II GZ 230/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia V. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 69/24 o odrzuceniu skargi V. Sp. z o.o. w R. na decyzję Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu z dnia 8 grudnia 2023 r., nr 22/2023 znak: Bi-ZG-SBK.440.22.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 69/24, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę V. Sp. z o.o. w R. na decyzję Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu z dnia 8 grudnia 2023 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżąca spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do jej wniesienia oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS), a także do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Powyższe wezwania, które zostały doręczone skarżącej na adres wskazany w skardze w dniu 18 stycznia 2024 r., zawierały pouczenie o konieczności ich wykonania w terminie 7 dni od daty ich doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykonała wezwań Sądu. WSA wyjaśnił, że wobec nieuzupełnienia braku formalnego i fiskalnego skargi, wbrew prawidłowym i precyzyjnie sformułowanym wezwaniom, skardze nie można było nadać dalszego biegu i z tej przyczyny podlegała ona odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że w postanowieniu wskazano, iż ww. wezwanie doręczono spółce w dniu 18 stycznia 2024 r., jednakże faktycznie skarżąca nie otrzymała przedmiotowego wezwania. W związku z powyższym o obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a także nadesłania dokumentu wskazującego umocowanie do wniesienia skargi oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS), strona dowiedziała się dopiero z przesłanego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę, skoro jej braki formalne i fiskalne nie zostały usunięte w zakreślonym terminie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jednocześnie w myśl art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie natomiast z art. 220 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wspomniany art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przepisy te składają się na regulację, zgodnie z którą strona wnosząca pismo do sądu administracyjnego jest obowiązana uiścić od niego opłatę. Zaniedbanie tego obowiązku, pomimo prawidłowego wezwania sądu do uzupełnienia braku fiskalnego, skutkuje zastosowaniem rygoru przewidzianego w przepisach prawa. Jeżeli pismem tym jest jeden ze środków zaskarżenia wymienionych w art. 220 § 3 p.p.s.a., to sąd takie pismo odrzuci. Należy również zwrócić uwagę na treść art. 28 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z kolei regulacja zawarta w przepisie art. 29 p.p.s.a. stanowi, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności). W rozpoznawanej sprawie, stwierdziwszy brak formalny i fiskalny skargi, Sąd I instancji prawidłowo wezwał stronę do ich usunięcia oraz pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, wynikających z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz z art. 220 § 3 p.p.s.a., tj. o rygorze odrzucenia skargi. W sytuacji zasygnalizowanych w wezwaniach braków, na stronie skarżącej ciążył obowiązek zastosowania się do wezwań Sądu i przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej przez określoną osobę w celu wykazania sposobu reprezentacji strony, a także do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji wezwał spółkę do ich uzupełnienia, celem nadania środkowi zaskarżenia dalszego biegu. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS), a także zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczono skarżącej na adres wskazany w skardze w dniu 18 stycznia 2024 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 21 akt sądowych). Zatem siedmiodniowy termin upłynął w dniu 25 stycznia 2024 r. Z akt sprawy wynika, że w zakreślonym przez WSA terminie, skarżąca nie uzupełniła wskazanych braków wniesionego środka zaskarżenia. Podkreślenia wymaga, że siedmiodniowy termin przewidziany zarówno na uzupełnienie braków formalnych skargi, jak również na uiszczenie wpisu (art. 220 § 1 p.p.s.a.), jest terminem ustawowym i nie może być wydłużany, bądź skracany na wniosek, bądź na skutek wniesienia środka zaskarżenia. Należy wskazać, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą Sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (por. postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., II OSK 2456/15; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie na Przewodniczącego Wydziału na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na Sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia Przewodniczącego (por. postanowienia NSA: z 12 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 69/15; z 8 listopada 2016 r. sygn. akt II FZ 716/16 i z 15 maja 2019 r., sygn. akt II OZ 422/19). Podzielając pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że weryfikacja prawa samodzielnego reprezentowania skarżącej spółki powinna nastąpić na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, względnie innych dokumentów obrazujących stosunki prawne istniejące w spółce, stwierdzić należy, że WSA zasadnie wezwał stronę do uzupełnienia braku w przedmiotowym zakresie (por. postanowienia NSA z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II GZ 71/13, z 6 kwietnia 2020 r. sygn. akt II GZ 112/20). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące. Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.c.), potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism (por. wyrok NSA z 9 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 2265/12). W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98), zaś adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić. W niniejszej sprawie skarżąca spółka nie podjęła skutecznej próby obalenia domniemania doręczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie takie domniemanie nie może zostać obalone jedynie na podstawie gołosłownego twierdzenia, że skarżąca nie otrzymała wezwania do nadesłania dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi w imieniu spółki oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS) oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewiarygodne są twierdzenia skarżącej, że nie otrzymała wezwania do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi, bowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 21 akt sądowych) wynika, iż w dniu 18 stycznia 2024 r., jedną przesyłką zostało doręczone skarżącej: wezwanie do uiszczenia wpisu, wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę. O powyższym fakcie świadczy podpis upoważnionego pracownika spółki odbierającego przesyłkę w miejscu jej doręczenia, czyli w siedzibie skarżącej. Odbiór korespondencji z Sądu został również potwierdzony pieczęcią firmową spółki, złożoną przez tego pracownika na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, wraz ze wskazaniem podanej powyżej daty otrzymania tej przesyłki. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy stwierdzenie przez WSA omawianych braków formalnych i fiskalnych skargi nie skutkowało jej "automatycznym" odrzuceniem. Skarżąca została prawidłowo wezwana do ich usunięcia, a odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. było skutkiem niewykonania wezwań pomimo prawidłowego ich doręczenia, o czym świadczą informacje widniejące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji zawierającej przedmiotowe wezwania. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.