II SA/Po 702/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2023 r. w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie odpłatności za usługi opiekuńcze uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R. z dnia 26 kwietnia 2023 r., nr [...], w sprawie zmiany decyzji własnej nr [...] z dnia 08 października 2015 r., poprzez ustalenie J. K. począwszy od 01 kwietnia 2023 r., wysokości odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze. Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie faktycznym. Burmistrz R. decyzją nr [...] z dnia 08 października 2015 r. przyznał J. K. częściowo odpłatne usługi opiekuńcze realizowane w miejscu zamieszkania w wymiarze 1 godziny dziennie, przez 5 dni w tygodniu od poniedziałku do piątku. Decyzja ta była wielokrotnie zmieniana w zakresie odpłatności za przyznane usługi. Ostatnia zmiana miała miejsce 18 stycznia 2023 r. na podstawie decyzji nr [...], którą ustalono, począwszy od 01 stycznia 2023 r., odpłatność w wysokości 30% z kwoty [...]zł, tj. [...] zł za jedną godzinę usługi z powodu zmiany kosztów świadczonych usług. Następnie Burmistrz R. decyzją nr [...] z dnia 26 kwietnia 2023 r. zmienił decyzję własną nr [...] z dnia 26 kwietnia 2015 r., począwszy od 1 kwietnia 2023 r., w zakresie odpłatności za w/w usługi i ustalił, odpłatność w kwocie [...]zł za jedną godzinę usługi, co stanowi 70% z pełnego kosztu jednej godziny usługi w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zmianie uległa sytuacja dochodowa strony, a ponadto od 1 stycznia 2023 r., zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia 15 grudnia 2022 r., całkowity koszt 1 godziny usług opiekuńczych wynosi [...] zł, stąd też zasadna była zmiana decyzji. Decyzja powyższa została doręczona w dniu 26 kwietnia 2023 r. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. K. nadając je w Placówce Pocztowej w dniu 11 maja 203 r. Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zasady odpłatności za usługi opiekuńcze określiła Rada Miejska w R. następującymi uchwałami: uchwałą nr [...] z dnia 30 października 2018 r. oraz uchwałą nr [...] z dnia 15 grudnia 2022 r. Ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika bezsprzecznie, że J. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i uprawniony jest do usług opiekuńczych przyznanych decyzją z dnia 08 października 2015 r. Od dnia 01 stycznia 2023 r. wysokość odpłatności za usługi opiekuńcze ustalono w wysokości [...] zł za godzinę, co stanowiło 50% z [...] zł tj. całkowitego kosztu jednej godziny usług. Zaskarżoną decyzją organ orzekający, powołując się na art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 903), wprowadził zmiany w decyzji pierwotnej z dnia 08 października 2015 r., w zakresie odpłatności za przyznane usługi i ustalił miesięczną odpłatność za te usługi w wysokości 70% całkowitego kosztu jednej godziny usług, ustalając nową opłatę w wysokości [...] zł. Zmiana wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze spowodowane była zmianą sytuacji dochodowej strony wynikającą z waloryzacji emerytury pobieranej przez odwołującego. Na mocy uchwały Rady Miejskiej w R. z dnia 15 grudnia 2022 r., począwszy od dnia 01 stycznia 2023 r., odpłatność za godzinę usług opiekuńczych wynosi [...] zł. Na podstawie przeprowadzonego postępowania ustalono natomiast, że w wyniku waloryzacji rent i emerytur, dochód strony z tytułu świadczenia emerytalnego, i dodatku pielęgnacyjnego, za miesiąc marzec 2023 r., kształtuj się na poziomie kwoty [...]zł. Kolegium wskazało, że sama zmiana sytuacji dochodowej nie wpłynęłaby na wysokość odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyłaby 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 776 zł tj. 77,60 zł. Dochód strony wynosi [...] zł miesięcznie i mieści się w tabeli odpłatności odpowiadającej 70% odpłatności za usługi opiekuńcze, ponieważ dochód strony kształtuje się powyżej 350 - 400% kryterium dochodowego na osobę (392%). W rozpoznawanej sprawie organ był zobowiązany do dokonania zmiany w ustaleniu odpłatności za usługi opiekuńcze, gdyż na skutek waloryzacji świadczenia emerytalnego nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony. Oceniając zaistniały stan faktyczny w kontekście stanu prawnego Kolegium stwierdza, że rozstrzygnięcie w zakresie zmiany decyzji pierwotnej w części dotyczącej odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze wydano zgodnie z przepisami ustawy, rozporządzeń wykonawczych oraz obowiązujących przepisów prawa miejscowego. W aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy z dnia 11 kwietnia 2023 r., na podstawie, którego organ ustalił sytuację dochodową i osobistą strony. Wywiad ten potwierdza zmianę sytuacji dochodowej strony, która miała wpływ na ustalenie wysokości odpłatności za świadczone usługi. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. K., podnosząc, że w jego ocenie opieka społeczna naliczyła za wysoką stawkę godzinową, co wynikało ze świadczenie emerytalnego, które wynosiło [...] zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych naliczył skarżącemu za wysoką stawkę i musiał on zwrócić kwotę [...]zł ponieważ świadczenie o samodzielnej egzystencji zostało przyznane od lutego 2023 r. Opieka społeczna błędne naliczała stawkę od wysokości emerytury – od miesiąca marca do końca maja, gdy tymczasem emerytura wynosiła [...] zł. Od czerwca zasiłek opiekuńczy został skarżącemu odebrany, a stawka godzinowa wynosi obecnie [...] zł, a od września [...] zł. Jak podniósł skarżący, w wyniku działań organów jest on stratny finansowo. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1624 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym zarządzeniem z dnia 09 listopada 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu decyzja organu odwoławczego zapadła w przedmiotowej sprawie przedwcześnie, bez dokonania oceny terminowości wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie. Tak więc termin czternastodniowy liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie. Przez doręczenie (ogłoszenie) decyzji należy rozumieć doręczenie lub ogłoszenie w sposób unormowany w art. 39-40 K.p.a. W przedmiotowej sprawie z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 26 kwietnia 2023 r. (k. [...] akt organu I instancji), na co dodatkowo zwrócił uwagę organ I instancji w piśmie z dnia 05 czerwca 2023 r. (k. [...] akt organu II Instancji). Oznacza to, że tego też dnia rozpoczął swój bieg 14 dniowy termin do wniesienia odwołania, który to terminu upływał z dniem 10 maja 2023 r. Tymczasem odwołanie zostało nadane w dniu 11 maja 2023 r., co potwierdza zarówno datownik na kopercie, którą odwołanie zostało nadane (k. [...] akt organu odwoławczego), jak i informacja ze strony Poczty Polskiej (k. [...] akt sądowych). Stosownie do treści art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stwierdzenie w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest czynnością zastrzeżoną wyłącznie dla organu odwoławczego, a uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Jak powyżej wyjaśniono w przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaniechało dokonania powyższej oceny, co powoduje, że wydana w sprawie decyzja była przedwczesna. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium zobowiązane jest do dokonania oceny, czy odwołanie zostało wniesione w terminie.