IV SAB/Po 113/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Pismem z dnia 26 czerwca 2024 roku P. P. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę (dalej również: organ) w przedmiocie udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Z akt administracyjnych sprawy wynikał następujący stan faktyczny: Wniosek skarżącej o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do Wojewody w dniu 11 grudnia 2023 roku (k. 1-18 akt administracyjnych). Pismem z 26 lutego 2024 roku skarżąca złożyła ponaglenie, wnosząc jednocześnie o szybkie wydanie pozytywnej decyzji. Skarżąca wskazała, że organ jak dotychczas nie wydał decyzji, uchybiając terminom do rozpoznania sprawy, wymienionym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.). Ponadto, organ zaniechał wysłania wniosku celem opiniowania do KWP, SG i ABW. Skarżąca podkreśliła, że w razie potrzeby jest gotowa przedłożyć niezwłocznie kolejne dokumenty wymagane do wydania pozytywnej decyzji. W odpowiedzi organ poinformował skarżącą (k. 42 akt administracyjnych), że jej ponaglenie zostało pozostawione bez rozpoznania, ponieważ wniesiono je przed upływem terminu do załatwienia sprawy ze względu na zawieszenie biegu terminów dotyczących udzielenia zezwoleń na pobyt czasowy do 30 czerwca 2024 roku – stosownie do art. 100d ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku – o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, ze zm., dalej: u.p.o.u.). Skarżąca pismem z 6 maja 2024 r. wezwała ponownie organ do wydania pozytywnej decyzji. Następnie pismem z 26 czerwca 2024 roku skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiocie udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 35 § 1 i 3 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Nadto, wniosła o stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie na jej rzecz kwoty pieniężnej w wysokości 1000 zł oraz obciążenie organu kosztami postępowania sądowego. Skarżąca argumentowała, że po upływie 40 dni od dnia złożenia ponaglenia, organ nadal nie wydał decyzji. Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Organ nie dochował należytej staranności w zorganizowaniu postępowania administracyjnego, ponieważ nie zakończyło się ono w rozsądnym terminie. W ocenie skarżącej nie stanowi usprawiedliwienia postawy organu – powtarzane od kilku miesięcy – tłumaczenie, że na podstawie art. 100d ust. 1 pkt 1 u.p.o.u. Wojewoda zawiesza terminy załatwienia podobnych wniosków obywateli Ukrainy. Skarżąca przyjechała do Polski z mężem w celu podjęcia pracy. Nie uciekała od działań wojennych w Ukrainie. Skarżąca nie przekraczała także polskiej granicy w związku z działaniami wojennymi oraz nie posiada w Polsce statusu UKR. Oprócz tego skarżąca w dniu złożenia wniosku posiadała pozwolenie na pobyt czasowy, a zgodnie z art. 2 ust. 3 u.p.o.u. przepisów ustawy nie stosuje się do obywateli Ukrainy posiadających zezwolenie na pobyt czasowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zgodnie z art. 100c ust. 1 pkt 1 lit a) oraz 100d ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.u. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie od 24 lutego 2022 r. do 30 września 2025 r. W okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. W ocenie Wojewody zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Nadto, niesłuszne jest stanowisko skarżącej, że przepisy u.p.o.u. mają zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną. Zawieszenie biegu terminów dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski dotyczy spraw wszystkich cudzoziemców, w tym wszystkich obywateli Ukrainy, niezależnie od tego, kiedy przybyli do Polski i czy miało to związek z działaniami wojennymi. W konsekwencji organ domagał się oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny przy rozpoznaniu skargi nie jest związany zawartymi w niej wioskami i zarzutami. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Skarga była niezasadna. W realiach niniejszej sprawy organ prawidłowo przywołał przepisy obowiązującej od dnia 15 kwietnia 2022 roku u.p.o.u., które miały zastosowanie w zakresie zawieszenia biegu terminów w sprawach dotyczących cudzoziemców. Zgodnie z przepisem uregulowanym w art. 100d ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.u., w brzmieniu sprzed ostatniej nowelizacji, w okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Aktualnie zaś przepis ten, po zmianie mocą art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) zmieniającej ww. ustawę z dniem 1 lipca 2024 r., wskazuje zawieszenie, bądź nierozpoczęcie biegu terminów do dnia 30 września 2025 roku. Skoro zatem zdarzenie prawne w postaci zarzucanego stanu bezczynności zaistniało po dniu 15 kwietnia 2022 roku, to do oceny jego skutków znajdują zastosowanie przepisy powołanej wyżej u.p.o.u. Wyjaśnić należy co oznacza sformułowanie, że bieg terminów na załatwienie spraw wymienionych w ust. 1 art. 100c i art. 100d u.p.o.u. nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że przepis ten wyklucza możliwość stwierdzenia w postępowaniu sądowym stanu bezczynności organu administracji czy przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 23 września 2024r, II OSK 1222/24, wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23,, postanowienie NSA z 12 lipca 2023, II OSK 510/23, wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). W postanowieniu z 12 lipca 2023 r. (II OSK 510/23) NSA podkreślił, że ustawodawca, wyłączając w art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania stronie sumy pieniężnej w ustawowo określonym czasie, zdecydował się na rozwiązanie kompromisowe, kierując się zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Kompromis polegał na tym, że pomimo wystąpienia w okresie między 15 kwietnia 2022 r. a 31 grudnia 2022 r. (stan ten był następnie przedłużany) stanów, które w świetle art. 37 § 1 k.p.a. wypełniałyby przesłanki bezczynności lub przewlekłości, organowi nie może być wymierzona z tego tytułu grzywna oraz nie może być zasądzona na rzecz strony suma pieniężna. W wyroku z 13 lutego 2024 r. (II OSK 2362/23) NSA podkreślił, że niemożność stwierdzenia w postępowaniu sądowym stanu bezczynności organu administracji czy przewlekłego prowadzenia postępowania, nie oznacza, że organ nie ma obowiązku podjęcia czynności administracyjnych. Rozwiązania wprowadzone w art. 100c i art. 100d u.p.o.u. nie są tożsame z zawieszeniem postępowania. Dopiero zawieszenie postępowania łączy się z dopuszczalnym prawem niepodejmowaniem przez organ administracji publicznej zwykłych czynności proceduralnych (z wyjątkiem czynności wskazanych w art. 100 § 1 i 3 i art. 102 k.p.a.). NSA trafnie podkreślił, że przepisy art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.u. należy rozumieć w ten sposób, że na organie administracji w dalszym ciągu spoczywa obowiązek podejmowania czynności zmierzających do zakończenia postępowania, przy czym w okresach wskazanych w tych przepisach wojewoda nie jest związany ustawowym terminem załatwienia sprawy, co ma ułatwić mu opanowanie wpływu spraw. Z takim rozumieniem ww. przepisów koreluje zapis zawarty w art. 100c ust. 2 i art. 100d ust. 2 u.p.o.u., że czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. Pozwala to organowi na prowadzenie postępowań administracyjnych i wydawanie orzeczeń bez uszczerbku dla innych niż zasada szybkości, zasad postępowania administracyjnego. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podkreślała, że przepisy u.p.o.u. mają zastosowanie tylko do obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi na terenie tego państwa. Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, ani tego, czy ich pobyt w Polsce wywołany jest wojną w Ukrainie. Podsumowując dotychczasowe rozważania, z uwagi na brzmienie art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.u. nie jest możliwe stwierdzenie bezczynności organu. W konsekwencji nie można uwzględnić zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 35 § 1 i 3 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a., bowiem organ prowadził postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi aktualnie przepisami. Tym samym nie można było także uznać zarzutu prowadzenia postępowania w sposób rażąco przekraczający terminy do załatwienia sprawy. Równie bezzasadne okazało się żądanie skarżącej przyznania kwoty w wysokości 1000 zł, które to żądanie w żadnym stopniu nie zostało uzasadnione. Nietrafiony był także argument skarżącej o niestosowaniu przepisów u.p.o.u. do obywateli Ukrainy posiadających zezwolenie na pobyt czasowy. Należy podkreślić, że art. 2 ust. 3 pkt 1 lit. c) u.p.o.u. stanowi jedynie o niestosowaniu przepisów art. 2 ust. 1 i 2 u.p.o.u. do obywateli Ukrainy posiadających zezwolenie na pobyt czasowy, a nie o niestosowaniu wszystkich przepisów u.p.o.u. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.