II GW 69/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Chorzowa z dnia 17 czerwca 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Chorzowa a Burmistrzem Gminy i Miasta Proszowice w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazać Burmistrza Gminy i Miasta Proszowice jako organ właściwy do załatwienia sprawy. UZASADNIENIE Wnioskiem z 17 czerwca 2024 r. Prezydent Miasta Chorzowa zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Gminy i Miasta Proszowice przez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo J. B. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wnioskodawca uzasadniał wniosek tym, że w dniu 27 maja 2024 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Chorzowie na podstawie pisma Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Proszowicach z dnia 17 maja 2024 r. został przekazany wniosek SP ZOZ Zespołu Szpitali Miejskich w Chorzowie, ul. Strzelców Bytomskich 11 o potwierdzenie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla J. B. Prezydent Miasta Chorzowa podkreślił, że J. B. nie przebywa, ani nie zamieszkuje w Chorzowie, nie pobiera też żadnych świadczeń z instytucji w Chorzowie. Zdaniem Prezydenta Miasta Chorzowa, Miasto Chorzów było jedynie miejscem pobytu J. B. na czas leczenia szpitalnego, zatem sprawę skierowano do niewłaściwego organu. Strona przeciwna odpowiedzią na wniosek z 17 czerwca 2024 r. wskazała, iż J. B. nie przebywa na terenie Gminy Proszowice od około dwóch lat i nie jest znane jego miejsce pobytu. Z informacji zawartej w rejestrze PESEL wynika, że posiada on stały meldunek pod adresem: [...] od dnia 27 czerwca 2022 r., jednak nie zamieszkuje pod tym adresem od około dwóch lat. Zasadne jest zatem twierdzenie, że J. B. nie zamieszkuje na terenie Gminy Proszowice i ostatnio również tu nie przebywał, przebywał na terenie Miasta Chorzowa, skoro w szpitalu mieszczącym się w Chorzowie udzielono mu świadczeń zdrowotnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "ppsa") w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: kpa), co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22). Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w świetle okoliczności faktycznych sprawy aktualne miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy nie jest znane. Brak jest podstaw do przyjęcia, że zamieszkuje on, czy też kiedykolwiek zamieszkiwał w Chorzowie. Nie może świadczyć o tym ani miejsce udzielenia świadczenia ani miejsce zdarzenia, w wyniku którego tego świadczenia udzielono. Na podstawie okoliczności sprawy nie można również stwierdzić, że świadczeniodawca ma obecnie miejsce zamieszkania na terenie Gminy Proszowice. Niemniej jednak na podstawie bezspornych w sprawie okoliczności można wywieść, że w przeszłości zamieszkiwał on na terenie Gminy Proszowice, gdzie był zresztą zameldowany na pobyt stały. Wprawdzie brak jest podstaw do utożsamiania miejsca zamieszkania danej osoby z miejscem jej zameldowania, niemniej jednak ten ostatni fakt, w okolicznościach niniejszej sprawy, dodatkowo stanowi potwierdzenie, a przynajmniej domniemanie, że dana osoba przebywa/przebywała w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie, której dotyczy spór, organem właściwym do potwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Burmistrz Gminy i Miasta Proszowice jako organ gminy właściwej ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.