II GW 52/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Wójta Gminy [...] z dnia 17 kwietnia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta W. w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy. UZASADNIENIE Wnioskiem z 17 kwietnia 2024 r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta W. przez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo R.O. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu wskazał, że do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia 2 stycznia 2024 r., w sprawie przekazania w trybie art. 65 k.p.a. wniosku [...] Szpitala Specjalistycznego we W. o potwierdzenie prawa R.O., do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu przedmiotowego pisma podano, że według poczynionych ustaleń R.O. nie posiada aktualnego miejsca zamieszkania na terenie W. oraz posiada adres zameldowania na pobyt stały pod adresem S. [...], na terenie gminy [...]. Z tego względu gminą właściwą do rozpatrzenia wniosku jest Gmina [...]. Strona przeciwna odpowiedzią na wniosek z 10 września 2024 r. wskazała, iż brak jest możliwości ustalenia ostatniego miejsca zamieszkania lub ostatniego miejsca pobytu R.O. Z rozeznania sytuacji wynika, że ww. osoba nigdy nie zamieszkiwała pod wskazanym we wniosku adresem S. [...]. Posiada zameldowanie na terenie gminy [...], w miejscowości S. [...], jednak od ok. 20 lat tam nie zamieszkuje i nie jest znane jej aktualne miejsce pobytu. Strona przeciwna podkreśliła, iż R.O. często zmienia swoje miejsce zamieszkania, mieszkała jakiś czas temu w T., przebywała w Niemczech, Holandii, we W. Aktualnie brak jest możliwości ustalenia jej ostatniego miejsca zamieszkania lub ostatniego miejsca pobytu. Można przypuszczać, że przebywa na terenie miasta W., gdyż [...] Szpital Specjalistyczny we W. udzielił jej pomocy medycznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "ppsa") w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: kpa), co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22). Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w świetle okoliczności faktycznych sprawy aktualne miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy nie jest znane. Brak jest podstaw do przyjęcia, że zamieszkuje on, czy też kiedykolwiek zamieszkiwał we W. Nie może świadczyć o tym ani miejsce udzielenia świadczenia ani miejsce zdarzenia, w wyniku którego tego świadczenia udzielono. Na podstawie okoliczności sprawy nie można również stwierdzić, że świadczeniobiorca ma obecnie miejsce zamieszkania na terenie Gminy [...]. Niemniej jednak na podstawie bezspornych w sprawie okoliczności można wywieść, że w przeszłości zamieszkiwała ona na terenie Gminy [...], gdzie była zresztą zameldowana na pobyt stały. Wprawdzie brak jest podstaw do utożsamiania miejsca zamieszkania danej osoby z miejscem jej zameldowania, niemniej jednak ten ostatni fakt, w okolicznościach niniejszej sprawy, dodatkowo stanowi potwierdzenie, a przynajmniej domniemanie, że dana osoba przebywa/przebywała w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie, której dotyczy spór, organem właściwym do potwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Wójt Gminy [...] jako organ gminy właściwej ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.