II FSK 653/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Antoni Hanusz, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 572/10 w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 31 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 572/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę I. K. (dalej jako: ,,Strona’’ lub ,,Skarżąca’) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 31 maja 2010 r., w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2008. W uzasadnieniu wyroku przedstawiony został stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia 12 października 2009 r. Prezydent Miasta W. ustalił dla Skarżącej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2008 r., w odniesieniu do gruntów zabudowanych położonych przy ul. P. [...] i K. [...] w W., w kwocie 7.376 zł. Przy wymiarze podatku zastosowano stawki podatkowe określone Uchwałą Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 29 listopada 2007 r. Nr XVI/150/07 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. W odwołaniu od takiego rozstrzygnięcia zainteresowana Strona podniosła, iż zaskarżona decyzja jest błędna, a podatek zawyżony. Wskazała, że organ podatkowy błędnie zastosował stawki podatku właściwe dla nieruchomości przeznaczonej pod działalność gospodarczą dla lokalu użytkowego, a nie stawki właściwe dla budynków o przeznaczeniu mieszkalnym. Wyjaśniła, że nie prowadzi w przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej, gdyż od dnia jej zakupu przeprowadzany jest tam remont w celu dostosowania nieruchomości do funkcji mieszkaniowej, w trakcie oczekiwania na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzją z dnia 31 maja 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Kolegium wyjaśniło, że spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do określenia charakteru dwóch podlegających opodatkowaniu budynków. Organ podkreślił, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia budynku mieszkalnego. Co do zasady – zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r. (II FPS 1/09) – stawką podatku od nieruchomości, przewidzianą dla budynków mieszkalnych można więc opodatkować jedynie te nieruchomości, które jako mieszkalne ujawnione zostały w ewidencji gruntów i budynków, a podstawą takiego wpisu może być decyzja o zmianie przeznaczenia budynku na mieszkalny. Natomiast w razie braku wpisu do ewidencji gruntów i budynków, organ podatkowy powinien ustalić charakter podlegających opodatkowaniu budynków, na podstawie dostępnych w sprawie dokumentów. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika zaś oświatowy charakter budynków, a Strona nie wystąpiła o wydanie decyzji w sprawie zmiany ich przeznaczenia, to prawidłowo zastosowano w stosunku do nich stawkę podatku od nieruchomości przewidzianą dla "budynków pozostałych". W skardze z dnia 6 sierpnia 2010 r. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja narusza: przepisy art. 1a ust.1 pkt 1, art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. e oraz art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm. – dalej jako: ,,u.p.o.l.’’), interes prawny strony, art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 – dalej jako: ,,k.p.a.’’), art. 8 k.p.a., art. 12 § 1 i art. 35 k.p.a., art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w związku z czym wnosiła o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji. W uzasadnieniu skargi powtórzono w istocie argumentację przedstawioną już wcześniej w odwołaniu od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że skarga zasługuje na oddalenie. W pierwszej kolejności Sąd przytoczył brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. oraz treść art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. – dalej jako: ,,u.p.b.’’). Kolejno WSA wyjaśnił, że pod sformułowaniem "budynki pozostałe" uznać należy wszystkie budynki niemieszczące się ani w pojęciu budynków mieszkalnych, ani też w pojęciu budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (zajętych na prowadzenie takiej działalności). Jak wyjaśnił Sąd, ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera własnej definicji wymienionych rodzajów (typów) budynków, przez co pomocne w procesie dokonywania kwalifikacji danego budynku do konkretnego rodzaju, są rozwiązania przyjęte w innych aktach prawnych. Nadto szczególnego znaczenia nabiera w tym zakresie rozwiązanie przyjęte w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm. – dalej jako: ,,p.g.k.’’). Mając powyższe na uwadze Sąd wskazał, że opodatkowanie budynku lub jego części stawką podatku przewidzianą dla budynków mieszkalnych jest możliwe, jeżeli w ewidencji gruntów i budynków budynek określony został jako mieszkalny. WSA podkreślił, że gdy budynki nie zostały ujęte w ewidencji gruntów i budynków, organy podatkowe są uprawnione do ustalenia charakteru (klasyfikacji) budynku do celów podatkowych, wykorzystując w tym celu wszystkie dostępne dane, istotne dla dokonania takiej klasyfikacji, z punktu widzenia innych rozwiązań normatywnych. W związku z tym zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926- dalej jako: ,,O.p.’’), za dokumenty o istotnym znaczeniu dla kierunku załatwienia niniejszej sprawy Sąd uznał całą dokumentacje budowlaną tyczącą się spornych budynków, a to ze względu na odesłanie do przepisów prawa budowlanego, przewidziane w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. W dalszej części uzasadnienia Sąd przywołał okoliczności faktyczne ustalone w sprawie, wskazując, że niemieszkalny charakter budynków wynikał z aktów notarialnych z dnia 14 sierpnia 2007 r. oraz ze złożonej przez Skarżącą informacji na podatek od nieruchomości za 2008 rok (i z załączników) oraz operatów szacunkowych z dnia 30 czerwca 2006 r. sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego. Sąd podkreślił również, że dotychczasowy charakter obu budynków nie został do tej pory formalnie zmieniony, w sposób normatywnie przewidziany, a zmiana przeznaczenia spornych budynków (z funkcji niemieszkalnej na mieszkalną) może być dokonana dopiero po przedstawieniu stosownej dokumentacji budowlanej. Do skutecznego dokonania zmiany dotychczasowego przeznaczenia nie są natomiast absolutnie wystarczające, podjęte nieformalnie prace adaptacyjne i remontowe, na które powołuje się Strona. Uzupełniając argumentacje, przemawiającą dodatkowo za poprawnością stanowiska prezentowanego w rozpoznawanym przypadku przez organy podatkowe, Sąd przywołał postanowienia § 2 ust. 1 pkt 4 oraz § 65 rozporządzenia Ministra Rozwoju regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 – dalej: "rozporządzenie ewidencyjne"), ustawę z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.). oraz załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (KTŚ) – Dz. U. Nr 112, poz. 1317 ze zm. Sąd uznał również za bezzasadne zarzuty rzekomego naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, skoro postępowanie w sprawach podatkowych podlega regulacji ordynacji podatkowej, a nie k.p.a. Z wszystkich podanych przyczyn, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153 poz. 1270- dalej jako: ,,p.p.s.a.’’), Sąd oddalił skargę jako niezasadną. I. K. zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając Sądowi pierwszej instancji: I. na podstawie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 1 a ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. e oraz art. 6 ust. 7 u.p.o.l. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, przy wymiarze podatku od zakupionej przez Skarżącą nieruchomości, stawki tego podatku właściwej dla nieruchomości przeznaczonej pod działalność gospodarczą dla lokalu użytkowego, czy dla ,,pozostałych budynków, gdy tymczasem Skarżąca nie prowadzi w przedmiotowej nieruchomości żadnej działalności gospodarczej, a przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest na funkcję mieszkalną, stąd też podatek od tej nieruchomości powinien być ustalony według stawek właściwych dla budynków o przeznaczeniu mieszkalnym (a nie użytkowym); - a zatem na przesłance z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.; II. na podstawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ odwoławczy przepisów: - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz załatwienie jej w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem Skarżącego; - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli; - art. 12 § 1, art. 35 k.p.a. poprzez mało wnikliwe i pobieżne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie; - art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 O.p. poprzez naruszenie wskazanych w tych przepisach zasad co do rzetelnego, wyczerpującego i wnikliwego zebrania, a następnie rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nienależyte uzasadnienie swoich decyzji; - a więc na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przy tak sformułowanych zarzutach strona składająca skargę kasacyjną wniosła o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonych decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Strona przeciwna nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Istota sporu zaistniałego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii zaliczenia nabytych przez podatniczkę budynków do właściwego przedmiotu opodatkowania, a tym samym do właściwej stawki opodatkowania. Według podatniczki, nabyte przez nią budynki pełnią funkcję mieszkalną (akademiki), natomiast w ocenie organów podatkowych – budynki te nie pełnią funkcji mieszkalnej, a wobec tego, że podatniczka nie jest przedsiębiorcą, właściwą stawką dla tych budynków jest stawka dla budynków "pozostałych", a nie jak twierdzi kasator – dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych normodawca, przy definiowaniu pojęcia budynku, odwołuje się do przepisów prawa budowlanego. Powyższe odesłanie ma charakter pełny, dotyczy więc zarówno ogólnej definicji budynku, jak i poszczególnych kategorii budynków. Oznacza to, że o tym, czy dany budynek należy do kategorii mieszkalnego, czy też pozostałych, przesądzają kryteria prawne przyjęte w Prawie budowlanym. W omawianym przypadku podatniczka nabyła budynek szkoły i bibliotekę. Dopiero na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej o zmianie przeznaczenia budynków z funkcji oświatowej na mieszkalną, można będzie je opodatkować według stawki właściwej dla budynków mieszkalnych. W rozpoznawanej sprawie takiej decyzji podatniczka nie przedstawiła. Z całą pewnością nie mogą skutecznie zastąpić tego dokumentu: wniosek podatniczki o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani też zgłoszenie wykonania robót budowlanych. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków (...) stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że opodatkowanie budynku lub jego części stawką podatku przewidzianą dla budynków niemieszkalnych jest możliwe, jeżeli w ewidencji gruntów i budynków budynek został określony jako mieszkalny. W sytuacji, gdy budynek nie został wpisany do ewidencji, organy podatkowe są uprawnione do ustalenia charakteru budynku do celów podatkowych, na podstawie dokumentacji budowlanej, a w przypadku jej braku – na podstawie opinii biegłego z zakresu budownictwa. Organy podatkowe nie są uprawnione do samodzielnego określenia kategorii budynku (tj. z pominięciem dokumentów, opinii). W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie wywiódł sąd pierwszej instancji, wobec niewpisania budynków nabytych przez podatniczkę do ewidencji gruntów i budynków, zasadnie organy podatkowe skorzystały z istniejącej dokumentacji: aktu notarialnego z dnia 14 sierpnia 2007 r., z którego wynika, że podatniczka nabyła budynek szkoły gastronomicznej oraz budynek oświatowy, a więc budynki niemieszkalne. Powyższe stwierdzenie potwierdza również podatniczka w złożonej za 2008 r. informacji na podatek od nieruchomości oraz operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. Wobec tego, że przedmiotowe budynki nie mieszczą się w definicji budynków mieszkalnych, a także nie są budynkami związanymi z działalnością gospodarczą, zasadnie przyjęto, że dla celów podatkowych winny być zaliczone do kategorii "budynków pozostałych" i opodatkowane stawką związaną z powyższą kwalifikacją. Reasumując należy stwierdzić, że nie ma racji skarżąca twierdząc, iż sąd pierwszej instancji naruszył przepis prawa materialnego uznając za prawidłową kwalifikację nabytych przez podatniczkę budynków jako "budynki pozostałe", skoro z jednoznacznych ustaleń organu podatkowego, nie zakwestionowanych skutecznie przez podatniczkę, wynika, że nabyte budynki nie pełniły funkcji mieszkalnych, oraz że nie zmieniono (decyzja właściwego organu) przeznaczenia tych budynków. Również chybiony jest zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy Sąd, zgodnie z powołanym przepisem, przedstawił stan sprawy (tok postępowania w sprawie, zarzuty strony, stanowisko SKO) oraz odniósł się do zarzutów strony i rozważył sprawę w jej granicach. Sąd wskazał dowody i wyjaśnił dlaczego uznał za uzasadnione ustalenia organów podatkowych, że skarżąca w 2008 r. była właścicielką "budynków pozostałych", a tym samy, że była obowiązana do uiszczenia podatku od nieruchomości w stawce przewidzianej dla tej kategorii budynków. Tym samym Sąd nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem wskazał podstawę prawną swojego orzeczenia. Natomiast zarzucanie Sądowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 O.p. poprzez naruszenie zasad co do rzetelnego, wyczerpującego, wnikliwego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przy jednoznacznym stanie faktycznym, który nie został podważony na żadnym etapie postępowania, należy uznać za nieporozumienie. W szczególności, gdy autor skargi kasacyjnej dodatkowo wskazuje na naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 12 § 1 i art. 35 kpa, które to przepisy w postępowaniu podatkowym nie mają zastosowania. Na koniec należy podnieść, że przedstawione w niniejszym wyroku stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09, wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II FSK 1520/06, wyrok z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt II FSK 542/08, wyrok z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 1411/07, wyrok z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 667/09). Powołując się na powyższe orzeczenia należy przypomnieć, że wyrażone w uzasadnieniach orzeczeń sądowych najwyższych instancji sądowych opinie i poglądy prawne nie mają formalnie mocy wiążącej, nie oznacza to jednak, że nie wywierają wpływu na orzeczenia innych sądów. W gruncie rzeczy, wskazania prawne zawarte w tych orzeczeniach faktycznie wpływają na orzecznictwo innych sądów. Z orzecznictwem takim wiąże się domniemanie prawidłowości zawartych w nich ustaleń, w tym także ustaleń dotyczących wykładni przepisów prawnych, które sygnalizują prawidłowy kierunek wykładni prawa i sygnalizują, że w przyszłości w sprawach podobnych Sąd zajmie podobne stanowisko. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 1