II FZ 480/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski (del.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 lipca 2008r. sygn. akt I SA/Ol 218/08 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 2 kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, wobec stwierdzenia, że nie wykazał on przesłanek wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). Sąd stwierdził, że skarżący poza wykazaniem utraty pracy oraz prowadzeniem z jego majątku postępowania egzekucyjnego nie przedstawił innych informacji dotyczących swego stanu posiadania i to pomimo wystosowania do niego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. uznanego ostatecznie za doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. W szczególności nie przedstawiono oświadczenia o tytule prawnym do mieszkania, w którym mieszka rodzina skarżącego jak również oświadczenia, czy nadal pozostaje bez pracy oraz dokumentów zaświadczających stan rachunków bankowych. Sąd wskazał również na wątpliwości jakie wynikają z oświadczeń skarżącego. Uznał bowiem, że sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego jest możliwość utrzymania czteroosobowej rodziny z dochodów zadeklarowanych przez skarżącego w wysokości 538 zł. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. W uzasadnieniu zażalenia obok oświadczeń dotyczących problemów z odbiorem korespondencji, skarżący zawarł stwierdzenie, że jego żona pozostaje bez pracy, a on sam wykonuje pracę "na kontrakcie czasowym". Do zażalenia dołączono oświadczenie, iż nieruchomość zajmowana przez rodzinę skarżącego jest własnością jego rodziców. Przedstawiono również wyciągi z rachunków bankowych za okres od maja do lipca br. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Mimo, że Wojewódzki Sąd Administracyjny obszernie wywiódł w uzasadnieniu swojego postanowienia istotę instytucji prawa pomocy, warto argumentację tę poszerzyć o przypomnienie, że ma ona służyć urzeczywistnieniu prawa do sądu dla osób, które z uwagi na trudną sytuację majątkową, nie są w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu. Nie wolno jednak tracić z pola widzenia jednoczesnego obowiązywania zasady powszechności ponoszenia kosztów sądowych, od której prawo pomocy jest wyjątkiem. Obok zatem literalnej treści art. 246 § 1 p.p.s.a. powyższe względy uzasadniają zasadę, iż to na stronie występującej z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa ciężar niewątpliwego wykazania przesłanek takiego zwolnienia, tzn. bezsprzecznego udowodnienia, że poniesienie kosztów sądowych przekracza jego możliwości majątkowe. Należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o niewykazaniu powyższej przesłanki na etapie postępowania przed tym sądem. Istotnie bowiem oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawierały dyskredytujące jego wniosek sprzeczności. Nadto skarżący nie przedstawił dokumentów i oświadczeń żądanych w trybie art. 255 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego negatywnej oceny wniosku nie zmieniają oświadczenia i dokumenty, do złożenia których skarżącego wezwał sąd I instancji, ostatecznie załączone do zażalenia, jak również wywody samego zażalenia. Nie ma wprawdzie podstaw do kwestionowania oświadczenia o braku oszczędności na rachunku bankowym skarżącego oraz o niewysokich dochodach jego żony. Te jednak okoliczności samodzielnie nie przesądzają o niemożności pokrycia kosztów sądowych. Z treści zażalenia wynika bowiem, że źródłem dochodów rodziny skarżącego jest nie tylko zasiłek otrzymywany przez jego żonę, lecz także zarobki samego T. C. uzyskiwane z tytułu wykonywania pracy (na podstawie "kontraktu czasowego"). Skarżący jednak, poza hasłowym stwierdzeniem o osiąganiu tych dochodów, nie podał ich wysokości. Uniemożliwia to stwierdzenie, czy dochody te istotnie są niewystarczające do zgromadzenia środków wystarczających na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji należało uznał, że dokumenty i oświadczenia przedstawione przez skarżącego nie były wystarczające do wyczerpującego ustalenia jego sytuacji majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, że argumenty zażalenia w większości stanowią oświadczenia, które nie odnoszą się do kwestii zwolnienia od kosztów, lecz wskazują na okoliczności dotyczące braku winy w niezastosowaniu się do wezwania o złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń w trybie art. 255 p.p.s.a. Nie były one zatem skierowane przeciwko postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy, stąd też nie mogły rzutować na ocenę zaskarżonego postanowienia. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, zażalenie skarżącego jako pozbawione uzasadnionych podstaw oddalił na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.