II OSK 1146/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko ( spr. ) Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1545/10 w sprawie ze skargi M.U. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz M.U. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia M.U. pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Komendant Stołecznej Policji cofnął pozwolenie M.U. na broń palną myśliwską w związku z ustaleniem, iż prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 284 § 2 k.k., tj. przestępstwo przeciwko mieniu. Organ ustalił ponadto, że w stosunku do skarżącego prowadzone jest też postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 265 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k., tj. o przekroczenie uprawnień z racji pełnionej funkcji i posiadanego poświadczenia bezpieczeństwa oraz o składanie fałszywych zeznań. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M.U., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) polegające na przyjęciu jako zasady, iż samo postawienie zarzutu popełnienia czynu z art. 284 § 2 k.k. rodzi uzasadnioną obawę użycia broni przez sprawcę tego czynu w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, podczas gdy wyciągnięcie takiego wniosku w świetle obowiązujących regulacji prawnych nie jest uprawnione. Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 5 pkt 3 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że do oceny czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń, wystarczy ustalenie, że osoba posiadająca pozwolenie na broń jest skazana lub jest wobec niej prowadzone postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Podkreślił, że samo przestępstwo nie musi mieć bezpośredniego związku z bronią, a organ nie jest zobowiązany do ustalenia związku przyczynowo-skutkowego między dotychczasowym postępowaniem posiadacza pozwolenia na broń a obawą użycia broni przez sprawcę tego czynu w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ponieważ jako okoliczność potwierdzającą jej istnienie sam ustawodawca wskazał toczące się postępowanie karne m.in. o czyn przeciwko mieniu. Zatem ustawodawca rozstrzygnął w powołanym przepisie, iż co do osób skazanych za przestępstwa wskazane w nim istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni i organy Policji nie muszą przeprowadzać dodatkowych dowodów wskazujących, że wobec takich osób obawa ta rzeczywiście istnieje – oceny tej dokonał już sam ustawodawca w sposób wiążący. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.U. zarzucił rażące naruszenie prawa, nieodniesienie się do przedstawionych zarzutów zawartych w odwołaniu oraz naruszenie prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, przez błędną ich interpretację. Podkreślił, że organ w ogóle nie wziął pod uwagę pozytywnych opinii złożonych do akt sprawy i błędnie uznał, iż zaistniały przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Uchylając zaskarżoną decyzję wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wskazał, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Jednakże ocena ta nie jest wiążąca wobec osób, które nie zostały skazane za przestępstwo przeciwko mieniu. Użycie w powołanym przepisie słów "w szczególności" poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc przeprowadzać oceny czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po tych wyrazach, ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa. Pozwolenia na broń nie wydaje się także osobom wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, a co do których organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W takiej sytuacji organ musi jednak szczegółowo analizować i uzasadniać istnienie takiej obawy, czyli sam tylko fakt wszczęcia i prowadzenia przeciwko osobie postępowania o popełnienie takich przestępstw nie jest przesłanką wystarczającą do cofnięcia pozwolenia na broń. Ponadto, zdaniem Sądu, ograniczenie praw nabytych tylko z tej przyczyny, że wobec określonej osoby toczy się postępowanie o konkretne czyny, bez dokonania dalszych ustaleń i analiz, narusza zasadę proporcjonalności, stąd od organów wymaga się przekonującego wykazania w postępowaniu dowodowym, że cechy osobiste, w tym opinia podejrzanego w danej konkretnej sprawie, stwarzają zagrożenie użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji domagając się uchylenia zakażonego wyroku i rozpoznania skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu, że organy przekonująco nie wykazały w postępowaniu dowodowym, że cechy osobiste, opinia podejrzanego w danej sprawie, stwarzają zagrożenie użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co prowadzi do konkluzji, że wydały zaskarżone decyzje z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania. Zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wobec strony, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwo z art. 284 § 2 k.k., tj. przeciwko mieniu, nie zachodzi uzasadniona obawa, że taka osoba użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdy tymczasem fakt prowadzenia postępowania karnego o popełnienie wymienionego czynu został oznaczony w powołanym przepisie, w szczególności jako wskazujący na zaistnienie takiej obawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną uznaje za trafną wykładnię przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni palnej i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) przyjętą w treści zaskarżonego wyroku. Jest ona zgodna z innymi wyrokami NSA, na przykład z 22 czerwca 2010 r., II OSK 940/09; z 24 marca 2011 r., II OSK 559/10 i z 4 stycznia 2012 r., II OSK 1982/10 (dostępne w Internecie). W wyrokach tych Sąd przyjął, podobnie jak w zaskarżonym wyroku, iż dla zastosowania podanych wyżej przepisów nie wystarczy ustalenie faktu, iż przeciwko posiadaczowi pozwolenia na broń toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni palnej i amunicji, lecz konieczne jest ustalenie, że osoba taka ze względu na szczególne okoliczności stwierdzone w toku postępowania rzeczywiście stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sąd wskazał przy tym, iż w sytuacji wszczęcia przeciwko posiadaczowi postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw nie ma wprost zastosowania uchwała składu 7 sędziów NSA z 18 listopada 2009 r., II OPS 4/09, która dotyczyła sytuacji zasadniczo odmiennej, to jest osoby skazanej już za popełnienie wskazanych przestępstw. W wymienionych wyżej wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny trafnie powołał się na wynikającą z art. 41 ust. 3 Konstytucji RP zasadę domniemania niewinności osoby, która nie została jeszcze skazana prawomocnym wyrokiem sądu. Wskazał też na mającą oparcie w przepisie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności stawiającą przed ustawodawcą wymóg stwierdzenia rzeczywistej potrzeby dokonania ingerencji w zakres prawa bądź wolności jednostki. Wynika z niej – jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 września 2005 r., Kp 1/05 (OTK ZU-A 2005, nr 8, poz. 93) – wymóg stosowania takich środków prawnych, które będą skuteczne i jednocześnie niezbędne w tym sensie, że chronić będą określone wartości w sposób bądź w stopniu, który nie mógłby być osiągnięty przy stosowaniu innych środków. Niezbędność ta polega na stosowaniu środków najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa lub wolności zostaną ograniczone. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji – jak to wyjaśniła uchwała NSA II OPS 4/09 – przewiduje obligatoryjny nakaz cofnięcia pozwolenia na broń osobom skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Wynikająca zatem z zasady proporcjonalności przesłanka konieczności ograniczenia praw posiadaczy broni została zrealizowana i dalsze ich ograniczanie, wyłącznie z tej przyczyny, że wobec określonej osoby toczy się postępowanie karne, bez dokonywania dalszych ustaleń, analiz i ocen, narusza zasadę proporcjonalności. Niewątpliwie legło to u podstawy zmiany omawianego przepisu ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 195), gdzie ustawodawca odstąpił od przesłanki wszczęcia postępowania karnego, jako stanowiącej podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń. Za trafnością przyjętej w zaskarżonym wyroku wykładni prawa materialnego pośrednio przemawia fakt (ustalony na rozprawie przed Sądem II instancji), iż oba postępowania karne prowadzone przeciwko M.U. zakończyły się bez wyroku skazującego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, iż oba zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione a Sąd I instancji miał pełne podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego na mocy art. 184 i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.