I OZ 84/24

SENTENCJA Dnia 28 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 335/23 odrzucające skargę W. K. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 26 kwietnia 2023 r. znak: SPN.IV.7570.3.2023 w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 335/23, odrzucił skargę W. K. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 26 kwietnia 2023 r. znak: SPN.IV.7570.3.2023 w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2023 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Zarządzeniem z dnia 2 października 2023 r., doręczonym w dniu 24 października 2023 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o brakującą kwotę 875 zł (skarżący wpłacił wcześniej 100 zł z tego tytułu), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Sąd podał, że w zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu sądowego, w związku z czym na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), skargę należało odrzucić. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie wskazując, że WSA w Kielcach innym postanowieniem także z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SPP/Ke 63/23, odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie tegoż Sądu z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt II SPP/Ke 63/23, utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego w WSA w Kielcach z dnia 16 sierpnia 2023r. Podano, że w tym samym dniu, Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem sygn. akt II SA/Ke 335/23 odrzucił skargę W. K. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejecie prawa własności nieruchomości. W ocenie skarżącego z zaskarżonym rozstrzygnięciem nie sposób się zgodzić, bowiem dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia II SPP/Ke 63/23, winien był wezwać skarżącego do uiszczenia opłaty sądowej, a nie od razu odrzucać skargę, skoro tok procesu w przedmiocie zwolnienia z opłaty sądowej, nie dobiegł jeszcze końca. Skarżący podkreślił, że w toku postępowania o zwolnienie z opłaty sądowej i ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zatem – w jego ocenie – dopiero prawomocne odrzucenie zażalenia w przedmiocie postanowienia z dnia 16 sierpnia 2023 r., powinno było skutkować wezwaniem do uiszczenia opłaty sądowej od skargi. Wobec tego, zdaniem skarżącego Sąd I instancji przedwcześnie wezwał go do dokonania opłaty sądowej w sytuacji, kiedy toczyło się jeszcze postępowanie w sprawie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie starszego referendarza. W ocenie skarżącego, WSA w Kielcach nie mógł go wzywać do uiszczenia opłaty w sytuacji, kiedy wpłynęło zażalenie na to postanowienie, nawet jeśli Sąd uznał je za niezasadne i je odrzucił. W ocenie skarżącego, Sąd winien z ostrożności wezwać go jeszcze do uiszczenia opłaty, a nie w tym samym dniu dokonać równocześnie zaskarżonym postanowieniem odrzucenia skargi. Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie miało charakter przedwczesny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy p.p.s.a, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Brak opłaty sądowej w formie wpisu traktowany jest jako szczególny brak formalny skargi (fiskalny brak), którego stwierdzenie obliguje sąd do wezwania strony skarżącej do uiszczenia wpisu w podanej kwocie, w ustawowym terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Taki bowiem skutek zaniechania w tym zakresie ustala przepis art. 220 § 3 p.p.s.a. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, starszy referendarz sądowy WSA w Kielcach postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SPP/Ke 63/23, oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego od w/w postanowienia, WSA w Kielcach postanowieniem z dnia 29 września 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 24 października 2023 r. wraz z pouczeniem, że nie przysługuje od niego zażalenie (pkt 1 pouczenia). Skarżący jednak złożył zażalenie na w/w postanowienie, które następnie WSA w Kielcach odrzucił postanowieniem z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SPP/Ke 63/23. W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Kielcach z dnia 2 października 2023 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o brakującą kwotę 875 zł (skarżący uiścił wcześniej 100 zł z tego tytułu), w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący nie uzupełnił jednak przedmiotowego wpisu. Uznać zatem należy, że skoro braki formalne (fiskalne) skargi nie zostały uzupełnione, to Sąd I instancji był zobligowany skargę odrzucić, co też uczynił. Należy w tym miejscu zauważyć, że przedmiotowe zażalenie stanowi w istocie polemikę z zaskarżonym postanowieniem WSA o odrzuceniu skargi, oraz z procedowaniem tegoż Sądu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Argumenty te nie mogły jednak odnieść zamierzonego skutku. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie podniesiona przez skarżącego okoliczność, że postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wydane przedwcześnie z uwagi na to, że Sąd "nie poczekał" na zakończenie postępowania w sprawie złożonego przez skarżącego zażalenia na postanowienie WSA w Kielcach z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt II SPP/Ke 63/23, którym utrzymano w mocy postanowienie starszego referendarza tegoż Sądu z dnia 16 sierpnia 2023 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Jak wskazano powyżej, w pouczeniu, które przesłano skarżącemu przy doręczeniu w/w postanowienia WSA z dnia 29 września 2023 r. wskazano, że od postanowienia tego nie przysługuje zażalenie. Skoro zatem zażalenie nie przysługuje, to jego złożenie przez stronę powoduje, że zostanie ono odrzucone, co też w sprawie nastąpiło. Sąd I instancji nie był zatem obowiązany czekać z wydaniem zarządzenia wzywającego skarżącego do uzupełnienia wpisu, do wydania postanowienia o odrzuceniu zażalenia na postanowienie WSA z dnia 29 września 2023 r. Nic by to w sprawie nie zmieniło. Zresztą, z akt sprawy nie wynika, aby skarżący zaskarżył to zarządzenie (tj. wzywające do uzupełnienia wpisu). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.