III FZ 71/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 347/24 w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 lutego 2024 r. nr 2201-IEE.7192.2.26.2024.DK w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 19 sierpnia 2024 r., I SA/Gd 347/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie zażaleniowe dotyczące zażalenia Z. B. (dalej "strona", "skarżący") na zarządzenie Przewodniczącego I Wydziału tego sądu w przedmiocie wpisu sądowego od skargi strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 9 lutego 2024 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 195 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 9 lutego 2024 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Zarządzeniem z 6 maja 2024 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pismem z 30 maja 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 11 lipca 2024 r. w sprawie I SPP/Gd 138/24 referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze względu na powyższe, w ocenie sądu pierwszej instancji, skoro ustał obowiązek uiszczenia wpisu od skargi to rozpatrywanie zażalenia na zarządzenie wzywające stronę do uiszczeni wpisu sądowego stało się bezprzedmiotowe a zatem konieczne było umorzenie postępowania zażaleniowego zgodnie z art. 195 § 3 p.p.s.a. (pełna treść orzeczenia publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). 3. Pismem z 13 września 2024 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego zaskarżając je w całości i wnosząc o przyznanie pełnomocnika z urzędu. 4. Postanowieniem z 20 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie I SPP/Gd 230/24 utrzymał w mocy postanowienie tego sądu z 10 grudnia 2024 r. odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że sąd rozpoznając zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi bada czy w sprawie z wniesionej skargi strona postępowania zgodnie z przepisami powinna była uiścić wpis sądowy i czy powinna to zrobić w takiej wysokości jak wskazał to Przewodniczący Wydziału w skierowanym do niej wezwaniu. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia, legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, NSA sprawdza jedynie czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu i w jakiej wysokości. Zatem postępowanie zażaleniowe potwierdza, czy istniał lub nie istniał obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w chwili wystosowania wezwania o wpis i czy wpis powinien być w wysokości wskazanej w wezwaniu. Mając powyższe na uwadze w okolicznościach niniejszej sprawy NSA stwierdza, że w chwili sporządzenia wezwania do uiszczenia wpisu 6 maja 2024 r. obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi istniał i jego wysokość określona w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału na kwotę 100 zł była prawidłowa. Obowiązek ten istniał również 13 września 2024 r. kiedy wniesiono zażalenie w celu weryfikacji zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Jednak do czasu przekazania zażalenia przez WSA w Gdańsku do NSA w celu jego rozpatrzenia wystąpiły istotne dla sprawy okoliczności w postaci przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie go z kosztów sądowych (postanowienie referendarza sądowego WSA w Gdańsku z 11 lipca 2024 r. I SPP/Gd 138/24). W związku z tym WSA w Gdańsku przed przekazaniem zażalenia do NSA mógł ocenić czy status zażalenia nie uległ zmianie i czy nie stało się ono oczywiście uzasadnione bądź nie stało się ono bezprzedmiotowe. Na taką możliwość wskazuje treść art. 195 § 2 i § 3 p.p.s.a. Wobec udzielenia skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy sąd pierwszej instancji był uprawniony żeby uznać, że kwestia opłaty od skargi w niniejszej sprawie stała się nieaktualna. Skoro ustawodawca zwolnił osoby, którym przyznano prawo pomocy od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a., to taką okoliczność należy brać pod uwagę z urzędu i jej skutki uwzględniać w toku toczącego się postępowania sądowego. Tak też uczynił sąd pierwszej instancji, który dokonał autokontroli przebiegu postępowania i uznał, że skoro skarżący korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych, to rozstrzyganie przez NSA o legalności zarządzenia o wpisie czego domagano się w zażaleniu było bezprzedmiotowe. Nie ulega wątpliwości, że strona zwolniona z kosztów sądowych nie musi ich ponosić zatem orzekanie na skutek zażalenia odnośnie do legalności wezwania w przedmiocie ich ponoszenia staje się bezprzedmiotowe. Okoliczności procesowe zaistniałe w sprawie doprowadziły do tego, że rozpatrywanie zażalenia było pozbawione podstaw. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.