Ppolska.starec← UrzadnikВойти

I Ca 396/17

Sądy powszechne2017-12-13
Sygnatura
I Ca 396/17
Data orzeczenia
2017-12-13
Rodzaj
DECISION

Sędziowie

Arkadiusz KutaDorota TwardowskaMariusz Gregorowicz (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt I Ca 396/17</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 13 grudnia 2017 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym :</p> <p>Przewodniczący : SSO Mariusz Gregorowicz</p> <p>Sędziowie : SO Dorota Twardowska</p> <p>SO Arkadiusz Kuta ( spr. )</p> <p>Protokolant : st. sekr. sąd. Joanna Kmin</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 roku w Elblągu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">M. W. (1)</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">E. J.</span> , <span class="anon-block">R. K.</span> , <span class="anon-block">B. P.</span> i <span class="anon-block">H. R.</span> </p> <p>o zmianę stwierdzenia nabycia spadku</p> <p>na skutek apelacji uczestniczki <span class="anon-block">H. R.</span> </p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Elblągu</p> <p>z dnia 16 maja 2017 roku , sygnatura akt IX Ns 263/15</p> <p>postanawia : uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Elblągu , pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej .</p> <p>Sygn. akt I Ca 396/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">M. W. (1)</span> domagał się zmiany postanowienia Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 5 czerwca 2015 roku przez stwierdzenie, że na podstawie testamentu z dnia 21 lipca 2005 roku odziedziczył spadek po <span class="anon-block">K. W.</span>.</p> <p>Uczestniczki <span class="anon-block">R. K.</span>, <span class="anon-block">H. R.</span> i <span class="anon-block">E. J.</span> zażądały oddalenia wniosku. <span class="anon-block">B. P.</span> nie sprzeciwiła się wnioskowi.</p> <p>Sąd Rejonowy w Elblągu postanowił o zmianie stwierdzenia nabycia spadku po <span class="anon-block">K. W.</span>, dokonanego postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 roku, zapadłym w sprawie IX Ns <span class="anon-block">(...)</span> i stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">K. W.</span>, zmarłej w dniu 6 marca 2013 roku w <span class="anon-block">E.</span>, ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">E.</span>, na podstawie testamentu notarialnego sporządzonego w dniu 21 lipca 2015 roku przed notariuszem <span class="anon-block">B. B.</span>, wpisanego w repertorium A pod numerem <span class="anon-block"> (...)</span>, nabył syn <span class="anon-block">M. W. (1)</span> w całości wprost. Wnioski o zasądzenie kosztów postępowania oddalono.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że <span class="anon-block">K. W.</span> zmarła w <span class="anon-block">E.</span> w dniu 6 marca 2013r. Przed śmiercią stale zamieszkiwała w <span class="anon-block">E.</span>. W chwili śmierci była wdową. Miała pięcioro dzieci: <span class="anon-block">R. K.</span>, <span class="anon-block">B. P.</span>, <span class="anon-block">H. R.</span>, <span class="anon-block">E. J.</span> oraz <span class="anon-block">M. W. (1)</span>. Innych dzieci, w tym pozamałżeńskich lub przysposobionych, ani takich które zmarłyby przed nią, nie miała.</p> <p>Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014r. (sygn. akt IX Ns <span class="anon-block">(...)</span>) Sąd Rejonowy w Elblągu stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">K. W.</span> na podstawie ustawy nabyły jej dzieci: <span class="anon-block">R. K.</span>, <span class="anon-block">B. P.</span>, <span class="anon-block">H. R.</span>, <span class="anon-block">E. J.</span> oraz <span class="anon-block">M. W. (1)</span> w 1/5 części każdy z nich. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek <span class="anon-block">E. J.</span> w dniu 28 kwietnia 2014r. Zawiadomienie o terminie rozprawy w tej sprawie zostało skierowane do <span class="anon-block">M. W. (1)</span> na adres podany we wniosku, tj. <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span>. Przesyłka ta powróciła do Sądu nie podjęta w terminie, dwukrotnie awizowana w dniu 15 maja 2014r. oraz 23 maja 2014r. W dniu 13 maja 2015r. <span class="anon-block">M. W. (1)</span> złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2015r. Sąd Rejonowy w Elblągu odrzucił wniosek. Postanowienie to jest prawomocne.</p> <p>W dniu 14 stycznia 2015r. <span class="anon-block">H. R.</span> złożyła wniosek o dział spadku po <span class="anon-block">H. W.</span> i <span class="anon-block">K. W.</span>. Jako adres do korespondencji <span class="anon-block">M. W. (1)</span> wskazano <span class="anon-block">B.</span> 17C, <span class="anon-block">E.</span>.</p> <p>W 2014r. <span class="anon-block">M. W. (1)</span> zameldowany był przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span>, jednakże na stałe zamieszkiwał wraz z żoną w <span class="anon-block">B.</span> <span class="anon-block">(...)</span>, gdzie od kilkunastu lat prowadził działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">M. W. (1)</span> <span class="anon-block"> Zajazd (...)</span> i gdzie miał mieszkanie służbowe. Tam odbierał korespondencję. Na adres przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> nie wysyłano korespondencji dotyczącej działalności <span class="anon-block">M. W. (1)</span>. Sezonowo prowadził również działalność gospodarczą w <span class="anon-block">K.</span>, gdzie przebywał w okresie letnim. Na nieruchomości znajdującej się przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span> do chwili śmierci zamieszkiwała jego matka <span class="anon-block">K. W.</span> wraz z synem wnioskodawcy <span class="anon-block">M. W. (2)</span> i jego rodziną. W okresie, w którym <span class="anon-block">K. W.</span> wymagała opieki i pomocy, zamieszkiwała tam także siostra wnioskodawcy <span class="anon-block">R. K.</span>, która sprawowała opiekę nad matką. Pod tym adresem <span class="anon-block">M. W. (1)</span> odwiedzał jedynie swoją matkę, nigdy tam nie nocował, a po jej śmierci doglądał nieruchomości. Zamieszkujący tam <span class="anon-block">M. W. (2)</span> wraz z rodziną w okresie od marca 2014r. do maja 2015r. przebywał poza granicami kraju. W tym czasie w budynku położonym przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span> nikt nie zamieszkiwał. Znajdowały się tam wyłącznie rzeczy syna wnioskodawcy i jego rodziny. <span class="anon-block">M. W. (1)</span> pojawiał się w budynku sporadycznie, nadzorował prace remontowe. Do czasu wyjazdu <span class="anon-block">M. W. (2)</span> poza granice kraju, na nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> znajdowała się skrzynka odbiorcza na listy.</p> <p> <span class="anon-block">R. K.</span> do 2011r. pracowała u brata. Posiadała wiedzę o miejscu jego zamieszkania w <span class="anon-block">B.</span>. O zamieszkiwaniu wnioskodawcy m.in. w okresie 2011-2014r. pod adresem w <span class="anon-block">B.</span> miała wiedzę również <span class="anon-block">B. P.</span>.</p> <p>Ustalił dalej Sąd Rejonowy, że <span class="anon-block">K. W.</span> w dniu 21 lipca 2005r. przed notariuszem <span class="anon-block">B. B.</span> sporządziła testament, w którym do całości spadku powołała syna <span class="anon-block">M. W. (1)</span>. W dniu 28 kwietnia 2017r. w Sądzie Rejonowym w Elblągu dokonano otwarcia i ogłoszenia tego testamentu. Zanim przystąpiono do sporządzenia testamentu notariusz upewniła się co do stanu woli i świadomości spadkodawczyni.</p> <p> <span class="anon-block">K. W.</span> w okresie od 19 lipca 2007r. do 27 września 2007r. odbyła trzy wizyty w Przychodni Zdrowia Psychicznego. Rozpoznano otępienie naczyniowe z nawarstwieniem urojeniowym oraz zaburzenia pamięci. W latach 2007-2013 była kilkukrotnie hospitalizowana internistycznie i neurologicznie z rozpoznaniem udarów mózgu, zaburzeń rytmu serca oraz niewydolności krążenia. Do października 2007r. korzystała z rutynowych wizyt u lekarza rodzinnego związanych z przedłużaniem leków na choroby przewlekłe somatyczne, wykonywaniem badań okresowych i problemami medycznymi. Do tego czasu jej stan był określany jako „samopoczucie stabilne”. W dniu 3 października 2007r. stan psychiczny <span class="anon-block">K. W.</span> uległ zmianie polegającej na pobudzeniu psychoruchowym, niepokoju i braku rzeczowego kontaktu. W 2007 r. u <span class="anon-block">K. W.</span> rozpoznano również zmiany kardiologiczne w postaci serca miażdżycowego z migotaniem przedsionków, co uzasadniało bardziej skokowe nasilenie zmian. Takie zmiany w obrębie serca narastają w okresie kilkunastoletnim. Powyższe schorzenia przyczyniły się do powstania udarów mózgu. Stan zdrowia <span class="anon-block">K. W.</span> do czasu rozpoznania u niej pierwszych objawów chorobowych był dobry. Prowadziła samodzielnie gospodarstwo domowe. Pojawiało się u niej osłabienie pewnych funkcji poznawczych, zdarzały się momenty, że spadkodawczyni nie poznawała bliskich i myliła osoby, bądź traciła orientacje w terenie. Jednak rozmowa z nią przebiegała prawidłowo, była osobą kontaktową. Widoczne było u niej także drżenie rąk. Ok. 1-1,5 roku przed śmiercią nie nawiązywała kontaktu, była osobą leżącą.</p> <p>Stan zdrowia psychicznego spadkodawczyni w okresie sporządzania testamentu ograniczał jej zdolność do testowania, ale nie znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Zachowanie <span class="anon-block">K. W.</span> nie odbiegało od norm społecznych. Fakt wystąpienia u niej schorzeń kardiologicznych, czy z zakresie neurologii, nie miał istotnego wpływu na jej stan zdrowia psychicznego i możliwość testowania. Dysfunkcje takie jak wiek spadkodawczyni i przebyte choroby, które występują u większości osób starszych, nie przesądzały o zniesieniu zdolności <span class="anon-block">K. W.</span> do testowania.</p> <p>Wnioskodawca domagał się zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po <span class="anon-block">K. W.</span> ze względu na istnienie testamentu. Wskazał więc Sąd Rejonowy, że według <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność. Wniosek o wszczęcie takiego postępowania może zgłosić każdy zainteresowany. Z redakcji tego przepisu wynikać ma, że wzruszenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku może nastąpić albo przez jego uchylenie, albo przez zmianę. Termin roczny na złożenie wniosku na podstawie <span class="underline"> <!-- --> </span> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 679</span> k.p.c.</a> dotyczy osób będących uprzednio uczestnikami postępowania o stwierdzenie nabycia spadku i rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym wskazana osoba uzyskała możliwość przytoczenia podstawy uzasadniającej dokonanie zmiany postanowienia (pod warunkiem niemożności jej powołania w trakcie postępowania spadkowego). Złożenie wniosku jest nieograniczone w czasie wyłącznie dla tych osób zainteresowanych, które nie były uczestnikami postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Zauważył więc Sąd pierwszej instancji, że sporem objęte było w pierwszym rzędzie to, czy <span class="anon-block">M. W. (1)</span> był uczestnikiem postępowania IX Ns <span class="anon-block">(...)</span>o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">K. W.</span>. Wedle twierdzeń wnioskodawcy nie był on świadomy toczącego się postępowania, albowiem zawiadomienie o terminie posiedzenia w tej sprawie było kierowane do niego na adres zameldowania, tj. <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span>, podczas gdy wnioskodawca w tym czasie na stałe przebywał pod adresem, pod którym prowadził działalność gospodarczą w <span class="anon-block">B.</span> <span class="anon-block">(...)</span>, natomiast w sezonie letnim w <span class="anon-block">K.</span>.</p> <p>Z akt sprawy IX Ns <span class="anon-block">(...)</span> wynika, że korespondencja sądowa (zawiadomienie o terminie posiedzenia) była kierowana do <span class="anon-block">M. W. (1)</span> na adres wskazany we wniosku - <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">E.</span>. Przesyłka ta powróciła do Sądu jako niepodjęta w terminie (podwójnie awizowana). Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 25)">art. 25 k.c.</a> miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Użycie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 25)">art. 25 k.c.</a> przez ustawodawcę zwrotu „przebywa” w trybie teraźniejszym oznacza, iż chodzi o obecne, a nie przyszłe, czy przeszłe miejsce zamieszkania danej osoby. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 28)">art. 28 k.c.</a> można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Przesłanka stałego zamieszkiwania wymaga, aby lokal mieszkalny zajmowany przez daną osobę stanowił centrum jej spraw życiowych.</p> <p>Dom położony przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span> nie stanowił w okresie trwania postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">K. W.</span> (kwiecień-czerwiec 2014r.) centrum spraw życiowych wnioskodawcy. Był tam zameldowany, jednakże okoliczność ta nie jest równoznaczna z miejscem jego zamieszkania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikać miało zaś, że <span class="anon-block">M. W. (1)</span> od kilkunastu lat zamieszkuje w miejscowości <span class="anon-block">B.</span>, gdzie prowadzi działalność gospodarczą i tam znajduje się jego centrum spraw życiowych. Od marca 2014r. przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> nikt nie zamieszkiwał albowiem syn wnioskodawcy wraz z rodziną wyjechał poza granice kraju i wrócił dopiero w maju 2015r. Wnioskodawca w 2014r., a w szczególności w czasie trwania postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">K. W.</span>, na stałe przebywał w miejscowości <span class="anon-block">B.</span>. W tym czasie ani on, ani nikt z jego bliskich nie zamieszkiwał w budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, gdzie kierowana była do niego korespondencja sądowa w sprawie IX Ns <span class="anon-block">(...)</span>. Oznacza to, że jakakolwiek korespondencja kierowana do niego na ten adres nie mogła zostać skutecznie doręczona. Dlatego Sąd Rejonowy uznał, że wnioskodawca nie był uczestnikiem postępowania IX Ns <span class="anon-block">(...)</span>, a tym samym nie miał możliwości powołania się na testament pozostawiony przez <span class="anon-block">K. W.</span>. Powyższe uzasadnia wzruszenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Dlatego też bezzasadne są zarzuty uczestniczek, że wnioskodawca zaniedbał dochowania terminów zaskarżenia zapadłego orzeczenia oraz przedstawienia testamentu.</p> <p>Omówił dalej Sąd pierwszej instancji Sądu kwestię ważności testamentu pozostawionego przez <span class="anon-block">K. W.</span>. Testament z 21 lipca 2005r. był jedynym pozostawionym przez nią testamentem. Żaden z uczestników nie podnosił bowiem, że istniał jakikolwiek inny testament. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 1)">art. 926 § 1 k.c.</a> powołanie do spadku wynika z ustawy albo testamentu. Zgodnie z § 2 tego artykułu dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 945;art. 945 § 1)">art. 945 § 1 k.c.</a> testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, a więc wówczas gdy możliwość wolnego wyboru jest całkowicie wyłączona. Dopiero ustalenie, że w chwili składania oświadczenia woli testator znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli prowadzi do nieważności testamentu.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że <span class="anon-block">K. W.</span> w chwili składania oświadczenia woli, w dniu 21 lipca 2005r., nie znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Wnioski te wynikać miały z opinii biegłego psychiatry <span class="anon-block">M. C.</span>. Składając oświadczenie przed notariuszem <span class="anon-block">B. B.</span> spadkodawczyni powołała do spadku syna <span class="anon-block">M. W. (1)</span>, co zdaniem biegłego nie odbiegało od norm społecznych. Wprawdzie biegły ocenił, że spadkodawczyni w okresie sporządzania testamentu mogła posiadać pewne ograniczenia, ze względu na stwierdzone u niej w 2007r. jednostki chorobowe, jednakże nie prowadziły one do zniesienia zdolności do testowania. Zdolność <span class="anon-block">K. W.</span> do testowania potwierdziła również świadek <span class="anon-block">B. B.</span>. Świadek wprawdzie nie pamiętała okoliczności sporządzenia testamentu, niemniej opisała procedurę sporządzania tego rodzaju dokumentu. W świetle powyższych ustaleń testament sporządzony przez <span class="anon-block">K. W.</span> w dniu 21 lipca 2005r. uznano za ważny i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 679</span> k.p.c.</a> zmieniono stwierdzenie nabycia spadku z ustawowego na testamentowe – na rzecz <span class="anon-block">M. W. (1)</span>.</p> <p>Apelację od tego postanowienia złożyła uczestniczka <span class="anon-block">H. R.</span> . Wniosła o jego zmianę i oddalenie wniosku lub uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania . Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679;art. 679 § 1)">art. 679 § 1 k.p.c.</a> polegające na uwzględnieniu żądania zmiany stwierdzeniu nabycia spadku , mimo że wnioskodawca był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku , a ponadto swoje żądanie opiera na podstawie , którą mógł powołać w tym postępowaniu.</p> <p>Skarżąca twierdziła, że doszło także do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 670)">art. 670 k.p.c.</a> przez nieprzeprowadzenie dowodu dotyczącego faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia , w postaci opinii biegłego lekarza odpowiedniej specjalności ( kardiologa , neurologa ) , celem ustalenia stanu zdrowia spadkodawczyni w dacie sporządzenia testamentu , mimo że ustalenie tej okoliczności wymaga wiadomości specjalnych , co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia , że testament nie został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli .</p> <p>W uzasadnieniu przekonywano , że wnioskodawca nie miał możliwości domagania się zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku , ponieważ ten kto był uczestnikiem takiego postępowania może tylko wówczas żądać zmiany stwierdzenia , gdy żądanie opiera na podstawie , której nie mógł powołać w tym postępowaniu . <span class="anon-block">A.</span> twierdzi , że <span class="anon-block">M. W. (1)</span> był uczestnikiem postępowania IX Ns <span class="anon-block">(...)</span>. Przez uczestnictwo należy rozumieć formalny udział w tym postępowaniu , a nie stopień aktywności , bierności , czy nawet całkowitą bezczynność zainteresowanego . Nawet zatem wówczas gdy uczestnik postępowania o stwierdzenie nabycia spadku , z różnych powodów , nie brał w nim aktywnego udziału , był uczestnikiem w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> i odnoszą się do niego ograniczenia przewidziane w tym przepisie . <span class="anon-block">M. W. (1)</span> był wskazany jako uczestnik w sprawie IX Ns <span class="anon-block">(...)</span> . Podano adres jego stałego zameldowania . Sądowi pierwszej instancji zarzucono , że ten błędnie stwierdził , iż pod tym adresem nie miał on miejsca zamieszkania . Już w uzasadnieniu wniosku wskazano , że wnioskodawca przebywa naprzemiennie w <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">K.</span> , gdzie prowadzi działalność gospodarczą . Skarżąca twierdzi , że nie można mówić o zamiarze stałego pobytu w sytuacji gdy pobyt ten ma charakter naprzemienny . W <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">K.</span> wnioskodawca prowadził jedynie działalność gospodarczą , w <span class="anon-block">B.</span> miał mieszkanie służbowe , ale nie miał tam ośrodka spraw osobistych i majątkowych . Dom przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> traktował natomiast jako swoją ojcowiznę i czynił na ten dom nakłady . W związku z remontem domu i w innych sprawach często bywał w <span class="anon-block">E.</span> , a więc miał możliwość regularnego sprawdzania korespondencji . Przesyłki w sprawie IX Ns<span class="anon-block">(...)</span> nie odebrał przez swoje zaniedbanie , a więc należało uznać , że została doręczona . Niezależnie od tego zaniedbał następnie złożenia w terminie pism , które umożliwiłyby mu zaskarżenia zapadłego wówczas orzeczenia .</p> <p> <span class="anon-block">H. R.</span> zarzucała także , że w chwili sporządzania testamentu <span class="anon-block">K. W.</span> pozostawała w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli . Była w podeszłym wieku , cierpiała na wiele schorzeń mających wpływ na możliwości intelektualne i poznawcze . Przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji opinia biegłego psychiatry nie jest jednoznaczna , w tym biegły podał , że u spadkodawczyni występował zaawansowany zespół otępienny z nawarstwieniem urojeniowym , który miał podłoże kardiologiczne . W związku z tym bezpodstawnie wskazywał on następnie , że nie ma potrzeby powoływania biegłego innej specjalności . <span class="anon-block">A.</span> uważa , że biegły w istocie nie wypowiedział się co do stanu spadkodawczyni w dacie sporządzenia testamentu . Sąd Rejonowy powinien był zaś dopuścić z urzędu dowód z opinii lekarza innej specjalności , np. kardiologa , neurologa .</p> <p> <span class="anon-block">M. W. (1)</span> domagał się oddalenie apelacji . <span class="anon-block">E. J.</span> apelację poparła .</p> <p>Sąd Okręgowy w Elblągu zważył , co następuje :</p> <p>Apelacja uczestniczki <span class="anon-block">H. R.</span> doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Elblągu do ponownego rozpoznania , choć z przyczyn odmiennych niż wskazywała skarżąca . Sąd pierwszej instancji rozpoznał wniosek <span class="anon-block">M. W. (1)</span> w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku , to jest na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> Tymczasem <span class="anon-block">M. W. (1)</span> oparł żądanie na zarzucie pozbawienia możności działania w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku wszczętym z wniosku <span class="anon-block">E. J.</span> , zakończonym prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 5 czerwca 2014 roku , a w takim przypadku zainteresowanemu służy skarga o wznowienie postępowania ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 524;art. 524 § 2)">art. 524 § 2 k.p.c.</a> ) . Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał więc istoty sprawy , to jest w postępowaniu wznowieniowym winien był ocenić , czy skargę wniesiono w przepisanym terminie i czy jest oparta na ustawowej podstawie , a w przypadku odpowiedzi pozytywnej ustalić czy podstawa wznowienia ziściła się ( w przeciwnym wypadku powinien oddalić skargę o wznowienie ) , a jeżeli tak , rozpoznać sprawę na nowo i po ponownym rozpoznaniu sprawy , stosownie do okoliczności , bądź uchylić zaskarżone postanowienie ( wobec ziszczenia się podstawy wznowienia opartej na przesłance nieważności ) i orzec tak jak w poprzednim postanowieniu , bądź zmienić to postanowienie – w zależności od wyników ponownie przeprowadzonego postępowania . W przypadku postępowania prowadzonego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> w zasadzie rozważana może być tylko zmiana prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku , co oznacza , że przedmiotem tego postępowania jest badanie zarzutu , że postanowienie to nie jest zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym , a nie , że postępowanie poprzedzające wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku było prowadzone wadliwie – w sposób naruszający prawa zainteresowanego . Pomimo istotnych zbieżności pomiędzy postępowaniem ze skargi o wznowienie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku , a postępowaniem toczącym się na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> , w którym postanowienie kończące postępowanie stwierdzeniowe może podlegać zmianie , nie ma oczywiście podstaw do tezy , że wybór tych środków pozostawiony jest swobodzie zainteresowanego , a postępowanie może się toczyć z wykorzystaniem przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 399)">art. 399 i nast. k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 524;art. 524 § 2)">art. 524 § 2 k.p.c.</a> lub <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> Na konieczność wyraźnego oddzielenia obu środków wskazuje treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 524;art. 524 § 1)">art. 524 § 1 k.p.c.</a> - wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne , jeżeli postanowienie kończące postępowanie może być zmienione lub uchylone . W związku z tym niezbędne będzie określenie zakresu stosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> </p> <p>Wstępnie przypomnieć należy jednak zasadnicze okoliczności związane z przebiegiem postępowań dotyczących spadku po <span class="anon-block">K. W.</span> .</p> <p>W dniu 28 kwietnia 2014 roku <span class="anon-block">E. J.</span> złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">K. W.</span> , zmarłej w dniu 6 marca 2013 roku . Jako uczestników wskazała siostry <span class="anon-block">R. K.</span> , <span class="anon-block">B. P.</span> i <span class="anon-block">H. R.</span> ora brata <span class="anon-block">M. W. (1)</span> . W postępowaniu wywołanym tym wnioskiem ( sygn. akt IX Ns <span class="anon-block">(...)</span> ) przeprowadzono jedną rozprawę – w dniu 5 czerwca 2014 roku , podczas której odebrano zapewnienia spadkowe od <span class="anon-block">E. J.</span> , <span class="anon-block">B. P.</span> i <span class="anon-block">H. R.</span> i po zamknięciu rozprawy ogłoszono postanowienie o nabyciu spadku przez dzieci spadkodawczyni w równych częściach , na podstawie ustawy . W terminie przewidzianym ustawą nie złożono wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego postanowienia ani nie złożono apelacji . <span class="anon-block">M. W. (1)</span> nie uczestniczył w rozprawie . Do czasu uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie zajął także stanowiska na piśmie . Zawiadomienie o terminie rozprawy wysłano do <span class="anon-block">M. W. (1)</span> na adres podany we wniosku - przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span> . Przesyłki nie podjęto w terminie , pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 15 maja i 23 maja 2014 roku . W dniu 13 maja 2015 roku <span class="anon-block">M. W. (1)</span> złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku . Postanowieniem z dnia 13 lipca 2015 roku Sąd Rejonowy w Elblągu odrzucił wnioski o przywrócenie terminu i co za tym idzie – o sporządzenie uzasadnienia . Postanowienie to jest prawomocne , bowiem Sąd Okręgowy w Elblągu , postanowieniem z dnia 16 września 2015 roku , oddalił zażalenie <span class="anon-block">M. W. (1)</span> . Uczestnik utrzymywał , że o postępowaniu spadkowym po matce dowiedział się z postanowienia o odrzuceniu jego własnego wniosku w tym przedmiocie , w dniu 6 maja 2015 roku . W uzasadnieniach orzeczeń sądów obu instancji wskazywano zaś , że wniosek o przywrócenie terminu złożono z uchybieniem tygodniowemu terminowi , liczonemu od dnia 2 kwietnia 2015 roku . Wtedy doręczono <span class="anon-block">M. W. (1)</span> odpis wniosku <span class="anon-block">H. R.</span> o dział spadku , gdzie powołano się na postępowanie IX Ns <span class="anon-block">(...)</span> o stwierdzeniu nabycia spadku .</p> <p>W dniu 19 czerwca 2015 roku <span class="anon-block">M. W. (1)</span> złożył wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku . Nie odbierano zapewnień spadkowych . W postępowaniu tym zapadło zaskarżone postanowienie .</p> <p>Przypomnieć należy , że <span class="anon-block">M. W. (1)</span> żądał zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 5 czerwca 2015 roku przez stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu . W uzasadnieniu przekonywał , że on sam ani nikt inny nie zamieszkiwał w budynku przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span> w czasie gdy toczyło się postępowanie spadkowe . Nie otrzymał żadnego zawiadomienia w tej sprawie . Nie był świadomy toczącego się postępowania i przed jego zakończeniem nie mógł skutecznie podjąć obrony swoich praw . O miejscu jego rzeczywistego zamieszkiwania wiedzieć miała wnioskodawczyni i uczestniczki postępowania spadkowego . <span class="anon-block">M. W. (1)</span> nie wskazał podstawy prawnej żądania zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku . Postępowanie w pierwszej instancji przeprowadzono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> Sąd Rejonowy przyjął , że <span class="anon-block">M. W. (1)</span> nie był uczestnikiem prawomocnie zakończonego postępowania IX Ns <span class="anon-block">(...)</span> .</p> <p>Sąd odwoławczy zwraca uwagę , że o rodzaju i dopuszczalności środka prawnego decyduje przedmiot żądania , a nie tytuł czy forma pisma procesowego , w którym żądanie to zawarto . Nie ma także uzasadnienia dla twierdzenia , że błędna ocena przez sąd pierwszej instancji charakteru zastosowanego środka wiąże w postępowaniu odwoławczym . W związku z tym to nie tytuł pisma procesowego <span class="anon-block">M. W. (1)</span> z dnia 19 czerwca 2015 roku rozstrzygać winien o jego traktowaniu , a przytoczone przez niego wnioski i zarzuty . Co prawda postępowanie wznowieniowe i postępowanie o zmianę stwierdzenia nabycia spadku mogą się zakończyć zmianą prawomocnego postanowienia , ale w przypadku gdy powołano się na pozbawienie możności działania , czyli przesłankę wznowieniową wymienioną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401;art. 401 pkt. 2)">art. 401 pkt 2 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 524;art. 524 § 2)">art. 524 § 2 k.p.c.</a> ( albo <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> ) , uzasadnione było potraktowanie pisma jako skargi o wznowienie postępowania . Przesłanki wznowienia wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401;art. 401 pkt. 2)">art. 401 pkt 2 k.p.c.</a> mają charakter bezwzględny ( w przypadku gdy się ziściły muszą powodować podważenie zapadłego orzeczenia ) i sąd jest związany ich powołaniem . Wskazywanie zaś na testament , którego nie ujawniono w toczącym się postępowaniu spadkowym zmierzało do wykazania , że zapadłe tam postanowienie narusza jego prawa ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 524;art. 524 § 2;art. 524 § 2 zd. 1)">art. 524 § 2 zdanie 1 in fine k.p.c.</a> ) .</p> <p>Sądzić należy przy tym , że skarga wniesiona została nie tylko z powołaniem na ustawową podstawę , ale także spełniała pozostałe wymogi formalne skargi , wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 409)">art. 409 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> oraz wniesiona została w terminie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 407;art. 407 § 1)">art. 407 § 1 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> Termin trzymiesięczny liczony od dnia , w którym <span class="anon-block">M. W. (1)</span> dowiedział się o postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku nie mógł upłynąć przed 19 czerwca 2015 roku . Z akt postępowania IX Ns <span class="anon-block">(...)</span> nie wynika , aby dokonano jakiejkolwiek czynności z udziałem <span class="anon-block">M. W. (1)</span> przed dniem 19 marca 2015 roku . Wniosek o dział spadku po rodzicach zainteresowanych ( IX Ns <span class="anon-block">(...)</span> ) wpłynął zaś , co prawda , w styczniu 2015 roku , ale pierwsze doręczenie w tej sprawie wykonano wobec <span class="anon-block">M. W. (1)</span> dopiero w kwietniu 2015 roku .</p> <p>Pozostało więc do wyjaśnienia wspomniane już wyżej zagadnienie zakresu stosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> , pozostające w związku z dopuszczalnością skargi o wznowienie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku .</p> <p>W pierwszej kolejności odrzucić trzeba zapatrywanie , że wzruszenie prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku następuje wyłącznie w postępowaniu prowadzonym na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> ( przepis ten nie służy np. uchyleniu jednego z kilku prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku – właściwa jest wówczas skarga o wznowienie postępowania oparta na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 2)">art. 403 § 2 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> – patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2012 roku wydana w składzie siedmiu sędziów - III CZP 81/11 – zasada prawna ) . Pomijając , jako nieadekwatne , zagadnienia skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ( prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zapadło w pierwszej instancji , nie ziściły się przesłanki wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 519(1))">art. 519<sup> <!-- -->1 </sup> </a>– 519<sup> <!-- -->2 </sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> ) , wskazać należy , że kategoryczną treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679;art. 679 § 1)">art. 679 § 1 k.p.c.</a> – „ dowód , że osoba , która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku , nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony , może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku ” , rozumieć należy jako ograniczenie jego zastosowania do spraw , w których przesłanką żądania zmiany jest wykrycie takich dowodów . Postępowanie przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> nie służy zaś naprawie błędów sądu popełnionych w postępowaniu spadkowym , w tym wywołanych postawą innych uczestników ( tutaj – zarzut zatajenia wiedzy o miejscu zamieszkania <span class="anon-block">M. W. (1)</span> ) lecz umożliwieniu zmiany postanowienia spadkowego w razie wykrycia okoliczności i dowodów , których nie powołano w postępowaniu spadkowym ( podobnie Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 października 2004 roku w sprawie III CK 82/03 ) . W rozstrzyganej sprawie <span class="anon-block">M. W. (1)</span> powoływał się natomiast na pozbawienie możliwości obrony swoich praw przez niedoręczenie odpisu wniosku i zawiadomienia o rozprawie , czego dotyczyła zasadnicza część jego wywodu , a w dalszej kolejności wskazywał na konieczność zmiany porządku dziedziczenia . Nie twierdził zresztą aby „ wykrył ” testament <span class="anon-block">K. W.</span> . Przeciwnie , fakt jego sporządzenia był mu znany przed otwarciem spadku i wiedzę taką , wedle jego twierdzeń , posiadać miały także uczestniczki . W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> w ogóle nie wspomina się o kwestii pozbawienia zainteresowanego możności obrony swoich praw , niezależnie od tego czy zainteresowany był uczestnikiem , czy też w postępowaniu nie uczestniczył .</p> <p>Dla porządku wyjaśnić można jedynie , również z powodu poruszenia tej kwestii w zarzutach apelacyjnych , że zagadnienia uczestnictwa <span class="anon-block">M. W. (1)</span> w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku nie można sprowadzać do stopnia aktywności , czy też wyboru postawy zupełnie biernej ( bezczynności ) . To prawda , że Sąd Najwyższy w powołanym już postanowieniu z 2004 roku ( wcześniej - w postanowieniu z dnia 4 lutego 2000 roku w sprawie II CKN 740/98 ) wskazał , że przez uczestnictwo w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku należy rozumieć formalny udział w tym postępowaniu , a nie stopień aktywności , bierność , czy nawet całkowitą bezczynność zainteresowanego . W sprawie tej osoba wnioskująca o zmianę stwierdzenia stawiła się na rozprawie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku , o której otrzymała wcześniej zawiadomienie wraz z odpisem wniosku i mogła zapoznać się z wnioskiem i przygotować do uczestnictwa w postępowaniu , ale z uwagi na jej właściwości osobiste pozostała bierna . W rozstrzyganej sprawie powstała natomiast inna kwestia - czy <span class="anon-block">M. W. (1)</span> był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku ? Nie ma bowiem wątpliwości tylko co do tego , że we wniosku został wskazany przez <span class="anon-block">E. J.</span> jako uczestnik . Przypomnieć należy zatem , że w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 510)">art. 510 k.p.c.</a> osoba , której praw dotyczy wynik postępowania nieprocesowego może wziąć w nim udział . Jeżeli weźmie udział , staje się uczestnikiem . Jeżeli okaże się , że zainteresowany nie jest uczestnikiem , sąd wezwie go do udziału w sprawie . Przez wezwanie do wzięcia udziału w sprawie wezwany staje się uczestnikiem . Nie ma wątpliwości , że do czasu uprawomocnienia się postanowienia z dnia 5 czerwca 2014 roku o stwierdzeniu nabycia spadku <span class="anon-block">M. W. (1)</span> nie wziął udziału w tym postępowaniu ani Sąd Rejonowy nie postanawiał o wezwaniu go do udziału w sprawie . Za czynność taką nie można poczytywać zarządzenia z dnia 12 maja 2014 roku o zawiadomieniu uczestnika o terminie rozprawy i doręczeniu odpisu wniosku ( karta 9 akt sprawy IX Ns <span class="anon-block">(...)</span>) . Według <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 669)">art. 669 k.p.c.</a> sąd spadku wzywa na rozprawę wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi , ale nie jest to równoznaczne z postanowieniem o wezwaniu do udziału w sprawie . Było ono zbędne . Postanowień takich nie wydaje się w stosunku do osób wskazanych jako uczestnicy we wniosku inicjującym postępowanie nieprocesowe . Osoba wskazana przez wnioskodawcę staje się uczestnikiem po doręczeniu odpisu wniosku ( patrz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 roku wydanej w składzie siedmiu sędziów - III CZP 112/09 – „ jest jasne , że uczestnikiem , jest tylko ten , kto bierze w tym charakterze udział w postępowaniu nieprocesowym po wskazaniu go przez wnioskodawcę i doręczeniu odpisu wniosku , po wzięciu udziału w sprawie w wyniku własnej inicjatywy lub na skutek wezwania przez sąd ” ) . Podsumowując wskazać należy , że rozstrzygnięcie o zasadności zarzutu <span class="anon-block">M. W. (1)</span> niedoręczenia odpisu wniosku w sprawie IX Ns <span class="anon-block">(...)</span> wpływało na ustalenie czy był on uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po matce . Dla „ formalnego uczestnictwa ” ( jak chce apelantka ) nie wystarczało wskazanie jego personaliów we wniosku .</p> <p>Ostatecznie sytuacja prawna <span class="anon-block">M. W. (1)</span> w zasadzie pozostaje bez znaczenia dla stwierdzenia , że postępowanie , z uwagi na stawiane przez niego zarzuty , wszcząć należało jako wznowieniowe – ze skargi o wznowienie postępowania , a nie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> Jak wyżej wspomniano , rozstrzygająca jest treść postawionych zarzutów . Ustalenie , że zamieszkiwał w <span class="anon-block">E.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> kiedy podejmowano czynności zmierzające do doręczenia odpisu wniosku i zawiadamiania o rozprawie , albo wiedział , że postepowanie spadkowe się toczy i może do niego wstąpić , a z własnej winy tego nie uczynił , spowoduje oddalenie skargi .</p> <p>W podsumowaniu powtórzyć można za Sądem Najwyższym , że w przypadku gdy podstawa wznowienia nie jest pochłonięta przez inną , szczególną podstawę uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia orzekającego co do istoty sprawy , to właściwa jest skarga o wznowienie . Dotyczy to zarówno uczestnika prawomocnie zakończonego postępowania , jak i zainteresowanego , który nie był uczestnikiem . W sprawie prowadzonej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> nie powinny być bowiem badane i rozstrzygane niewymienione w tym przepisie przyczyny nieważności ( tak w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2017 roku w sprawie I CSK 521/16 , patrz także postanowienie z 26 listopada 2003 roku w sprawie III CK 144/02 , czy postanowienie z dnia 17 lutego 2011 roku w sprawie III CZ 6/11 oraz uzasadnienie powołanej już uchwały III CZP 81/11 ) .</p> <p>Rozpoznając sprawę wywołaną skargą <span class="anon-block">M. W. (1)</span> o wznowienie postępowania Sąd Rejonowy , w przypadku uznania , że ziściła się przesłanka wznowienia oparta na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401;art. 401 pkt. 2)">art. 401 pkt 2 k.p.c.</a> ( pozbawienie możności działania – w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> albo w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)">art. 520 § 2 k.p.c.</a> ) rozpozna na nowo sprawę o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">K. W.</span> . Powinien wówczas uwzględnić przyczynę wznowienia , a więc fakt braku uczestnictwa <span class="anon-block">M. W. (1)</span> i niezłożenie przez niego zapewnienia spadkowego . W dotychczas przeprowadzonym postępowaniu zapewnienia takiego nie odebrano . Tymczasem o stwierdzeniu nabycia spadku orzeka się po przeprowadzeniu rozprawy , na którą wzywa osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi i od zgłaszającego się spadkobiercy odbiera się zapewnienie spadkowe ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 669;art. 671)">art. 669 i 671 k.p.c.</a> ) . Następnie nie będzie przeszkód do wykorzystania dotychczasowego materiału dowodowego w celu ustalenia podstaw dziedziczenia po <span class="anon-block">K. W.</span> , uzupełnionego ewentualnie , stosownie do inicjatywy dowodowej zainteresowanych .</p> <p>W tym stanie rzeczy , na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> , orzeczono jak w sentencji . O kosztach postępowania postanowiono na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> </p> </div>