II GSK 1020/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Barbara Leszczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1384/20 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 października 2020 r. nr BP.501.1260.2020.1091.RZ9.8814 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od D. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 775 (siedemset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE I. Decyzją z 17 czerwca 2020 r. znak WITD.DI.0152.IX0322/31/20/ZT [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na D.S. (dalej jako skarżący) karę pieniężną w wysokości 2.000 zł z uwagi na stwierdzone naruszenie z Ip. 4.2 oraz 4.3 załącznika nr 4 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm. - dalej jako UTD). Jak wyjaśnił, w dniu 3 lutego 2020 r. przy ul. [...] w [...], zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki Opel o nr rej. [...], którym kierował skarżący, wykonujący przewóz okazjonalny osób w imieniu własnym. W chwili zatrzymania kierowca odpłatnie przewoził pasażerów z ul. [...]1 na Stację Paliw [...] przy ul. [...]2 w [...]. Kierujący pojazdem nie posiadał przy sobie ani orzeczenia lekarskiego, ani orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. II. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z 12 października 2020 r. znak BP.501.1260.2020.1091.RZ9.8814 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. III. Wyrokiem z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1384/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Podkarpackiego WITD oraz orzekł o kosztach postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wyrokiem z 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1248/20 WSA w Rzeszowie oddalił skargę D.S. na decyzję GITD z 9 września 2020 r. znak BP.501.956.2020.0180.RZ9.8300, którą utrzymano w mocy decyzję [...] WITD z 25 marca 2020 r. orzekającą o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł m.in. na podstawie art. 5b UTD w zw. z lp.1.1 załącznika nr 3, tj. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Z kontrolowanej obecnie decyzji GITD wynika, że karze podlega działanie skarżącego z tego samego dnia (3 lutego 2020 r. - tak jak w sprawie II SA/Rz ), a podstawą wymierzenia kary pieniężnej jest art. 92a ust. 2, 4 i 8 UTD w zw. z l.p. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do UTD, zaś sama kara nałożona jest za wykonanie przewozu zarobkowego osób bez wymaganych badań zdrowotnych i psychologicznych. W ocenie WSA za ten sam czyn, tj. za przewóz pasażerów, wymierzono już skarżącemu karę zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 UTD (za delikty określone w załączniku nr 3 do ustawy), jak i na podstawie art. 92a ust. 2 UTD za delikty określone w załączniku nr 4 do ustawy. Organy przypisały skarżącemu odpowiednio status podmiotu wykonującego transport drogowy oraz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. W sprawie powinien zatem znaleźć zastosowanie art. 92a ust. 10 UTD wobec okoliczności faktycznych i prawnych znanych organowi z urzędu to jest wydaniu innej decyzji o wymierzeniu kary wobec skarżącego. Inaczej mówiąc, zdaniem WSA organ nie powinien karać skarżącego dwukrotnie za to samo zdarzenie. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł GITD zaskarżając go w całości i zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na uchyleniu decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego i poprzedzającej ją decyzji w wyniku niepełnej oceny materiału dowodowego, w szczególności poprzez mylne przyjęcie, że organy nie ustaliły należycie kwestii związanych z możliwością zastosowania art. 92a ust. 10 UTD, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ już podczas kontroli drogowej prawidłowo ustalił stan faktyczny w szczególności jakie naruszenia odpowiednio z zał. 3 i 4 do ustawy o transporcie drogowym, zostały popełnione i z opisu tych naruszeń wynika, iż nie są to czyny będące naruszeniami tożsamymi i tym samym nie mogą być objęte wyjątkiem określonym w art. 92a ust. 10 UTD; 2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 10 w zw. z art. 92a ust. 1, 2, 3, 4 UTD w zw. z lp. 1.1 i Ip. 2.11 - załącznika nr 3 do UTD oraz lp. 4.2 i Ip. 4.3 załącznika nr 4 do UTD poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie organy błędnie nie zastosowały art. 92a ust. 10 UTD i winny nałożyć na skarżącego karę wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 UTD, podczas gdy wbrew ocenie Sądu I instancji, nie było podstaw do uznania, że zachowania skarżącego stanowiące naruszenia, o którym mowa w Ip. 1.1 i Ip. 2.11 załącznika nr 3 do UTD, stanowiły jednocześnie naruszenie określone w Ip. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do UTD, tym samym mając na uwadze literalne brzmienie przepisu jak również jego wykładnię systemową prawidłowo wymierzono skarżącemu będącemu podmiotem określonym w art. 92a ust. 1 UTD i jednocześnie podmiotem określonym w art. 92a ust. 2 UTD karę pieniężną zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 UTD, za czyny będące naruszeniami określonymi w załączniku nr 3 do ustawy, jak i na podstawie art. 92a ust. 2 UTD, za czyny będące naruszeniami określonymi w załączniku nr 4 do UTD, a w konsekwencji trafnie nie zastosowano art. 92a ust. 10 UTD w niniejszej sprawie. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. W każdym przypadku o orzeczenie o kosztach postępowania. V. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: VI. Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca jednoznacznie i enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 ustawy procesowej. VII. Skarżący kasacyjnie organ powołał jako podstawę zarzutów art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Jakkolwiek więc podnosi uchybienia naruszenia procedury (kwestionuje zarzuconą mu niepełną ocenę materiału dowodowego) oraz prawa materialnego (wadliwe uznanie przez WSA za błąd niezastosowanie w sprawie art. 92a ust. 10), przy czym ten pierwszy zarzut powinien być rozpoznany przed tym drugim, to jednak ich istota dotyczy niewłaściwej oceny ustalonych w sprawie i niekwestionowanych okoliczności faktycznych w kontekście norm prawa materialnego. Sedno przeciwnych stanowisk WSA i organu tkwi zatem w twierdzeniu, że ten sam podmiot, w okolicznościach sprawy takich jak niniejsze, może bądź nie może odpowiadać z załącznika nr 3 lp. 1.1 i załącznika nr 4 lp. 4.2 i 4.3, jeżeli stwierdzone naruszenia wynikają z tej samej kontroli. W rzeczywistości więc zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej są względem siebie komplementarne i zwalczają zarzucone organowi błędne zastosowanie i niezastosowanie prawa materialnego w postaci art. 92a ust. 1, 2 i 10 UTD w związku z właściwymi pozycjami załączników nr 3 i 4 do tej ustawy. Zdaniem organu, WSA popełnił błąd co do rozumienia przesłanek dających podstawę do nałożenia na skarżącego, wykonującego przewóz osób, kary za brak orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz nie posiadanie orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Skarga kasacyjna jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniona, bowiem słusznie podnosi, że zaskarżony wyrok narusza przede wszystkim art. 92a ust. 1 i 2 UTD w związku z art. 92a ust. 10 UTD, bowiem błędnie przyjęto w nim, że skoro skarżącemu wymierzono karę na podstawie art. 92a ust. 1 UTD, za dwa delikty określone w załączniku nr 3 (za brak zezwolenia/licencji oraz za niespełnienie kryterium konstrukcyjnego pojazdu), to wymierzenie jej na podstawie art. 92a ust. 2 UTD, za delikty określone w załączniku nr 4 nie jest już możliwe w myśl zasady wyrażonej w art. 92a ust. 10 UTD, a więc co do tej samej osoby i za to samo zdarzenie. W kontekście powyższego należy zwrócić uwagę, że zastosowanie art. 92a ust. 10 UTD, a więc nałożenie na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub podmiot wykonujący inne czynności związane z tym przewozem tylko kary na podstawie załącznika nr 3 może mieć miejsce wtedy, gdy czyn naruszający prawo jest jednocześnie opisany w załączniku nr 3 i 4. Sytuacja taka nie ma jednak miejsca w przypadku występującym w rozpoznawanej sprawie, bowiem nie ma tu jednoczesności naruszeń opisanych w obu załącznikach. W rozpoznawanej sprawie jednoczesność może być odnoszona tylko i wyłącznie do kontekstu sytuacyjnego, który sprowadza się do stwierdzenia, że skarżący wykonując skontrolowany w dniu 3 lutego 2020 r. przewóz osób z naruszeniem prawa jednocześnie dopuścił się różnych (wielu) naruszeń, tj. braku spełnienia wymogu konstrukcyjnego użytego pojazdu oraz braku zezwolenia/licencji - lp. 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 jak również braku wymaganych badań - lp. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4. W tym zakresie nie można jednakowoż przyjąć, że wystąpiła jednoczesność prawna czynów, a do takiej kategorii ustawodawca nawiązuje i odwołuje się w art. 92a ust. 10 UTD. Zastosowanie powyższego przepisu może więc mieć miejsce wówczas, gdy w sprawie o naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym czyn podmiotu wskazanego w tym przepisie jest jednocześnie naruszeniem przewidzianym w załączniku nr 3 i załączniku nr 4 do ustawy. Chodzi zatem o swego rodzaju jednorodzajowość tych naruszeń. Nie spełnia tego wymogu sytuacja, gdy jedynie ta sama osoba ukarana została na podstawie naruszenia załącznika nr 3 do UTD i jednocześnie organ ukarał ją za naruszenie wynikające z tego samego zdarzenia na podstawie załącznika nr 4 do UTD, które jest jednakże rodzajowo. O tożsamości czynów w rozumieniu art. 92a ust. 10 UTD można mówić bowiem wtedy, gdy przedmiotowe znamiona każdego konkretnego naruszenia w świetle treści poszczególnych pozycji załącznika nr 3 i 4 do tej ustawy są jednolite. Sam więc fakt wykonywania krajowego transportu drogowego i ujawnienia naruszeń w ramach jednej kontroli nie spełnia tego wymagania. Nie ma bowiem zakazu nakładania kar za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w załącznikach nr 3 i 4, w oderwaniu od rodzaju tych naruszeń. Wobec stwierdzenia zasadności podniesionych uchybień (ocenionych łącznie) oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. - uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, podzielając w tym zakresie niezakwestionowane przez skarżącego stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarga skierowana do WSA jest bezzasadna, bowiem skarżący nie legitymował się wymaganym zezwoleniem/licencją, a pojazd, którym świadczył przewóz okazjonalny, nie spełniał przewidzianego w przepisach prawa kryterium konstrukcyjnego (był to samochód pięcioosobowy). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).