II GZ 356/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 324/21 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi W. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie, parkowanie i sprawowanie dozoru nad pojazdem postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 lipca 2021 r. (sygn. akt II SA/Gl 324/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił skargę W. J. (dalej zwanego "Skarżącym") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie, parkowanie i sprawowanie dozoru nad pojazdem. Ponadto WSA zwrócił Skarżącemu uiszczony wpis od skargi. WSA wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 18 marca 2021 r. Skarżący został wezwany (pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa) do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi przez: 1) podanie numeru PESEL, 2) wykazanie, że osoba, która podpisała skargę należy do kręgu osób uprawnionych do występowania w charakterze pełnomocnika przed sądami administracyjnymi oraz 3) nadesłanie oryginału lub odpisu pełnomocnictwa. WSA stwierdził, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone Skarżącemu 7 maja 2021 r., a zatem termin na uzupełnienie braków formalnych upływał 14 maja 2021 r. Natomiast przesyłka, w której uzupełniono wskazane wyżej braki formalne została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 17 maja 2021 r., czyli po terminie. W takiej sytuacji WSA uznał, że skarga podlegała odrzuceniu. Skarżący (zastępowany przez adwokata) złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie i nadanie sprawie biegu. W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził, że postanowienie WSA jest krzywdzące. Wskazał, że pracownik Skarżącego jako pełnomocnik w sprawie wysłał drogą elektroniczną zarządzenie Sądu wraz z pismem przewodnim i pełnomocnictwem celem jego podpisania przez Skarżącego. Autor zażalenia dodał, że Skarżący w okresie 3-17 maja 2021 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z ostrym przebiegiem COVID-19. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne, aczkolwiek z innych przyczyn niż w nim wskazane. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Kontrola instancyjna orzeczenia wydanego na tej podstawie obejmuje weryfikację tego, czy: 1) skarga miała braki formalne, 2) strona została prawidłowo wezwana do uzupełniania tych braków, 3) strona uzupełniła braki formalne w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania o ich uzupełnienie. Skarga Skarżącego z 23 lutego 2021 r. nie zawierała wskazania numeru PESEL Skarżącego. Tymczasem obowiązek podania tego numeru wynika jednoznacznie z art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ppsa, które określają, że pismo strony powinno zawierać - w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go nie mając takiego obowiązku. Ponadto skarga została podpisana przez E. P., przy czym z treści skargi nie wynikało, czy osoba ta należy do kręgu osób wskazanych w art. 35 ppsa, które mogą być pełnomocnikami w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Do skargi nie załączono dokumentu pełnomocnictwa udzielonego E. P., podczas gdy obowiązek taki wynika z art. 37 § 1 zd. 1 ppsa, który stanowi, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału zasadnie zarządził, aby wezwać E. P. (jako osobą powołującą się na udzielone jej pełnomocnictwo do działania w imieniu Skarżącego) do wykazania, że należy do kręgu osób uprawnionych do występowania w charakterze pełnomocnika procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o którym mowa w art. 35 § 1 i 2 ppsa - w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze pełnomocnika Skarżącego. W zarządzeniu tym Przewodniczący określił też, że w przypadku, gdy E. P. może być pełnomocnikiem Skarżącego, to jest wezwana (pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa) do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi przez nadesłanie oryginału lub odpisu pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu Skarżącego przed WSA lub przed sądami administracyjnymi, a także do nadesłania numeru PESEL Skarżącego. Wezwanie doręczono E. P. w dniu 7 maja 2021 r. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący osobiście w piśmie, które zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 17 maja 2021 r., wskazał swój numer PESEL. Do pisma tego załączył także dokument pełnomocnictwa udzielonego E. P. (w którym wskazano, że osoba ta jest pracownikiem Skarżącego) oraz kopię umowy o dzieło zawartej 9 czerwca 2012 r. pomiędzy Skarżącym a E. P., z której to umowy wynika, że jej przedmiotem jest wykonanie dzieła, polegającego na "skutecznym uzyskaniu należnego zwrotu poniesionych wydatków i wynagrodzenia za sprawowany dozór nad pojazdami, oraz kosztów usunięcia pojazdów w związku z art. 130a Ustawy Prawo o Ruchu Drogowym, poprzez redagowanie stosownych podań, wniosków oraz wszelkich innych, koniecznych pism". W umowie tej zastrzeżono, że z tytułu jej wykonania wykonawca nie posiada ubezpieczenia społecznego, a okres wykonywania dzieła nie zalicza się do stażu pracy i uprawnień emerytalnych. Po wpłynięciu wspomnianego pisma Skarżącego, Przewodniczący Wydziału wydał zarządzenie, w którym m.in. nakazał wykreślić E. P. jako pełnomocnika Skarżącego. Z akt sprawy wynika, że dalsza korespondencja była prowadzona bezpośrednio ze Skarżącym - do czasu ustanowienia przez niego pełnomocnika w osobie adwokata. Zgodnie z art. 35 § 2 zd. 1 ppsa pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. W piśmiennictwie i orzecznictwie dominuje pogląd, że przy ocenie statusu pracowniczego osoby, która chce wystąpić w roli pełnomocnika, trzeba odwoływać się do kryteriów ustalonych w kodeksie pracy, gdyż dla ustalenia statusu pracownika nie wystarczy samo wykonywanie pewnych czynności na rzecz przedsiębiorcy czy jednostki organizacyjnej, ale konieczne jest pozostawanie z nimi w stosunku pracy (zob. M. Romańska, komentarz do art. 35 ppsa [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016; M. Niezgódka-Medek, komentarz do art. 35 ppsa [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódla-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021; a także powołane tam orzecznictwo). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dokumentów nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału wynika, że E. P. nie jest pracownikiem Skarżącego w rozumieniu kodeksu pracy, lecz stroną zawartej ze Skarżącym umowy cywilnoprawnej, a zatem nie może być pełnomocnikiem Skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 35 § 2 ppsa. Z akt sprawy nie wynika również, żeby osoba ta należała do kręgu pozostałych podmiotów wskazanych w art. 35 ppsa jako te, które mogą pełnić rolę pełnomocnika. W sytuacji, gdy okaże się, że osoba, która podpisała skargę, nie może być pełnomocnikiem, skarga jest obarczona brakiem formalnym, podlegającym usunięciu w drodze wezwania strony do podpisania skargi (zob. J. Drachal, J. Jagielski, M. Cherka [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2017, s. 228, a także powołane tam orzecznictwo). Wobec tego (a także w świetle treści zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 18 marca 2021 r. o wezwaniu E. P. do wykazania jej umocowania i do uzupełnienia braków formalnych skargi, ale tylko wówczas, gdy osoba ta może być pełnomocnikiem w świetle art. 35 § 1 i 2 ppsa) WSA nie miał podstaw do odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi, skoro wezwanie w tym zakresie zostało doręczone osobie, która nie mogła być pełnomocnikiem Skarżącego. W takiej sytuacji obowiązkiem Przewodniczącego Wydziału było skierowanie bezpośrednio do Skarżącego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie oraz wskazanie numeru PESEL Skarżącego. Dopiero w razie niewykonania takiego wezwania w terminie 7 dni od jego doręczenia Skarżącemu możliwe byłoby odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Podsumowując, WSA naruszył art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, odrzucając skargę z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że Skarżący nie wykonał w terminie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, podczas gdy wystosowane w tej sprawie wezwanie skierowano do osoby, która - jak się okazało - w świetle art. 35 ppsa nie mogła być pełnomocnikiem Skarżącego. Wobec tego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Mając na uwadze, że obecnie skarga nie jest już obarczona brakiem formalnym w postaci niewskazania numeru PESEL Skarżącego, obowiązkiem Przewodniczącego będzie wezwanie Skarżącego jedynie do uzupełnienia braku formalnego skargi przez jej podpisanie. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 ppsa postanowił jak w sentencji. PG