II SA/Rz 544/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ NSA Maria Zarębska-Kobak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. S. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE II SA/Rz 544/08 U Z A S A D N I E N I E Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] maja 2008r. nr [...] o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały S. S. pod adresem [...] postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 10 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 47 ust. 2 oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993, Nr 144, poz. 1043 z 2007r., Nr 21, poz. 125 z 2008r., Nr 70, poz. 415). W uzasadnieniu organ podał, że J. S. reprezentowany przez radcę prawnego domagał się anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały S. S. Twierdził, że zameldowania dokonano bez podstawy prawnej i bez wymaganej zgody wszystkich współwłaścicieli lokalu. W sytuacji gdy lokal jest współwłasnością kilku osób to potwierdzenia uprawnienia do przebywania w tym lokalu powinni dokonać wszyscy współwłaściciele, bo jest to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu - art. 199 kc. W dniu [...] maja 2008r. Wójt Gminy wydał decyzję, w której odmówił anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały S. S. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. S. podnosząc, że zameldowania odbyło się na podstawie zgłoszenia, które nie wszyscy współwłaściciele lokalu potwierdzili jego uprawnienia do przebywania w nim. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Wojewoda postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji podał, że zameldowanie na pobyt stały może nastąpić w drodze czynności materialno technicznej - art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności - albo gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości w drodze decyzji administracyjnej - art. 47 ust. 1 cyt. ustawy. W sytuacji zameldowania osoby na pobyt stały w drodze czynności materialno-technicznej organ bada tylko czy spełnione są przesłanki formalnoprawne z art. 9 ust. 2a i art. 11 ust. 1 cyt. ustawy. Gdy spełnione są te przesłanki formalnoprawne organ gminy jest zobowiązany na podstawie zgłoszenia uznać, że spełnione są również przesłanki materialno-prawne z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 cyt. ustawy i dokonać zameldowania w formie czynności materialno-technicznej. W sytuacji gdy po zameldowaniu w drodze czynności materialno-technicznej ujawni się niezgodność pomiędzy danymi zawartymi w zgłoszeniu zameldowania a stanem faktycznym lub prawnym to ze względu na to, że zameldowanie nie ma cech ostateczności ani prawomocności, możliwe jest dokonanie aktualizacji danych w drodze kolejnej czynności materialno-technicznej - art. 48 cyt. ustawy. Jeżeli zaś wątpliwości wymagają władczego rozstrzygnięcia przez organ administracyjny tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie to następuje to w formie decyzji administracyjnej- art. 47 ust. 2 cyt. ustawy. Przy dokonywaniu czynności materialno-technicznej organ bada czy spełnione są przesłanki formalno-prawne i nie bada przesłanek materialno-prawnych zameldowania, to w postępowaniu administracyjnym kończącym się decyzją i dotyczącym unieważnienia wpisu o zameldowaniu, sytuacja jest odwrotna- organ nie bada przesłanek formalno-prawnych takich jak sprawdzenie formularza zgłoszenia meldunkowego, tylko wyłącznie przesłanki materialno-prawne takie jak zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar stałego przebywania w tym miejscu - por. wyrok SN z dnia 20.09.2002r. sygn. akt III RN 139/01 OSNP 2003/15/347. Organ II instancji wskazał, że J. S. nie podważa okoliczności zamieszkiwania S. S. w lokalu [...] w dacie zameldowania. Podważa to, że w zgłoszeniu zameldowania brak jest podpisów wszystkich współwłaścicieli oraz tytułu prawnego. Kwestionuje zatem przesłanki formalno-prawne zameldowania, które nie podlegają badaniu w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania. Organ odwoławczy wskazał, że S. S. został zameldowany w dniu 7 czerwca 2006r. i w dacie zameldowania mieszkał w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu bo tam skoncentrowane było jego życie osobiste - protokół w rozprawy z dnia 12.03.2008r. Zatem zameldowanie nastąpiło w oparciu o prawdziwe dane i dlatego organ I instancji odmowie załatwił żądanie anulowania tego zameldowania. Wojewoda podkreślił, że bez znaczenia jest to, iż nie wszyscy współwłaściciele nie potwierdzili na formularzu faktu pobytu S. S. w lokalu a nawet to, że większość z nich nie wyraża zgody na jego w nim zamieszkiwanie. Istotne jest to czyj podpis widnieje na formularzu meldunkowym, w miejscu przeznaczonym na potwierdzenie pobytu osoby w lokalu - jeżeli jest podejrzenie podrobienia podpisu osoba pokrzywdzona powinna zgłosić sprawę do prokuratury. Wyjaśniono, że konieczność dokonania zameldowania nie jest wcale uzależniona od uregulowania sporów rodzinnych czy majątkowych. Obowiązek meldunkowy nie jest uzależniony od charakteru tytułu prawnego do lokalu zamieszkiwanego przez niektóre osoby. Z treści art. 9 ust. 2b zgodnie z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Ustawodawca nie uzależnia zatem dopuszczalności zameldowania od posiadania tytułu prawnego do danego lokalu. "Potwierdzenie pobytu w lokalu" dokonywane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu to potwierdzenie okoliczności faktycznej (pobytu w lokalu) a nie potwierdzenie prawa do przebywania danej osoby w lokalu jak to sugerował pełnomocnik strony. Potwierdzenie nie jest równoznaczne z wyrażeniem zgody przez osobę dysponująca tytułem prawnym do lokalu na przebywanie w nim innych osób. Jest to oświadczenie wiedzy a nie woli. J. S. wniósł skargę na tą decyzję i zarzucił naruszenie przepisów prawa poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz naruszenie przepisów prawa poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie art. 47 ust. 2 cyt. ustawy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. W uzasadnieniu skargi podał, że zameldowania dokonano na podstawie rzekomego potwierdzenia faktu pobytu w lokalu dokonanego przez jednego ze współwłaścicieli –Z. S. Natomiast z zeznań Z. S. z dnia 12.03.2008r. wynika, że nie podpisywał on zgody na zameldowanie i stwierdził, że "podpis na zgłoszeniu nie jest jego podpisem". Z zeznań wynika, że S. S. bez wiedzy i zgody Z. S. wziął jego dowód osobisty za okazaniem którego dokonał zameldowania. Urzędnik dokonujący zameldowania powinien był powziąć wątpliwości co do prawdziwości danych zawartych w formularzu rejestracyjnym, skoro Z. S. nie osobiście i nie podpisał dokumentu potwierdzającego pobyt w lokalu S. S. Wątpliwości te potwierdzają zeznania Z., A. i J. S., którzy zgodnie stwierdzają że nie wyrażali zgody na zameldowanie, ani nie podpisywali w tym zakresie żadnych dokumentów. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 47 ust. 2 w razie jakichkolwiek wątpliwości organ ma obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia o zameldowaniu w drodze decyzji. Na poparcie tego stanowiska skarżący powołał wyrok NSA z dnia 29.11.2006r. sygn. akt II OSK 1432/05 w którym wyrażono pogląd, że "brak potwierdzenie pobytu danej osoby dokonanego przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu skutkuje koniecznością rozstrzygnięcia w tym zakresie decyzją administracyjną". S. S. zameldowano w lokalu, który jest współwłasnością spadkobierców J. S. i zgodnie z art. 9 ust. 2a cyt. ustawy wszyscy ci spadkobiercy powinni jako współwłaściciele potwierdzić pobyt w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały. Okoliczności tej nie może potwierdzać osoba zgłaszająca pobyt w lokalu, a jedynie właściciel. Dlatego też czynność materialno-techniczna zameldowania S. S. na pobyt stały została dokonana niezgodnie z przepisami i bez wiedzy współwłaścicieli lokalu. Zarówno w skardze jak i w odwołaniu skarżący kwestionuje to, że "potwierdzenie pobytu" w lokalu nie zostało dokonane przez wszystkich współwłaścicieli, a nie jak twierdzi Wojewoda "wyrażenie zgody". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że bez znaczenia w sprawie jest to iż wszyscy współwłaściciele nie wyrazili zgody na zameldowanie bowiem w kwestii wykonywania prawa własności strony powinny zwrócić się o rozstrzygnięcie do sądu powszechnego. Nie ma znaczenia też to czyj podpis istnieje na formularzu meldunkowym w miejscu przeznaczonym na potwierdzenie pobytu osoby w lokalu - jeżeli jest podejrzenie podrobienia podpisu osoba pokrzywdzona powinna zgłosić sprawę do prokuratury, zaś twierdzenia skarżącego iż kwestionuje on jedynie fakt braku zgody wszystkich współwłaścicieli na zameldowanie wynika z pisma jego pełnomocnika z dnia 19.11.2007 r. – data wpływu do UG [...]. Uczestnicy postępowania nie ustosunkowali się do zarzutów i wniosku zawartych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, jednakże z innych przyczyn niż podane przez skarżącego. Na wstępie należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./, z którego wynika, że wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem procesowym i materialnym, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy tej kontroli Sąd nie jest związany granicami skargi /zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną/, a to oznacza, że ma obowiązek oceniać naruszenia prawa o jakich nie wspomniano w skardze /art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a./. Stosownie do art. 135 P.p.s.a., Sąd zobowiązany jest także do zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach zaskarżonego aktu administracyjnego, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stan faktyczny sprawy sąd ustala na podstawie akt administracyjnych i sądowych /art. 133 § 1 P.p.s.a./. Stan faktyczny sprawy jest następujący: Ze zgłoszenia pobytu stałego wynika, że S. S. został zameldowany na pobyt stały w budynku położonym w miejscowości [...] w dniu 7.06.2006 r. W rubryce stwierdzającej pobyt S. S. pod wskazanym adresem figuruje podpis "S. Z." i numer dowodu osobistego "[...]" /k. 1 akt administracyjnych/. Na rozprawie administracyjnej w dniu 12.03.2008 r. Z. S. wyjaśnił, że tydzień przed Wielkanocą w 2006 r. odwiedził go brat S. S. i prosił, aby go zameldować w powyższym budynku. Odmówił, ale po dwóch tygodniach brat ponownie go odwiedził i ponowił prośbę o zameldowanie. Wówczas zgodził się przyjąć brata i jego syna D. na zamieszkiwanie. Od tego czasu tam zamieszkują /stołują się, nocują/, ale zgody na zameldowanie nie wyraził. S. S. mówiąc, że chce sobie załatwić paszport wziął jego dowód osobisty i dysponował nim przez tydzień. Z. S. stwierdził, że podpis na zgłoszeniu pobytu stałego nie jest jego podpisem. /wyjaśnienia Z. S. – k. 78 akt administracyjnych/. Natomiast S. S. wyjaśnił, iż w [...] pod nr [...] mieszka od czerwca 2006 r. Zgodę na zameldowanie wyraził Z. S., który był z nim w Urzędzie Gminy [...] i na zgłoszeniu pobytu stałego znajduje się własnoręczny podpis Z. S. Nieruchomość, na której znajduje się przedmiotowy budynek stanowiła własność J. S., która zmarła w dniu 8.03.1991 r. /k. 19, 20 i 22 akt administracyjnych/. Spadek po J. S. nie został dotychczas przeprowadzony. Skarżący J. S. oraz uczestnicy A. S., Z. S., S. S. i I. T. są dziećmi J. S. Syn spadkodawczyni P. S. zmarł przed matką. Pozostawił dwoje dzieci, a to: K. S. i M. S., które były stronami w postępowaniu administracyjnym. Przed zameldowaniem S. S. w budynku nr [...] zamieszkiwał tylko Z. S. Mąż J. S. zmarł w dniu 22.01.1983 r. /k. 21 akt administracyjnych/. Zawiadomienie z dnia 29.02.2008 r. o wszczęciu postępowania w sprawie anulowania czynności zameldowania S. S. skierowane do K. S. i M. S. na adres [...] odebrała K. S. /matka w/w stron/, która w dniu 7.03.2008 r. zgłosiła się w Urzędzie Gminy [...] i poinformowała, że jej córki przebywają za granicą i na tą okoliczność sporządzono notatkę służbową /k. 64, 70, 71 i 71 akt administracyjnych/. K. S. nie zapytano o adres córek za granicą, ani też o to, czy posiada pełnomocnictwo procesowe lub do spraw doręczeń. Mimo tej informacji, organ I instancji wszelkie pisma i decyzje wysyłał do K. S. i M. S. na adres [...]. Przesyłki nie były odbierane przez w/w adresatki, przeto urząd pocztowy zwracał je nadawcy /organowi I instancji/ z adnotacją: "nie podjęto w terminie". Obowiązki sądu I instancji wynikające z art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. sprawiają, że kontrola sądowoadministracyjna jest kompleksowa. Sąd w pierwszej kolejności kontroluje zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem procesowym, czyli sprawdza czy postępowanie administracyjne przeprowadzono zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego /dalej: k.p.a./. Sąd najpierw sprawdził czy odwołanie J. S. zostało wniesione w ustawowym terminie, określonym przez art. 129 § 2 k.p.a. Organ I instancji przekazując odwołanie organowi odwoławczemu nie dołączył koperty, zatem prima facie zachodziła wątpliwość, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Koperta będąca dowodem nadania przesyłki znajduje się w aktach administracyjnych I instancji /k. 144/ i wynika z niej, że przesyłka zawierająca odwołanie była nadana przez J. S. w Urzędzie Pocztowym w S. w dniu 9.06.2008 r. /stempel pocztowy/. Decyzję organu I instancji z dnia [...].05.2008 r., Nr [...] doręczono pełnomocnikowi J. S. w dniu 27.05.2008 r. /k. 136 akt administracyjnych I instancji/. Zestawienie tych dat wskazuje, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Stronami postępowania administracyjnego w sprawie anulowania czynności zameldowania w trybie art. 47 § 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993, ze zm./ oprócz osoby zameldowanej na pobyt stały są również podmioty, którym przysługuje tytuł prawny do budynku lub lokalu, w którym nastąpiło zameldowanie. Przedmiotowy budynek oznaczony numerem [...] jest umiejscowiony na działce nr 526 /poprzedni 642/,położonej w miejscowości [...]. Działka ta była własnością J. S., ale obecnie nie ma uregulowanego tytułu prawnego, bo spadek po w/w nie został dotychczas przeprowadzony, ale znane były organowi dzieci i wnuki spadkodawczyni, którzy zdaniem Sądu mają w przedmiotowej sprawie administracyjnej interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. W takiej sytuacji zdaniem sądu, organ I instancji prawidłowo ustalił strony postępowania /k. 64 akt adm. – poz. 1-2, 4-8/. Naruszył natomiast art. 10 § 1 k.p.a., bowiem mimo informacji K. S. nie poczynił żadnych czynności zmierzających do ustalenia miejsca pobytu za granicą jej córek K. S. i M. S., skutkiem czego pozbawił je możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym /por. wyrok NSA z dnia 28.06.2002 r., V SA 166/2002 – niepublikowany/. Skoro organ I instancji został powiadomiony o pobycie K. S. i M. S. za granicą, to w takiej sytuacji kierowanie przesyłek na adres zamieszkania w kraju i zwrot tych przesyłek z powodu niepodjęcia w terminie, nie jest skutecznym doręczeniem zastępczym w rozumieniu art. 44 k.p.a. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym jest kwalifikowaną wadą procesową, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Taka wada stwierdzona w toku postępowania sądowoadministracyjnego i odnosząca się do decyzji ostatecznej stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu, niezależnie od tego, czy naruszenie miało wpływ na wynik sprawy /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4.12.2002 r., III RN 200/01 – OSNP Nr 24, poz. 582 i wyrok NSA z dnia 6.07.2006 r., II OSK 919/05 ONSAiWSA Nr 1/2007, por. 7/. Organ odwoławczy przedstawionego naruszenia prawa procesowego nie zauważył i tym samym utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu I instancji. Z tego powodu decyzja organu II instancji jest również wadliwa. W takiej sytuacji już na marginesie należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie doręczył skutecznie zaskarżonej decyzji z dnia [...].07.2008 r. Nr [...] – I. T. W aktach administracyjnych II instancji znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki oraz koperta. Na kopercie znajduje się adnotacja Urzędu Pocztowego – [...], stwierdzające że przesyłka była awizowana w dniach 21.07.2008 r. i 29.07.2008 r. i nie została podjęta w terminie /5.08.2008 r./. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki nie ma adnotacji doręczyciela o pozostawieniu w oddawczej skrzynce pocztowej adresatki, albo na drzwiach jej mieszkania zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w określonym urzędzie pocztowym z informacją o możliwości odbioru przesyłki w określonym terminie. Po prostu odwrotna strona zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nie zawiera żadnych informacji. Wskazana nieprawidłowość doręczenia /świadcząca o naruszeniu art. 44 § 2 k.p.a./ powoduje, że doręczenie zastępcze było nieskuteczne, co jest równoznaczne z niedoręczeniem I. T. zaskarżonej decyzji. Wskazane wady procesowe dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i stanowiące podstawę do zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 litera b – P.p.s.a., zwalniają Sąd od obowiązku dalszej kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie zgodności z przepisami prawa materialnego. Mając to na uwadze i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera b, art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. – Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku /skasował decyzje obu instancji/. O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 litera c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zm./. W skład zasądzonych kosztów sądowych weszły n/w składniki: - 240,- zł – wynagrodzenie radcy prawnego - 17,- zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Skarżący postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22.09.2008 r. był zwolniony od wpisu od skargi /k. 26 akt sądowych/. Sąd nie stosował art. 152 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja /odmowa anulowania czynności zameldowania/ nie nadaje się do wykonania. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy uwzględnić n/w wskazówki: - ustalić, czy obecnie K. S. i M. S. nadal przebywają za granicą, a jeżeli tak, zwrócić się do ich matki K. S. o wskazanie miejsca ich zamieszkania, zaś w przypadku nie uzyskania takiej informacji, należy wystąpić do właściwego sądu rejonowego o wyznaczenie dla nich przedstawiciela /art. 34 § 1 k.p.a./, - stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. zapewnić stronom możliwość czynnego udziału w ponownym postępowaniu administracyjnym, - przy badaniu przesłanek materialnoprawnych, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na unormowania zawarte w art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2b, art. 10 ust. 1 i art. 47 ust. 2 powołanej wcześniej ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.