II SA/Gd 549/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skarg P. w G. i A. S. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 5 maja 2023 r. nr NSP-VIII.7581.1.107.2023.AR w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Prokurator Okręgowy w Gdańsku i A. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na postanowienie Wojewody Pomorskiego z 5 maja 2023 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą po drogę. Skarżonym postanowieniem Wojewoda odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w uzasadnieniu wskazując, że Ustanowiony przez stronę pełnomocnik odebrał decyzję organu I instancji w dniu 14 marca 2023 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 28 marca 2023 r. Wojewoda wskazał, że A. S. złożyła odwołanie pismem z 24 marca 2023 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu, a zatem po upływie terminu do jego wniesienia, nie załączając wówczas wniosku o przywrócenie terminu, co jest niezbędne do przywrócenia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został natomiast złożony po złożeniu odwołania pismem z 24 marca 2023 r. - pismami z 12 kwietnia 2023 r. (przez pełnomocnika L. S.) oraz z 14 kwietnia 2023 r. Zatem w ocenie Wojewody jest niecelowe badanie przesłanek przywrócenia terminu wskazanych w art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. Wojewoda wyjaśnił, że odwołanie A. S., mimo że zostało wniesione w dwóch egzemplarzach (nadane w dniu 29 marca 2023 r. oraz przekazane wraz z pismem A. S., reprezentowanej przez L. S., z 12 kwietnia 2023 r.) stanowi jedno odwołanie wniesione przez jedną stronę postępowania. W związku z tym, iż odwołanie pismem z 24 marca 2023 r. zostało nadane w dniu 29 marca 2023 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia i nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, należało orzec o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Niemożliwym bowiem było skorygowanie ww. uchybienia poprzez załączenie kolejnego egzemplarza tego samego odwołania do wniosku o przywrócenie terminu wyrażonego w piśmie z 12 kwietnia 2023 r. W skardze na tak wydane postanowienie Prokurator Okręgowy w Gdańsku zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 2 K.p.a. w z w. z art. 64 § 2 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez uprzedniego wezwania wnoszącej odwołanie A. S. do usunięcia w trybie 64 § 2 braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, poprzez złożenie w terminie 7 dni odwołania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. W rezultacie Prokurator Okręgowy w Gdańsku wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że A. S. o uchybieniu terminowi dowiedziała się z pisma Starostwa Powiatowego w Pucku z 5 kwietnia 2023 r. GN.683.7.2015, za którym organ ten przekazywał Wojewodzie odwołanie w/w od decyzji Starosty Puckiego z 22 lutego 2023 r. sygn. GN.683.7.2015, orzekającej o ustaleniu odszkodowania za prawo własności nieruchomości położonej w J. i, oznaczonej jako działka nr [..]. W związku z powyższym A. S. pismami z 12 i 14 kwietnia 2023 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przy czym do pisma z 12 kwietnia załączyła kopię odwołania z 24 marca 2023 r. A. S. złożyła zatem w terminie określonym w art. 58 § 2 k.p.a. wniosek o przywrócenie terminu. Wojewoda Pomorski był zobligowany do wezwania strony na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez wniesienie odwołania w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpoznania. Skarżący powołał przy tym w powyższym zakresie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego wydaną w składzie 7 sędziów z 21 kwietnia 2009 r. sygn. II FPS 9/08 (publ. ONSAiWSA 2009/4/65). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Skargę na postanowienie Wojewody wniosła także A. S., reprezentowana przez L. S. Strona skarżąca zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik procedowanej sprawy a mianowicie art. 58 K.p.a. w zw. z art. 64 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez wezwania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków formalnych poprzez złożenie odwołania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. W konsekwencji strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Wojewody. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumentację tożsamą do wskazanej w skardze Prokuratora Okręgowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skargi okazały się uzasadnione. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody Pomorskiego z 5 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą po drogę. Stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775) – dalej jako K.p.a. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3). Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1476/17, LEX nr 2433840. Ocena, czy strona dochowała terminu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a w szczególności, czy przeszkoda ustała w dniu, w którym w mniemaniu zainteresowanego ustała przyczyna uchybienia, należy do organu administracji publicznej, który może odmówić przywrócenia terminu z powodu spóźnienia wniosku. Z art. 58 § 2 K.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (por. także wyrok NSA z 27.06.2017 r., sygn. akt II GSK 2905/15, LEX nr 2349830). Po ustaleniu przez organ, że strona dochowała terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu badaniu podlegają kwestie czy dopełniła czynności, dla której określony był termin oraz czy uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (M. Jędrzejewska [w:] Komentarz do k.p.c., 1999, s. 322). Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (J. Krajewski [w:] Komentarz do k.p.c., 1999, s. 274). W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 136). W konsekwencji "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 136). Odnosząc powyższe rozważania do oceny przedmiotowej sprawy zdaniem Sądu organ błędnie uznał, że niecelowe było badanie przesłanek przywrócenia terminu wskazanych w art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. skoro wniosek o przywrócenie terminu został złożony przez stronę po wniesieniu odwołania. Bezspornym w sprawie jest, że w dniu 29 marca 2023 r. (1 dzień po terminie) za pośrednictwem Poczty Polskiej A. S. wniosła odwołanie od decyzji Starosty Puckiego z 22 lutego 2023 r. o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości 32 797,00 zł, na rzecz A. S. z tytułu utraty prawa własności do nieruchomości działki nr [...], położonej w obrębie J.. Przy czym co umknęło Wojewodzie Pomorskiemu skarżąca twierdzi, iż nie była wówczas świadoma, iż uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, a dowiedziała się o tym dopiero z pisma Starostwa Powiatowego w Pucku z 5 kwietnia 2023 r. Ta pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu kwestia nie została oceniona przez Wojewodę Pomorskiego. Natomiast zdaniem Sądu dopełniono czynności dla której określony był termin, albowiem co jest oczywiste odwołanie skarżącej zostało wniesione (choć z uchybieniem terminu). Natomiast kwestia uprawdopodobnienia braku winy skarżącej co do uchybienia terminu winna zostać oceniona po ustaleniu, czy dochowano terminu, o którym stanowi art. 58 § 2 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł jak w sentencji wyroku.