II OSK 1971/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 260/21 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 14 grudnia 2020 r. nr SO-II.621.115.2020 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 260/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę T. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia 14 grudnia 2020 r., nr SO-ll.621.115.2020, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia 1 października 2020 r. nr DOM-SO.II.5343.7.16.2020 o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w Łodzi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. K. zarzucając naruszenie: 1. art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skardze kasacyjnej wskazano tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 /jednak należałoby zaznaczyć, że na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity ogłoszono w Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm./, dalej "P.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postępowania sądowego pomimo wiedzy o toczącym się przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postępowaniu o sygn. akt: II C 2264/19 z powództwa T. K. o wstąpienie w stosunek najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w Łodzi. W ocenie skarżącego postępowanie to miało istotne znaczenia dla obecnej sprawy. Postępowanie przed Sądem Rejonowym dowodzi, że skarżący posiadał wolę dalszego przebywania w lokalu, zwłaszcza, że Sąd Rejonowy wydał 29 czerwca 2021 r. wyrok, w którym uznał, iż T. K. wstąpił w stosunek najmu spornego lokalu z dniem 27 grudnia 2018 r.; 2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez ich niezastosowanie skutkujące nieuwzględnieniem podczas orzekania faktu toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postępowania sądowego. Nie uwzględniono bowiem okoliczności, że w toku postępowania przed sądem powszechnym T. K. wykazał wolę ciągłego zajmowania lokalu; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuznanie, że decyzja będąca przedmiotem skargi, została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz prawa proceduralnego. Tymczasem powinna być ona, jako taka, wraz z decyzją ją poprzedzającą uchylona przez Sąd pierwszej instancji. Wskazując na powyższe T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Wystąpił także o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie relacjonuje więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Powyższa uwaga dotycząca związania Naczelnego Sądu Administracyjnemu granicami skargi kasacyjnej wymaga szczególnego zaakcentowania w niniejszej sprawie. Sąd zaznacza, że podstawy wniesionego i rozpoznawanego obecnie środka zaskarżenia zostały nie stosunkowo wąsko zakreślone. Z tych też przyczyn zakres merytorycznego badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny musiał być ograniczony. Przedstawiając zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. T. K. twierdzi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi miał niezasadnie przepisu tego nie zastosować i nie zawiesić postępowania z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postępowanie o sygn. akt II C 2264/19 z powództwa skarżącego dotyczące jego wstąpienia w stosunek najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w Łodzi. Powyższy zarzut nie jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W tym miejscu wymaga zaznaczenia, że sąd administracyjny nie orzeka w sprawie administracyjnej w miejsce organu, jako kolejna instancja, ale przeprowadza kontrolę legalności zaskarżonego aktu – w rozważanym przypadku decyzji administracyjnej. Kontrola legalności dokonywana jest wedle stanu faktycznego i prawnego aktualnych na datę decyzji. Odnosząc się więc do zarzutu naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zaznaczyć należy, że wobec Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Łodzi nie zachodziła przesłanka zawieszenia postępowania określona w tym przepisie. Wydanie wyroku sądowego nie zależało od zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi o sygn. akt II C 2264/19. Jeżeli natomiast skarżący uważa, że z uwagi na powyższe postępowanie przed sądem powszechnym postępowanie administracyjne o wymeldowanie powinno było być zawieszone, to w skardze kasacyjnej powinien podnieść zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Takiego zarzutu jednak nie wyartykułowano. Kwestii relacji pomiędzy zgłoszonym postępowaniem przed sądem powszechnym a postępowaniem o wymeldowanie dotyczy także kolejny zarzut skargi kasacyjnej. T. K. zarzucił bowiem zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące nieuwzględnieniem podczas orzekania faktu toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postępowania w przedmiocie wstąpienia przez skarżącego w stosunek najmu lokalu. Ustosunkowując się do tak przedstawionego zarzutu należy doprecyzować, że wojewódzkie sądy administracyjne nie stosują przepisów K.p.a., jak sugeruje formuła zarzutu. Niemniej Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę, że w kolejnym zarzucie skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. między innymi poprzez "nieuznanie, że decyzja będąca przedmiotem skargi została wydana z naruszeniem [...] prawa proceduralnego". Można więc przyjąć, że pomimo niefortunnego brzmienia drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, T. K. miał na myśli naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących administracyjnego postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) przez Sąd pierwszej instancji w taki oto sposób, że Sąd ten nie dostrzegł, iż przepisom tym uchybiły organy administracji. Poczyniwszy powyższe ustalenia wstępne Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w toku postępowania administracyjnego organy nie naruszyły wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) przez pominięcie faktu toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postępowania w przedmiocie wstąpienia przez skarżącego w stosunek najmu lokalu. Postępowanie przez organami administracji dotyczyło wymeldowania T. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Łodzi. Organy nie zaprzeczały, że skarżący po śmierci matki, która wcześniej była najemcą lokalu, złożył wniosek o wstąpienie w stosunek najmu. To jednak nie miało zasadniczego znaczenia z punktu widzenia przesłanek wymeldowania skarżącego. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 z późn. zm.) organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie ustalone zostało, że T. K. od wielu lat mieszka wspólnie z żoną we własnościowym lokalu spółdzielczym w [...] nr [...] przy ul. [...]. Ponadto Prezydent przeprowadził w dniu 19 listopada 2019 r. kontrolę w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Łodzi, a w jej toku ustalono, że budynek przy ul. [...] w dużej części jest wykwaterowany. Ustalono również, że w prawej oficynie i w podwórzu znajdują się puste lokale, a okna i drzwi zabite są płytami. Ponadto stwierdzono, że drzwi do oficyny są zamknięte i brak jest możliwości wejścia na klatkę schodową, a brama główna do budynku jest zepsuta i otwarta. Na wezwanie organu Zarząd Lokali Miejskich (Rejon Obsługi Mieszkańców nr 13) poinformował, że w nieruchomości przy ul. [...] zamieszkały jest budynek frontowy. Poprzeczna oficyna, w której usytuowany jest lokal nr [...], jest niezamieszkała, a wejście do niej zostało zabezpieczone płytami OSB przed dostępem osób trzecich. Dostęp do lokalu nr [...] jest możliwy jedynie przez opuszczone już lokale mieszkalne usytuowane na parterze w części zachodniej budynku frontowego, a skarżący posiada klucz od wejścia na klatkę schodową do tego budynku. Dodać wreszcie trzeba, że budynek przy ul. [...] nr [...] był ponownie kontrolowany (pod kątem możliwości zamieszkiwania T. K. w lokalu nr [...]) w dniu 8 stycznia 2020 r. Oględziny potwierdziły stan poprzednio zastany. Lokal, znajduje się na drugim piętrze poprzecznej oficyny, gdzie drzwi wejściowe do klatki schodowej są zamknięte, zabite są płytami OSB, jak również okna znajdujące się na parterze są zabezpieczone taką płytą. W związku z taką sytuacją skarżący, biorąc udział w przeprowadzeniu dowodu z oględzin, oświadczył, że nie ma możliwości wejścia do lokalu nr [...] przy ulicy [...] w Łodzi, obecnie zamieszkuje w [...]. Budynek przy [...] jest wyłączony z użytkowania od grudnia 2018 r. Warto wreszcie odnotować, że administrator nieruchomości oświadczyła, że nie ma możliwości zamieszkiwania w poprzecznej oficynie. Z uwagi na dewastację budynku, brak prądu, gazu, wody, lokatorzy zostali wykwaterowani. T. K. powyższym okolicznościom w skardze kasacyjnej zaprzecza jedynie pośrednio. Zwraca on uwagę, że dostęp do lokalu został mu bezprawnie odebrany, a on nie miał on zamiaru opuszczenia go. Skarżący stara się w ten sposób przekonać, że nie uwzględniono, iż do opuszczenia przez niego lokalu doszło wbrew jego woli. O zasadności odmiennego – aniżeli organy i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – spojrzenia na sprawę ma natomiast świadczyć fakt toczącego się postępowania przez Sądem Rejonowym dla Łodzi Śródmieścia o sygn. akt II C 2264/19, w toku którego 29 czerwca 2021 r. wydano wyrok i uznano T. K. wstąpił w stosunek najmu spornego lokalu mieszkalnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionując, że T. K. wyrażał subiektywny zamiar zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Łodzi, stoi na stanowisku, iż stan rzeczy ustalony na podstawie akt nie daje podstaw, aby uznać, że skarżący w spornym lokalu obiektywnie koncentrował swoje trwałe centrum życiowe. Po pierwsze, poza sporem jest, że budynek, w którym znajduje się lokal nr [...] przy ul. [...] w Łodzi, nie nadaje się do użytku. Po drugie, z ustaleń organów wynika, że istnieje inne miejsce, gdzie skarżący koncentruje swoje sprawy życiowe. Na wniosek Prezydenta Miasta Łodzi Prezydent Miasta Zgierza przeprowadził kontrolę pod adresem ul. Leopolda [...], lokal nr [...], gdzie zastano córkę skarżącego A. K. Ta wyjaśniła, że mieszkanie w Łodzi nie nadaje się do użytku i dlatego jej ojciec przebywa w [...]. Zeznania także złożyła żona T. K. – E. K., która wskazała, że od dnia ślubu w roku 1996 mąż T. K. mieszkał w [...] przy ul. [...], ale również w Łodzi przy ul. [...], gdzie sprawował opiekę nad chorymi rodzicami. Świadek wyjaśniła, że nie wie, dlaczego mąż nie wymeldował się z adresu w Łodzi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenia organów prowadzą do wniosku, że skarżący koncentrował swoje sprawy życiowe w lokalu nr [...] pod adresem ul. [...] w [...]. Tam zamieszkuje jego żona, która przyznaje, że od ślubu w 1996 r. mieszkał z nią mąż, jak też zamieszkuje córka, która potwierdza przebywanie ojca w tym miejscu. Wprawdzie obie osoby sygnalizują związki T. K. z lokalem przy ul. [...] w Łodzi, jednak trudno uznać to za stan, który byłby równoznaczny z pobytem stałym w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dowody zebrane w niniejszej sprawie wskazują, że miejscem zamieszkania – wraz z rodziną – jest lokal nr [...] przy ul. [...] w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny nie twierdzi przy tym, że T. K. nie miał związków z lokalem przy ul. Włókienniczej. Najemcą lokalu była jego zmarła matka i można założyć, że w celu opieki nad nią mógł on niegdyś częściej przebywać w tym lokalu. Jednak ostatecznie po śmierci matki skarżącego stan budynku wyłączał zamieszkiwanie w nim, a skarżący nie wykazał, aby sprzeciwiał się wyłączeniu lokalu z użytkowania i został z niego bezprawnie wykwaterowany. Przeciwnie, jego najbliżsi wskazują, że zamieszkuje on bez przeszkód w [...]. To wszystko prowadzi do konkluzji, że centrum spraw życiowych i miejscem stałego pobytu skarżącego jest lokal w [...], wraz z rodziną. Skarżącego łączyły zapewne z lokalem nr [...] przy ul. [...] pewne związki, co odnosi się z niegdysiejszym zamieszkiwaniem tam jego matki, jednak nie ma podstaw, aby uznać, że lokal ten był w okresie przed wydaniem zaskarżonej decyzji miejscem stałego pobytu skarżącego w rozumieniu przepisów u.e.l. Niezasadny jest ostatni zarzut skargi kasacyjnej obejmujący grupę przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Jak już wyjaśniono, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie miał podstaw, aby uchylić zaskarżoną decyzję w uwagi na naruszenie przepisów postępowania przez organy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Z tego samego nie doszło do naruszenia w toku postępowania art. 138 § 2 K.p.a. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono na czym miałoby podlegać rażące naruszenie prawa przez organy i jakich przepisów miałoby dotyczyć. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w granicach skargi kasacyjnej i uznając podniesione w niej zarzuty za nieusprawiedliwione, oddalił wniesioną skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.