III FSK 1092/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. G. następcy prawnego L. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1048/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi L. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 19 lutego 2024 r., nr 1401-IEW3.7113.1.2024.2.SW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE III FSK 1092/24 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 czerwca 2024 r. w sprawie sprawy ze skargi L. G. (strona skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 19 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, odrzucił skargę. Pełnomocnik strony skarżącej na powyższy wyrok złożył skargę kasacyjną, zarzucają naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 58 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 3 p.p.s.a., poprzez bezzasadne odrzucenie skargi pomimo braku wezwania stronę skarżącą do uzupełnienia braków w postaci przedłożenia dokumentów potwierdzających dziedziczenie po zmarłej L. G., tj. aktu poświadczenia dziedziczenia, oraz pełnomocnictwa od następcy prawnego zmarłej L. G., pod rygorem odrzucenia skargi, albowiem Sąd I instancji nie zastosował się do przepisu art. 31 § 1 i art. 58 § 2 p.p.s.a., wobec czego nie mógł odrzucić skargi; 2) art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że: a) postępowanie sądowe nie może się toczyć z uwagi na śmierć L. G., pomimo wskazania w treści skargi, że na dzień wniesienia skargi nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia oraz nie zostało przeprowadzone sądowe postępowanie spadkowe po zmarłej L. G., oraz że czynności te są planowane w późniejszym terminie; b) pełnomocnik nie może podejmować czynności prawnych lub procesowych, tym samym stwierdzenie w sposób kategoryczny o braku zdolności do czynności prawnych po stronie skarżącej, pomimo posiadanej wiedzy o planowanych czynnościach zmierzających do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłej L. G.; 3) art. 31 § 1 p.p.s.a., poprzez niewyznaczenie odpowiedniego terminu do uzupełnienia braków zdolności sądowej lub procesowej strony skarżącej. Mając na uwadze powyższe zarzuty na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie od Organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Ponadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie kluczową kwestią, jest fakt, że skarżąca w dniu wniesienia skargi (przez jej profesjonalnego pełnomocnika) nie mogła skutecznie jej wnieść, ponieważ w tym dniu już nie żyła. Na podstawie akt sprawy stwierdzić należy, że skarga do sądu została wniesiona 2 kwietnia 2024 r. przez adwokata, który wskazał, że działa jako pełnomocnik skarżącej. Ze skróconego aktu zgonu, wynika że skarżąca zmarła [...] lutego 2024 r., a zatem w chwili wniesienia skargi do sądu skarżąca już nie żyła. Tym samym w momencie wniesienia przez pełnomocnika skargi, skarżąca nie posiadała zdolności sądowej, a brak ten ma charakter nieusuwalny. Skoro skarżąca zmarła przed wniesieniem skargi do sądu, to nie mogła zostać w jej imieniu skutecznie wniesiona skarga (zob. post. NSA z 23 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 363/21, CBOS publik. CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 43 p.p.s.a. w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Skoro pełnomocnictwo z chwilą śmierci wygasa, to pełnomocnik, który wniósł skargę po śmierci swego mocodawcy nie ma skutecznego umocowania. Pełnomocnik nie był zatem należycie umocowany do wniesienia skargi w imieniu skarżącej. Nie znajdzie w niniejszej sprawie zastosowania zdanie drugie przywołanego wyżej przepisu, w myśl którego pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania, bowiem w opisanych okolicznościach w ogóle nie można mówić o skutecznym wszczęciu postępowania sądowego z uwagi na fakt, że skarżąca zmarła jeszcze przed wniesieniem skargi do sądu. Zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego jest bezwzględną przesłanką procesową (art. 25 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 1 k.p.c.). Cecha ta pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z udziałem danego podmiotu w charakterze strony. Utrata zdolności sądowej przez osobę fizyczną następuje z chwilą śmierci (art. 8 § 1 k.c.). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji wydał słuszne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie i w sposób prawidłowy je uzasadnił. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 i § 3 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony skarżącej o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać należy, że w przypadku skargi kasacyjnej od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, wyrażony zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a., odmiennie niż w przypadku skargi kasacyjnej od wyroku, nie ma wiążącego charakteru. Skarga kasacyjna na takie postanowienie może być - stosownie do przyjętej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku potrzeby skierowania sprawy na rozprawę - rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, zgodnie z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a.(zob. post. NSA z 31.05.2016 r., I FSK 429/16, LEX nr 2082222). Natomiast w związku z zawartym w skardze kasacyjnej wnioskiem o zwrot kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07, publik. CBOSA), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.