I OSK 1589/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 677/23 w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. III SA/Gd 677/23, oddalił skargę H. R. na decyzję Wojewody Pomorskiego z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł H. R. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie: 1. prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną jego wykładnie polegającą na bezkrytycznym przyjęciu, że pełnienie funkcji przez skarżącego w organach spółki automatycznie wyklucza uznanie skarżącego za osobę gotową do podjęcia pracy, w sytuacji w której z przepisów nie wynika, że w każdym przypadku członkostwo osoby w zarządzie spółki wyklucza możliwość uznania takiej osoby za osobę bezrobotną - natomiast ewentualna odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej może nastąpić jedynie wtedy, jeśli w konkretnym przypadku organ wykaże w sposób niewątpliwy, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia; 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i c ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjny poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia w toku postępowania przed organem II instancji art. 7, art. 76, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, wyrażającą się zwłaszcza w kompletnym pominięciu faktu wynikającego z dokumentów urzędowych, tj. zawarciu przez skarżącego [...] stycznia 2023 r. stosunku pracy z [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. (na pełny etat) co w sposób jednoznaczny wskazuje na to, że skarżący w okresie przebywania na stażu, do którego skierował go Powiatowy Urząd Pracy w K., pozostał gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; b) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i c ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia w toku postępowania przed organem II instancji art. 7, art. 76, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia oceny gotowości do podjęcia pracy przez skarżącego w kategoriach obiektywnych, co powinno oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, co doprowadziło do nieprawidłowego uznania skarżącego za osobę, która nie była gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Pomorskiego z [...] sierpnia 2023 r. [...] oraz uchylenia decyzji Starosty K. z [...] stycznia 2023 r. [...]. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. . Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Skarga kasacyjna została ona oparta na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego, w postaci błędnego zastosowania art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania takich jak: art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, art. 76, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Z uwagi zaś na zależność występującą pomiędzy zarzutami materialnoprawnymi i procesowymi, celowym było dokonanie w pierwszej kolejności oceny zarzutów materialnych. Kluczowym zagadnieniem, które wystąpiło w rozpoznawanej sprawie, było rozstrzygnięcie, czy H. R., który w terminach określonych w przedstawionej na wstępie decyzji Wojewody Pomorskiego z [...] sierpnia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wznowieniową Starosty K. z [...] sierpnia 2022 r. był Prezesem [...] Sp. z o.o. – mógł być jednocześnie uznany za osobę bezrobotną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 ze zm., dalej: "u.p.z."). Odnosząc się do powyższego wskazać trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., który zawiera legalną definicję osoby bezrobotnej, bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, I oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o ile spełnia wymogi wskazane w punktach a - m. Bezrobotnym może być zatem jedynie osoba niepozostająca w stosunku pracy, czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu. Przeszkody do nabycia oraz posiadania statusu bezrobotnego nie stanowi jedynie wykonywanie, na zasadach określonych w art. 2 ust. 2 ustawy, świadczeń przez wolontariuszy i odbywanie praktyki absolwenckiej. Zakres obowiązków i praw członków zarządu spółki wynika wprost z art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 18), zgodnie z którym "zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę". Przez prowadzenie spraw w doktrynie rozumie się proces polegający na wydawaniu decyzji, podejmowaniu uchwał, opinii, organizowaniu działalności przedsiębiorcy oraz - w pewnych sytuacjach - osobistej realizacji czynności wykonawczych w ten sposób, aby były one zgodne z przedmiotem działania danego podmiotu, w celu realizacji jego zadań i osiągnięcia jak najlepszych wyników gospodarczych (A. Kidyba, Prawo handlowe, s. 121). Z kolei reprezentacja spółki to sfera jej funkcjonowania na zewnątrz, relacji z osobami trzecimi (zob. A. Kidyba, Prawo handlowe, s. 129). Obejmuje ona przede wszystkim czynności prawne dokonywane przez spółkę w obrocie cywilnoprawnym. Do sfery tej należy również zaliczyć występowanie spółki jako osoby prawnej przed organami administracyjnymi i sądami (M. Dumkiewicz Małgorzata, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 201 k.s.h., LEX). Ponadto, ustawodawca nakłada na członka zarządu, przy wykonywaniu swych obowiązków, powinność dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru swej działalności (art. 293 § 2 k.s.h.; A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wolters Kluwer 2010, s. 1234-1235, 1239-1240, uw. 1, 6; A. Szajkowski, M. Tarska w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz C.H. Beck 2014 t. II s. 929-930 nb 3-8). Wyżej wskazane uprawnienia i obowiązki dotyczą skarżącego kasacyjnie. Nie jest bowiem sporne w rozpoznawanej sprawie, że w dacie kiedy był zarejestrowany jako bezrobotny pełnił funkcję prezesa zarządu (powołany z dniem [...] sierpnia 2022 r.) i pełnił tą funkcję również w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nie jest natomiast istotne, czy czynności związane z pełnieniem funkcji wykonywał odpłatnie (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2016 r. I OSK 619/15). Dostrzec zatem trzeba, że z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. wynika również, że bezrobotnym może być tylko osoba "gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy". Warunek ten musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się, że gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych (por. wyrok NSA z 1 marca 2017 r. I OSK 3204/15). Gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza, że dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (zob. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r. I OSK1008/10, wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r. I OSK 338/11). Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości pogląd zawarty m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 czerwca 2011 r. I OSK 338/11; z 9 listopada 2015 r. I OSK 619/15; z 16 stycznia 2018 r. I OSK 2666/17 i z 14 maja 2019 r. I OSK 4159/18, że gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych, istniejących po stronie zainteresowanego. Nie można bowiem oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Z uwagi na powyższe prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że pełnienie przez skarżącego funkcji prezesa spółki prawa handlowego, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem skarżący nie spełniał przesłanek do utrzymania statusu bezrobotnego. Z tego powodu zarzut obrazy prawa materialnego, w postaci błędnego zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. nie był uzasadniony. Przyjęcie niezasadności zarzutu materialnoprawnego w oczywisty sposób przekłada się na ocenę zarzutu istotnego naruszenia przepisów postępowania, takich jak: art. 7, art. 76, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Skoro bowiem sam fakt, iż skarżący w newralgicznym okresie pełnił funkcje Prezesa [...] spółki z o.o., wystarczał dla przyjęcia poglądu, iż z tego tylko powodu nie mógł jednocześnie być uznany za osobę bezrobotną - w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - to prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność, czy w trakcie pełnienia funkcji członka zarządu spółki z o.o. skarżący wykazał faktyczną możliwość podjęcia zatrudnienia w każdym czasie nie stanowiło uchybienia procesowego. Jak słusznie przyjął organ wojewódzki, do obowiązków organów administracji nie należy badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie jej statusu bezrobotnego ani badanie przyczyn, dla których nie zrzekła się ona pełnionej funkcji. Natomiast art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 p.p.s.a. mają jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zważyć należy, że ww. przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Na marginesie jedynie zauważyć należy, że ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie zawiera art. 145, a autor skargi kasacyjnej prawdopodobnie pomylił to z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W związku z powyższym podkreślić wypada, że powołane przepisy ustrojowe mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. została oddalona.