN.6821.9.2021.V, wydanym na podstawie art. 84 § 1, art. 123 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., Starosta Słupski, w toku postępowaniu wywłaszczeniowym na rzecz Gminy [...] prowadzonego w celu pozbawienia przysługującego skarżącej prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, powołał rzeczoznawcę majątkowego w celu wykonania opinii ustalającej wartości praw do przedmiotowej nieruchomości. W piśmie z dnia 11 sierpnia 2023 r. skarżąca wniosła zażalenia na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia na podstawie art. 124 § 2 i art. 156 § 2 k.p.a. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 22 września 2023 r., wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., Wojewoda Pomorski stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia, wskazując, że przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o powołaniu biegłego a tym samym zażalenie na takie postanowienie jest niedopuszczalne. Zgodnie zaś z treścią art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Wojewoda podkreślił przy tym, że nie może ingerować w merytoryczne działania organu I instancji w trakcie prowadzonego przez niego postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości. We wniesionej do Sądu skardze skarżąca, powołując się na art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. i art. 112 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżącej, brak było podstaw do kolejnego wyznaczenia biegłego dla wyceny stanowiącej jej własność nieruchomości w K. w sytuacji braku podstawy prawnej do podjęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Nadto, bezpodstawne i całkowicie niezrozumiałe jest nieodniesienie się przez Wojewodę do istoty sprawy. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. W pismach procesowych z dnia 6 listopada 2023 r. i z dnia 22 stycznia 2024 r. skarżąca podtrzymała skargę i wniosła o przesłuchanie na rozprawie przedstawiciela organu w celu ustalenia dla realizacji jakiego zadania rządowego Starosta Słupski podjął postępowanie wywłaszczeniowe, które to postępowanie całkowicie pozbawione jest podstaw prawnych i nie powinno być prowadzone, a tym samym i wyznaczenie biegłego do wykonania czynności bezprawnej jest nadużyciem władzy. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 22 września 2023 r. jest zgodne z prawem. Postanowieniem tym Wojewoda Pomorski stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez skarżącą na postanowienie Starosty Słupskiego z dnia 21 lipca 2023 r. o powołaniu rzeczoznawcy majątkowego. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zażaleń (art. 144 k.p.a.). Niedopuszczalność odwołania/zażalenia, o której mowa w art. 134 k.p.a., może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym jak również i podmiotowym. Przy czym niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji (postanowienia) w toku instancji. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko Wojewody, że w niniejszej sprawie zachodzi niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych. Zgodnie bowiem z treścią art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. O ile zatem odwołanie jest powszechnym środkiem zaskarżenia decyzji nieostatecznych, o tyle w odniesieniu do zażaleń przyjęta jest reguła odwrotna, tzn. zażalenie służy jedynie wówczas, gdy przepis kodeksu wyraźnie upoważnia do wniesienia tego środka zaskarżenia. Środek ten przysługuje tylko na niektóre postanowienia. Jak wynika z art. 141 § 1 k.p.a., zażalenie może być wnoszone tylko na postanowienia enumeratywnie wyliczone w kodeksie (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 339/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak podkreśla się w judykaturze, zażalenie, jako zwyczajny, samodzielny i formalny środek prawny, służy jedynie od rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji pierwszej instancji w formie postanowienia, które są wyliczone w kodeksie postępowania administracyjnego (zob. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II SA/Po 514/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zażalenie jest zatem niedopuszczalne, gdy wniesione zostało na postanowienie, na które kodeks nie przewiduje takiej możliwość. W takiej sytuacji organ odwoławczy wydaje postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na podstawie art. 134 k.p.a. Wniesione przez skarżącą zażalenie dotyczyło zaś postanowienia o powołaniu rzeczoznawcy majątkowego. Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił przepis art. 84 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Postanowienie to wydane zostało w toku postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego na rzecz Gminy [...] w celu pozbawienia przysługującego skarżącej prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...]., gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Zgodnie zaś z treścią art. 123 § 1 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (art. 123 § 2 k.p.a.). Przy tym, żaden przepis ustawy k.p.a., jak i ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podstawie której prowadzone jest postępowanie wywłaszczeniowe, w toku którego wydano postanowienie o powołaniu rzeczoznawcy majątkowego, nie stanowi aby na takie postanowienie przysługiwało zażalenie. Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że Wojewoda Pomorski prawidłowo stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez skarżącą zażalenia na postanowienie Starosty Słupskiego z dnia 21 lipca 2023 r. z przyczyn przedmiotowych skoro na postanowienie to nie przysługuje zażalenie. Przy tym, jak słusznie wskazał Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z treścią art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Zatem strona nie pozostaje pozbawiona ochrony prawnej i możliwości kwestionowania wadliwego w jej ocenie postanowienia, jednak może to uczynić tylko kwestionując wydaną w sprawie głównej decyzję. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną przez skarżącą skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.