II OPP 12/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: s. NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: s. NSA Andrzej Jurkiewicz s. NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi B. K. i E. K. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 1946/21 ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 666/20 w sprawie ze skargi B. K. i E. K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 sierpnia 2020 r. nr WOP.7721.83.2020.PB w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Skarżący B. K. i E. K. w dniu 6 października 2024 r. wnieśli za pomocą środków komunikacji elektronicznej (platformy ePUAP) skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 1946/21. Skarżący wnieśli o stwierdzenie przewlekłości w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że do dnia wniesienia skargi sędzia sprawozdawca nie sporządził uzasadniania wyroku, mimo upływu 30 dni. Skutkiem powyższego akta sprawy nie zostały jeszcze odesłane do organów administracyjnych w celu przeprowadzenia ponownego postępowania. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 7 października 2024 r. wezwano E. K. do usunięcia braków formalnych skargi na przewlekłość postępowania poprzez jej podpisanie, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 15 października tj. w wyznaczonym terminie, wpłynęła do sądu (przez ePUAP) skarga na przewlekłość postępowania podpisana przez E. K. Jak wynika z akt sprawy skarga B. K. i E. K. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w dniu 22 września 2020 r. (data prezentaty). Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bk 666/20. Przedmiotem ww. skargi była decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 sierpnia 2020 r. nr WOP.7721.83.2020.PB utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Siemiatyczach z 18 czerwca 2020 r. nr NB.7356-02/10. Ostatnią wymienioną decyzją nakazano A. M. wykonanie określonych robót mających na celu doprowadzenie budynku inwentarskiego na działce nr ewid. [...] w [...] do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 20 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 666/20 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Siemiatyczach z 18 czerwca 2020 r. znak: NB.7356-02/10. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. M. Akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 3 września 2021 r. (data wpływu akt do NSA). Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt II OSK 1946/21. Zarządzeniem z 21 lutego 2024 r. wyznaczono w niniejszej sprawie termin rozprawy na dzień 17 kwietnia 2024 r. oraz skład orzekającym, o czym zawiadomiono strony postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1946/21 oddalił skargę kasacyjną. W dniu 6 października 2024 r. B. K. i E. K. wnieśli opisaną na wstępie skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie. W dniu 10 października 2024 r. odnotowano sporządzenie uzasadnienia wyroku przez sędziego sprawozdawcę. W dniu 16 października 2024 r. uzasadnienie zostało podpisane przez drugiego sędziego, który brał udział w jego wydaniu. W tym samym dniu oznaczono na wyroku przyczynę braku podpisu trzeciego sędziego składu orzekającego. Odpis wyroku z 17 kwietnia 2024 r. z uzasadnieniem wysłano do stron postępowania w dniu 17 października 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725; dalej: "ustawa") strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). W orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym granic czasowych dla wniesienia skargi na przewlekłość postępowania sądowego podkreśla się, że pod używanym przez przepis art. 2 ust. 1 ustawy sformułowaniem "rozstrzygnięcie sprawy" należy rozumieć prawomocne jej zakończenie, nie tylko z uwagi na przedmiot ustawy, ale także biorąc pod uwagę okoliczności podlegające ocenie z punktu widzenia naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Nie powinno być zatem wątpliwe, że skarga na przewlekłość postępowania jest dopuszczalna tylko do prawomocnego zakończenia sprawy. Za taką wykładnią i stosowaniem przepisów ustawy o skardze przemawia jej cel, którym jest eliminowanie przewlekłości postępowania w rozpoznaniu sprawy. Realizowany jest on przez stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania. Tylko wówczas możliwe jest wydanie zalecenia dla sądu rozpoznającego sprawę, nie jakiegokolwiek, lecz przez ustawę określonego jako: zalecenie podjęcia "przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty, odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie". Zalecenia nie mogą wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy (art. 12 ust. 2 i 3 ustawy). Granicę czasową dla skargi stanowi zatem prawomocne zakończenie sprawy, gdyż wniesienie jej po tym terminie powoduje, że nie ma przedmiotu szczególnego postępowania ze skargi (por. postanowienia SN: z 25.01.2008 r., III SPP 50/07, OSNP 2009, nr 5-6, poz. 86; z 16.03.2009 r., III SPP 3/09, OSNP 2010, nr 17-18, poz. 225; z 2.07.2009 r., III SPP 14/09, LEX nr 551875; z 24.09.2014 r., III SPP 205/14, OSNP 2016, nr 7, poz. 96). Tożsamy kierunek orzeczniczy prezentowany jest przez Naczelny Sąd Administracyjny. W postanowieniu z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II OPP 50/10 (orzeczenie dostępne w CBOSA) wskazano, że skarga na przewlekłość postępowania jest środkiem prawnym wymuszającym rozpoznanie sprawy przez sąd, a więc spełni swoją rolę jedynie wtedy, gdy zostanie wniesiona w toku postępowania. Należy więc przyjąć, że dopuszczalne jest wniesienie skargi na przewlekłość postępowania przed sądem administracyjnym do prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Skarga wniesiona po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za swój przywołany wyżej kierunek wykładni ww. przepisów ustawy. Zgodnie z art. 168 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Sprawa, w której wniesiono skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, staje się prawomocnie zakończona z dniem wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekający jako sąd drugiej instancji. Pominąć nie można, że rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej następuje w sentencji, a nie w uzasadnieniu wyroku (zob. art. 138 p.p.s.a. w zw. z art. 141 p.p.s.a.). Sporządzenie uzasadnienia wyroku jest odrębną czynnością procesową sądu, mającą charakter sprawozdawczy i wtórny wobec sentencji wyroku. Nie budzi wątpliwości, że czynność, w dokonaniu której skarżący zarzucają zwłokę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, tj. sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z 17 kwietnia 2024 r., jest czynnością podejmowaną po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie i siłą rzeczy skarga na opóźnienie w jej dokonaniu jest wnoszona po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy co do jej istoty. Prowadzi to do wniosku, że przy niemożności stwierdzenia przewlekłości postępowania sądowego objętego skargą nie jest możliwe wydanie zalecenia sporządzenia uzasadnienia wyroku – niezależnie od tego, iż z akt sprawy wynika, że po wniesieniu skargi na przewlekłość postępowania uzasadnienie zostało już sporządzone i doręczone stronom. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że skarga B. K. i E. K. na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt II OSK 1946/21 została wniesiona po prawomocnym zakończeniu postępowania, a zatem jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W świetle przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. skarga na przewlekłość postępowania sądowego nie stanowi instrumentu służącego dochodzeniu prawa strony do sporządzenia i doręczenia jej bez zwłoki uzasadnienia prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie wynikającym z art. 193 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w zw. z art. 178 i art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.