I OSK 1005/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Karol Kiczka Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Lublin od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 496/19 w sprawie ze skargi Gminy Lublin na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 6 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) oddala skargę kasacyjną; 2) oddala wniosek J. D. oraz następców prawnych H. D. – J. D. i L. D. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 496/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Gminy Lublin na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 6 sierpnia 2019 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Umową sprzedaży w formie aktu notarialnego, zawartą w dniu 19 lutego 1987 r., H. D. i J. D. zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w Lublinie, o łącznej powierzchni [...]ha. Zakupu nieruchomości dokonano z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Wnioskiem z dnia 28 lutego 2014 r. poprzedni właściciel wystąpili o zwrot nieruchomości, podnosząc, że nieruchomość nigdy nie była i nie jest wykorzystana na cel określony w akcie notarialnym. Decyzją z dnia 12 czerwca 2015 r. Starosta Lubelski orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców części wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. [...] w Lublinie, oznaczonej dawnym nr [...], w części wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...]. W wyniku odwołania Gminy Lublin, decyzją z dnia 26 października 2015 r. Wojewoda Lubelski uchylił decyzję Starosty i odmówił zwrotu ww. nieruchomości. Od decyzji Wojewody H. D. i J. D. wnieśli skargę, która została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 908/15. W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez H. D., wyrokiem z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2818/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 26 października 2015 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 6 sierpnia 2019 r., Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję z dnia 12 czerwca 2015 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda podniósł, że stosując się do zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy stwierdzić, że sporna nieruchomość po dacie jej nabycia, do chwili obecnej jest wykorzystywana jako teren zielony, porośnięty trawa i chwastami, z prowizorycznym przejściem pieszym z płyt betonowych. Nie można zatem przyjąć, aby zieleń ta była powiązana funkcjonalnie z osiedlem mieszkaniowym, którego budowa stanowiła cel nabycia nieruchomości. Wobec tego należy uznać, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny, na jaki ją wykupiono, co pozwala na stwierdzenie, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu zawarte w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.), zwanej dalej " u.g.n.". W skardze na powyższą decyzję Gmina Lublin zarzuciła naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę zauważył, że ponieważ zaskarżona decyzja Wojewody Lubelskiego jest następstwem uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno poprzedniego wyroku Sądu I instancji (z dnia 28 kwietnia 2016 r.), jak i poprzedniej decyzji Wojewody (z dnia 26 października 2015 r.), kwestią o podstawowym znaczeniu dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest zastosowanie się organu do wiążącej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku NSA z dnia 13 września 2018 r. Jest to tym istotniejsze, że w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyraził poglądy determinujące merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Sądu I instancji Wojewoda w pełni zastosował się do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, natomiast argumenty Gminy podniesione w skardze stanowią w istocie niedopuszczalną polemikę z wiążącą oceną prawną wyrażoną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uwzględniając treść wyroku NSA z dnia 13 września 2018 r., Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości oceny i stanowiska organów. Ustalenia faktyczne co do sposobu zagospodarowania spornej nieruchomości są niesporne, sporna jest tylko ocena tych ustaleń. Zdaniem Sądu organy obydwu instancji prawidłowo uznały w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że cel publiczny nabycia nieruchomości nie został zrealizowany. Nie jest zasadny argument Gminy, że na nieruchomości powstały elementy wchodzące w skład osiedla mieszkaniowego. Takie argumenty są w oczywisty sposób sprzeczne z treścią wiążącej oceny prawnej wyrażonej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Również tezie o wybudowaniu na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot elementów infrastruktury osiedlowej przeczy materiał dowodowy zebrany w sprawie. Wobec wiążących w sprawie ocen prawnych wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd I instancji nie zgodził z argumentacją Gminy, że na spornym terenie podjęto jakiekolwiek działania związane z realizacją celu publicznego, na jaki nabyto nieruchomość w 1987 r. Stan zagospodarowania jednoznacznie wskazuje na brak jakiejkolwiek idei zagospodarowania, działkę pozostawiono w istocie niezagospodarowaną, a pewne elementy infrastruktury mają charakter przypadkowy, całkowicie poboczny. Nie można też mówić o modyfikacji celu publicznego, gdyż po prostu nie podjęto żadnych planowych, zorganizowanych działań, które mogłyby wskazywać na realizację jakiegokolwiek zamierzenia związanego z celem publicznym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina Lublin, zarzucając naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona byłym właścicielom, pomimo, iż powstały na niej elementy wchodzące w skład infrastruktury osiedla mieszkaniowego w postaci osiedlowego zieleńca, którego budowa była celem wywłaszczenia; 2) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaakceptowanie błędnych ustaleń faktycznych organów obu instancji i oddalenie skargi pomimo tego, że organy naruszyły przepisy postępowania poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że na nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia; 3) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 136 ust. 3 oraz w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez wadliwe wykonanie obowiązku kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych skutkujące od oddaleniem przez Sąd skargi i zaakceptowaniem wadliwych decyzji administracyjnych, pomimo naruszenia przez organy prawa materialnego i błędnego uznania, iż nie doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia na spornej nieruchomości. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie i uwzględnienie skargi Gminy Lublin; 2) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną H. D. i J. D. wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie z uwagi na śmierć uczestnika postępowania H. D. Natomiast postanowieniem z dnia 7 czerwca 2022 r. podjęto zawieszone postępowanie w związku z ustaleniem, że następcami prawnymi po zmarłym uczestniku postępowania są: J. D., J. D. i L. D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec powyższego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Rozpoznając zarzuty Skarżącej kasacyjnie, w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Jednak przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej, należy wyraźnie zaznaczyć, że w przedmiotowej sprawie zapadł już wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2818/16. Wyrokiem tym po rozpoznaniu skargi kasacyjnej H. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 908/15 w sprawie ze skargi H. D. i J. D. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 26 października 2015 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchylony został zaskarżony wyrok oraz zaskarżona decyzja Wojewody Lubelskiego. W takich okolicznościach Wojewoda Lubelski zobowiązany był do ponownego rozpoznania odwołania Gminy Lublin od decyzji organu I instancji, tj. Starosty Lubelskiego z dnia 12 czerwca 2015 r. orzekającej o zwrocie projektowanej działki nr [...] o pow. [...]ha stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...] wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...]). W wyniku ponownego rozpoznania odwołania Wojewoda Lubelski obecnie zaskarżoną decyzją z dnia 6 sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obecnie zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 496/19 oddalił skargę Gminy Lublin. Fakt, że w rozpoznawanej sprawie został już wydany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ma istotne znaczenie prawne z uwagi na związanie przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny oceną prawną. Mianowicie przyjęty model postępowania odwoławczego w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoduje, że przepis art. 190 p.p.s.a. nie jest jedynym uregulowaniem, które wyraża kwestię związania przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny oceną prawną. W związku z odesłaniem zawartym w art. 193 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, odpowiednie zastosowanie znajdą art. 153 i 141 § 4 p.p.s.a. Pierwszy z nich stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem rozstrzygnięcia. Co do zasady przepis ten będzie miał zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w razie orzekania reformatoryjnego na podstawie art. 188 p.p.s.a. Drugi z przepisów w interesującym dla sprawy zakresie stanowi, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W wyroku z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 153/20 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2101/11; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania. Przypomnienie powyższych zasad dotyczących związania oceną prawną zawartą w orzeczeniu sądu ma istotne znaczenie zważywszy, że w przedmiotowej sprawie został już wydany wyrok NSA z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2818/16 natomiast skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów dotyczących powołanych wcześniej przepisów p.p.s.a. wprowadzających zasadę związania oceną prawną. Ten brak zarzutów oznacza, że skarżący kasacyjnie przyjął, iż Wojewoda Lubelski rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji organu I instancji nie pominął oceny prawnej zawartej w powołanym wyroku, podobnie jak Sąd I instancji orzekając ponownie w sprawie nie pominął tej oceny. Natomiast w powołanym wyroku z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2818/16 Naczelny Sąd Administracyjny między innymi wskazał, że ustalenia dokonane podczas oględzin nieruchomości, w porównaniu do planowanego sposobu jej zagospodarowania ustalonego na podstawie archiwalnego Planu Szczegółowego, wskazują na to, że na nieruchomości tej nie podjęto żadnych zorganizowanych działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia jakim miała być budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Teren wnioskowanej do zwrotu działki porośnięty jest trawą i stanowi część większego obszaru wolnego od jakiejkolwiek zabudowy. Wzdłuż północnej granicy projektowanej działki nr [...] przebiega prowizoryczne tymczasowe przejście z płyt betonowych. Wzdłuż zachodniej granicy biegnie sieć podziemna - wodociąg. Według koncepcji zagospodarowania osiedla przedmiotowy teren miał stanowić teren zielony, a w zatwierdzonym (po wywłaszczeniu) planie realizacyjnym grunt przeznaczono pod plac zabaw z otoczonym terenem zielonym. Nie można jednak przyjąć, że istniejąca na tej działce zieleń jest w jakiś sposób powiązana funkcjonalnie z osiedlem mieszkaniowym, gdyż nie jest urządzonym terenem zielonym z placem zabaw służącym mieszkańcom osiedla. Z kolei charakterystyka znajdującego się na tej działce fragmentu prowizorycznej ścieżki z płyt betonowych, może wskazywać, że pozostają one w tym miejscu od czasu realizacji budowy osiedla i służyły dla celów tej budowy. Brak dowodów na poparcie tez o zrealizowaniu celu wywłaszczenia bądź też o jego dopuszczalnej modyfikacji. Lokalizacja przedmiotowej nieruchomości nie pozwala też na stwierdzenie, jak to uczynił Sąd I instancji, że jest ona położona w centralnym punkcie osiedla mieszkaniowego. Sąsiaduje ona z budynkami osiedla jedynie od strony północnej i zachodniej. Z kolei porównując jej lokalizację z planem realizacyjnym osiedla zauważyć przyjdzie, że była ona położona w dacie wywłaszczenia na skraju planowanego osiedla, a obecnie graniczy od strony niezabudowanej budynkami mieszkalnymi z obiektami, które nie były przedmiotem celu wywłaszczenia. Dalej NSA odniósł się do planu realizacyjnego z dnia 30 grudnia 1991 r., który przewidywał na przedmiotowym terenie urządzenie placu zabaw. Jakkolwiek plan ten został zatwierdzony już po nabyciu przez Skarb Państwa nieruchomości, to jednak ewentualną modyfikację przeznaczenia mieszczącą się w celu wywłaszczenia można byłoby rozpatrywać w przypadku realizacji tego placu zabaw (jak również realizacji ewentualnych innych inwestycji towarzyszących funkcji mieszkaniowej). Tymczasem, co już wcześniej podniesiono, żadna inwestycja na tym terenie nie została zrealizowana. Wbrew zatem ustaleniom Sądu I instancji i wcześniej organu odwoławczego, nie doszło do modyfikacji celu wywłaszczenia w rozumieniu wynikającym z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r., sygn. akt III AZP 11/87. W konkluzji NSA stwierdził, że jak to wyżej wywiedziono, na spornej nieruchomości nie znajduje się żaden obiekt, który mógłby świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia, to istnienie samej zieleni (i to nieurządzonej) uznać trzeba za niewystarczające z punktu widzenia realizacji tego celu. Nie można bowiem, bez naruszenia konstytucyjnej reguły ochrony własności, przyjąć założenia, że realizacji osiedla mieszkaniowego służyć może każdy teren zielony, bez względu na to, co się na nim znajduje. Bez wpływu na taką ocenę pozostaje podnoszona przez Prezydenta Miasta Lublina w piśmie z dnia 2 października 2015 r. okoliczność, że przedmiotowy teren jest utrzymywany w ramach kompleksowej konserwacji terenów zieleni komunalnej. Wbrew twierdzeniom zawartym w tym piśmie sam fakt utrzymywania i konserwacji zieleni nie może świadczyć o jego zagospodarowaniu zgodnie z celem wywłaszczenia. Cel publiczny, na który odjęto nieruchomość, winien być ze względu na art. 21 Konstytucji RP wąsko pojmowany, a wszelkie niejasności należy interpretować na korzyść tego, kogo nieruchomość wywłaszczono, gdyż to jego prawo zostało odjęte na rzecz interesu ogółu. Rozpoznając ponownie odwołanie Gminy Lublin od decyzji organu I instancji, Wojewoda Lubelski będzie miał na uwadze przedstawioną wyżej ocenę prawną, która w świetle art. 153 p.p.s.a. jest dla niego wiążąca. Mając na uwadze wskazany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2818/16, który zapadł w niniejszej sprawie i wynikające z niego związanie oceną prawną w nim zawartą, związanie które wiąże zarówno organy jak i Sąd jak również brak przesłanek, które pozwalałby na odstąpienie od sformułowanej oceny prawnej, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdza, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 496/19 jak i kontrolowana decyzja Wojewody Lubelskiego z dnia 6 sierpnia 2019 r. zgodne są z oceną prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 13 września 2018 r. w sprawie I OSK 2818/16. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, jak również naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. przez organy, poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego i błędne uznanie, że na nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, a Sąd I instancji wadliwie wykonał obowiązek kontroli czym naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., nie mogły być uwzględnione. Zarzuty te zostały sformułowane w taki sposób, jakby sprawa miała być po raz pierwszy rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny, a więc w sprawie nie występowałoby związanie oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2818/16. W takich okolicznościach sprawy sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej, nie mogły być uwzględnione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Wniosek o zasądzenie od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz uczestniczki postępowania J. D. oraz następców prawnych zmarłego uczestnika postępowania H. D. – J. D. i L. D. został oddalony w pkt 2 wyroku, gdyż art. 204 p.p.s.a. przewiduje - w razie oddalenia skargi kasacyjnej - możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestników postępowania.