I OSK 2378/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt III SAB/Kr 69/11 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. G. na bezczynność Wójta Gminy Chełmiec postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 29 maja 2012 r., III SAB/Kr 69/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M. G. na bezczynność Wójta Gminy Chełmiec. W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji podniósł, że pismem z [...] kwietnia 2011 r. M. G. wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy Chełmiec, która jego zdaniem polega na niewydaniu przez ten organ decyzji w sprawie likwidacji wybudowanej studni i skarpy w pasie drogi [...] w P., Gmina Chełmiec. Skarżący wskazał, że obok biegnie prywatna droga, która powstała kosztem zburzonego odcinka drogi [...], w wyniku czego zablokowano mu wjazd na działkę Nr [...]. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Chełmiec wyjaśnił, że 11 maja 2011 r. do Urzędu Gminy Chełmiec wpłynęła skarga M. G. na bezczynność Wójta Gminy Chełmiec, która została rozpatrzona i uznana za bezzasadną przez radę Gminy Chełmiec 17 czerwca 2011 r. Na rozprawie 29 maja 2012 r. pełnomocnik M. G. wyjaśnił, że intencją skarżącego było zaskarżenie bezczynności Wójta Gminy Chełmiec w rozstrzygnięciu wniosku skarżącego o rozgraniczenie działki nr [...] od działek nr [A], [B], [C] położonych w miejscowości P. Skarżący domaga się rozgraniczenia działki nr [...] nie ze swoją nieruchomością, tylko z nieruchomością sąsiednią będącą własnością osób trzecich, albowiem uważa, że posiada w tym zakresie interes prawny. Pełnomocnik skarżącego dodał ponadto, że gdyby przyjąć brak obowiązku Wójta Gminy Chełmiec w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego z urzędu, przedmiotem skargi jest bezczynność Wójta Gminy Chełmiec w należytym utrzymywaniu stanu drogi dojazdowej na działce nr [...] poprzez zlikwidowanie zbudowanej tam studni. Z kolei pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi z powodu niewyczerpania trybu poprzedzającego skargę, gdyż nie została ona poprzedzona zażaleniem, względnie o jej oddalenie. Wyjaśnił również, że przedmiotowa studnia nie znajduje się na działce nr [...], lecz na działce nr [A], należącej do T. i A. S. i na ich wniosek toczyło się postępowanie o rozgraniczenie. Działka nr [...] nie jest własnością Gminy Chełmiec, którą nią jedynie włada. Pełnomocnik organu podkreślił też, że skarżący nigdy nie składał wniosku o rozgraniczenie działki nr [...], we wszystkich jego pismach jest mowa tylko o studni. Odrzucając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie poprzedził skargi na bezczynność Wójta Gminy Chełmiec zażaleniem wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu jako organu wyższego stopnia zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. W zgromadzonej w sprawie dokumentacji brak jest dokumentów potwierdzających wniesienie takiego zażalenia w sprawie, którą wskazuje skarżący w niniejszym postępowaniu jako przedmiot bezczynności Wójta Gminy Chełmiec. W aktach sprawy znajdują się wprawdzie zażalenia M. G., w wyniku których Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wydało postanowienia z [...] lutego 2011 r. [...] oraz z [...] kwietnia 2011 r. [...] (k. 17), w których wyznaczono Wójtowi Gminy Chełmiec termin do załatwienia sprawy rozgraniczenia, jednakże to postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło innych działek niż wskazuje skarżący w niniejszej sprawie i zostało wszczęte postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. nie na wniosek skarżącego, lecz na wniosek A. i T. S. z 4 czerwca 2008 r., a ponadto - jak podaje organ – zakończyło się wydaniem przez Wójta decyzji rozgraniczeniowej i w tej chwili sprawa rozgraniczenia tych działek toczy się w Sądzie Rejonowym w Nowym Sączu. Bezczynność Wójta Gminy Chełmiec, której upatruje skarżący w nienależytym utrzymywaniu stanu drogi dojazdowej na prywatnej działce niebędącej własnością gminy, pozostaje poza wymienionym zakresem form działania podlegających skardze na bezczynność. Zatem także i z tego powodu niniejsza skarga, jako niedopuszczalna, podlegałaby odrzuceniu, nawet gdyby skarżący należycie wyczerpał tryb poprzedzający jej wniesienie do Sądu. W skardze kasacyjnej zaskarżono punkt pierwszy postanowienia o odrzuceniu skargi zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania to jest "art. 3 § 2 pkt 6 i art. 58 § 2 pkt 6" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 k.p.a. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną Sąd nie dostrzegł, że skarżący wyczerpał tryb odwoławczy składając 11 maja 2011 r. skargę na brak podjęcia przez Wójta Gminy Chełmiec rozstrzygnięcia w sprawie działki ewidencyjnej [...], a następnie 30 czerwca 2011 r. zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na uchwałę nr X/145/2011 Rady Gminy Chełmiec z 17 kwietnia 2011 r. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także o zasądzenie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej. Ewentualnie, wniesiono o uwzględnienie skargi i nakazanie organowi, by wydał decyzję w przedmiocie ustalenia przebiegu granic działki [...], a także wydał decyzję o nakazaniu przywrócenia stanu poprzedniego działki [...] do stanu sprzed 2008 r., to jest sprzed usypania w jej granicach skarpy i wybudowania studni na styku z działką [D]. Ponadto, wniesiono o zobowiązanie organu do dyscyplinarnego ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. W złożonym tego samego dnia uzupełnieniu skargi kasacyjnej przedłożone zostało pismo skarżącego z 7 czerwca 2008 r. skierowane do Wójta Gminy Chełmiec z którego wynika, że już wówczas domagał się on przeprowadzenia rozgraniczenia między działkami [A] i [...] oraz między działką [...] a działką skarżącego, a jednocześnie wyjaśnienia przez organ sytuacji związanej z istnieniem skarpy, którą skarżący uznaje za samowolę budowlaną. Naruszając granicę działki [...] uniemożliwiła dostęp do działki skarżącego (nr [E]). W przypadku jakichkolwiek wątpliwości ze strony organu, powinien się on zwrócić do skarżącego by sprecyzował żądanie. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca, co pozwala przyjąć, że organ miał świadomość czego domaga się skarżący, ale zaniechał działań wskazując, że nie jest władny decydować w zakresie działki [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), która nie miała jednak miejsca. Wbrew twierdzeniom organu, z pism znajdujących się w aktach można wyprowadzić żądanie skarżącego dotyczące ustalenia granic działki nr [...]. Skarga z [...] kwietnia 2011 r. co prawda wyraźnie dotyczyła: decyzji z [...] kwietnia 2011 r. [...] i bezczynności Wójta w kwestii likwidacji studni i skarpy wybudowanych w pasie drogi [...] nazywanych "samowolkami", ale wezwany do sprecyzowania żądania skarżący wskazał (k.14) m.in. w punkcie 1b) że pomimo wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia z [...] kwietnia 2011 r., którym nakazano rozstrzygnięcie sprawy przez Wójta Gminy Chełmiec w kwestii rozgraniczenia uwzględniającego działkę nr [...], nie podjął on działań w tej sprawie. W postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietna 2011 r. wskazuje się, że 4 kwietnia 2011 r. wpłynęło do Kolegium pismo, w którym skarżący podał, że Wójt Gminy Chełmiec nie dotrzymał wyznaczonego przez Kolegium terminu w sprawie rozgraniczania działek "nie tylko od działek sąsiednich ale i od drogi [...]". Kolegium uznało, że zażalenie skarżącego dotyczyło rozgraniczenia działek nr [F], [B], [A], [D] od działek sąsiednich. Jednocześnie, w protokole rozprawy przed Sądem pierwszej instancji z 29 maja 2012 r. znajduje się stwierdzenie, że skarżący domaga się rozstrzygnięcia w przedmiocie bezczynności odnośnie rozgraniczenia działki [...] od działek [A], [B], [C] (w tym wypadku, biorąc pod uwagę postanowienie SKO mogło skarżącemu chodzić o działkę [D]). Powyższe pozwala uznać że skarżący zarówno w postanowieniu SKO i jak i protokole sądowym wskazywał te same 3 działki ([A], [B] i [...], a być może także [D]). Pozostaje to sprzeczne ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, który zauważył, że postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2011 r. i [...] kwietnia 2011 r. dotyczyły sprawy rozgraniczenia obejmującego inne działki niż wskazuje skarżący w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W aktach znajduje się decyzja Wójta Gminy Chełmiec z [...] kwietnia 2011 r. (k. 40 akt Sądu pierwszej instancji, stanowiąca kopertę z plikiem dokumentów, także plik nr 3 w aktach administracyjnych) w przedmiocie rozgraniczenia i nie wynika z niej, żeby organ rozstrzygał w kwestii granic działki nr [...]. Pismem z 22 maja 2011 r., Wójt Gminy Chełmiec w odpowiedzi na postanowienie z [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia bezczynności poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że już wcześniej wydał decyzję (pismo również w kopercie stanowiącej k. 40 akt). Ponadto, Sąd przytacza stanowisko organu, że sprawa rozgraniczenia działek toczy się w Sądzie Rejonowym w Nowym Sączu. W aktach brak potwierdzenia takiej okoliczności, co więcej, w cyt. wyżej piśmie organu z 22 maja 2011 r. wskazuje on, że "od przedmiotowej decyzji w terminie zakreślonych w pouczeniu żadna ze stron niezadowolonych nie wystąpiła o przekazanie sprawy Sądowi". Z kolei, skargi z 10 maja 2011 r., wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej, nie można uznać za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ponieważ zostało ono złożone już po skierowaniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (skarga do sądu datowana jest na 27 kwietnia 2011 r.). Odnosząc się do skargi z 10 maja 2011 r. w uchwale Rady Gminy Chełmiec z 17 czerwca 2011 r. stwierdzono że skarga ta "dotyczy drogi nr [...] w m. P. oraz lokalizacji studni". Podsumowując, postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 (pomimo wskazania § 2, ze skargi kasacyjnej w oczywisty sposób wynika, że zarzut dotyczył § 1) w powiązaniu z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnoszący skargę kasacyjną powołuje już pkt 8 a nie 6) może odnieść zamierzony skutek. Sąd pierwszej instancji – badając ponownie kwestię dopuszczalności skargi kasacyjnej – powinien w pierwszej kolejności rozważyć, czy zażalenie skarżącego z 4 kwietnia 2011 r. stanowiło zażalenie o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. wobec doprecyzowania skargi na rozprawie 29 maja 2012 r. przez pełnomocnika skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ art. 203 i 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Sąd II instancji jest obowiązany do zamieszczenia w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach z urzędu (art. 209 ustawy). Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.