II OZ 151/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.S. i G.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 885/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A.S. i G.S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 27 lipca 2023 r. nr K-AP.2.7840.21.2023.AN(4) w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 31 stycznia 2024 r., II SA/Sz 885/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej powoływany: WSA) w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku A.S. i G.S. (skarżący), odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uzupełnienia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z 27 lipca 2023 r., nr K-AP.2.7840.21.2023.AN(4), w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Motywując swe rozstrzygnięcie sąd wojewódzki wskazał najpierw na podniesioną przez skarżących argumentację, mającą wykazać brak winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnili, że pierwsze i jedyne awizo informujące o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym zostało doręczone im 13 listopada 2023 r., już po zwrocie przesyłki do sądu. W związku z tym 14 listopada 2024 r. złożyli reklamację do Poczty Polskiej S.A., a jej kopię dołączyli do wniosku. Wskazali także, że Urząd Pocztowy w [...] zajmujący się doręczaniem przesyłek do ich miejsca zamieszkania od wielu miesięcy nie doręcza prawidłowo listów, na dowód czego dołączyli do wniosku kopie dwóch artykułów prasowych z 19 i 21 sierpnia 2023 r. Sąd stwierdził następnie, że zarządzeniem z 15 grudnia 2023 r. zobowiązał skarżących do nadesłania odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. na złożoną reklamację dotyczącą przesyłek nr [...] i nr [...], w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że reklamacja nie została uwzględniona, a tym samym nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący w zakreślonym terminie wskazali, że stanowisko Poczty Polskiej S.A. jest kuriozalne z tego względu, że nie sprawdziła w systemie monitoringu GPS czy listonosz 18 października i 26 października 2023 r. był pod adresem ich zamieszkania. O takiej możliwości skarżący zostali poinformowani w dniu składania skargi przez kierownika Urzędu Pocztowego w [...]. Do wniosku dołączono też oświadczenie W.Ś. z 5 stycznia 2024 r. który oświadczył, że 12 listopada 2023 r. odwiedzał skarżących i był świadkiem jak inna osoba wrzucała awizo, które omyłkowo doręczyciel wrzucił do skrzynki pocztowej tej osoby, zamiast do skrzynki pocztowej skarżących. Do pisma dołączono pismo z Poczty Polskiej S.A. Biura Wsparcia Klientów Regionalny Dział Obsługi Klientów w Poznaniu z 5 grudnia 2023 r., z którego wynika, że czynności związane z doręczeniem przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania. W związku z tym brak jest podstaw do stwierdzenia, że próba doręczenia się nie odbyła, lub że druki awizo nie zostały złożone w skrzynce pocztowej adresatów. Oceniając wniosek sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że skarżący nie uprawdopodobnili, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn od nich niezależnych. Jak stwierdził, z przedłożonego przez skarżących pisma Poczty Polskiej S.A. będącego odpowiedzią na reklamację wynika, iż brak jest podstaw do twierdzenia, że próba doręczenia się nie odbyła, lub że druki awizo nie zostały złożone w skrzynce pocztowej adresatów, oraz że czynności związane z próbą doręczenia oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania. Zatem, w ocenie sądu wojewódzkiego, reklamacja nie potwierdziła, że doręczenie było wadliwe. Sąd ten dodał, że z adnotacji na kopertach, w których wysłał odpisy zarządzeń z 9 października 2023 r. wynika, że przesyłki, których nie doręczono skarżącym, zostały złożone w Urzędzie Pocztowym [...], o czym zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresatów, nie zaś w Urzędzie Pocztowym [...]. Zatem artykuły prasowe dotyczące wadliwego funkcjonowania Urzędu Pocztowego w [...] w sierpniu 2023 r. nie mogą potwierdzić wadliwego doręczenia skarżącym zarządzeń sądu. Dotyczą bowiem innego urzędu pocztowego i wcześniejszego przedziału czasowego. Zwrócono przy tym uwagę, że skoro, jak podnoszą skarżący, urząd pocztowy doręczający im przesyłki pocztowe od wielu miesięcy działa wadliwie, skarżący mogli skorzystać z możliwości doręczania im korespondencji za pośrednictwem ePUAP. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w postępowaniu administracyjnym z możliwości tej korzystali. Zażalenie na wskazane wyżej postanowienie wnieśli skarżący, zaskarżając to orzeczenie w całości. Domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia, w całości oraz przekazanie sprawy WSA w "Poznaniu" do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzuca się naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, Ppsa) poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, oparcie postanowienia na błędnych ustaleniach faktycznych, brak wezwania na przesłuchanie świadka W. Ś. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 i § 2 Ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 Ppsa). Przechodząc do oceny przedmiotowego zażalenia w pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy art. 86 i art. 87 Ppsa uzależniają przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, którym strona uchybiła, od uprawdopodobnienia przez tę stronę okoliczności wyłączających brak winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, że na stronie, która uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności, wnoszącej o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek przytoczenia twierdzeń i wskazania takich okoliczności, z których wynika usprawiedliwione obiektywnie przekonanie strony o prawdziwości jej twierdzeń. Uprawdopodobnienie oznacza przy tym złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy (por. postanowienie NSA z 20 września 2017 r., II OZ 903/17, LEX nr 2371255). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaistnienia takiego faktu skarżący nie uprawdopodobnili. W warunkach rozpoznawanej sprawy uwzględnić należało wynikające z akt sprawy okoliczności faktyczne związane z próbami doręczenia skarżącym przesyłek zawierających wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Zasadnie sąd pierwszej instancji przyjął, że ustalenia te nie zostały skutecznie podważone i nie wykazano, że brak było zawiadomienia o złożeniu przesyłek w urzędzie pocztowym (awizo). W aktach sprawy znajdują się bowiem prawidłowo awizowane przesyłki kierowane do skarżących (k. 39 i 41 akt sądowych). Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując taką próbę należy mieć na względzie, że na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia wiarygodnych środków dowodowych. W praktyce orzeczniczej nie budzi wątpliwości, że ciężar obalenia domniemania doręczenia przesyłki w drodze awizo ciąży na stronie skarżącej. Jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (zob. postanowienia NSA z 27 września 2012 r., II OZ 811/12; 17 listopada 2015 r., II FZ 857/15). Tymczasem uzyskana odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na złożoną reklamację na czynności placówki, nie potwierdziła zapewnień skarżących co do wadliwości podejmowanych czynności zaistniałych przy doręczeniu. Wskazano w niej bowiem, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż próba doręczenia się nie odbyła lub że druki awizo nie zostały złożone w skrzynce pocztowej adresata. W tej sytuacji podnoszona przez skarżących argumentacja dotycząca dysfunkcyjności poczty, braku pozostawieniu awizo w skrzynce pocztowej, czy wreszcie problemach oddziału poczty w P., nie mogła odnieść oczekiwanego skutku. Artykuły o brakach kadrowych w Poczcie Polskiej S.A., czy też umieszczone w internecie negatywne opinie o placówce pocztowej, w której została złożona przesyłka, nie są w tej mierze wystarczające. Podobnie należy ocenić oświadczenie W.Ś. o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej skarżących przez innego mieszkańca ich miejscowości. Obalenie domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie tego typu twierdzeń, godzi w samą istotę tej instytucji. Obalenie fikcji doręczenia w sposób ujęty w zażaleniu, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 Ppsa. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienia NSA z 24 września 2015 r., II OZ 863/15 i 5 kwietnia 2022 r., II OZ 183/22). Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, że sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny przesłanek procesowych dochodząc do właściwej konkluzji, iż w analizowanym przypadku brak było podstaw do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Mając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.