I OW 119/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch del. WSA Stanisław Marek Pietras (spr.) Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Z. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Z. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie rozpoznania wniosku Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej Spółka Akcyjna w D. o usunięcie z parkingu pojazdów stanowiących własność Skarbu Państwa postanawia: wskazać Starostę Z. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku UZASADNIENIE I OW 119/11 UZASADNIENIE Starosta Z. wnioskiem z dnia 19 lipca 2011 r., mając za podstawę art. 22 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego między nim, a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Z. w sprawie przejęcia pojazdów usuniętych przez właściwe podmioty z dróg publicznych na terenie Powiatu Z. i umieszczonych na parkingu wyznaczonym przez Starostę Z., a nieodebranych przez właścicieli przez okres 6 miesięcy. W uzasadnieniu podano, że pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej S.A. w D. wystąpiło do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z wnioskiem o usunięcie z parkingu pojazdów stanowiących własność Skarbu Państwa w terminie do 30 września 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 65 § 1 i art. 123 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), przekazał Staroście Z. powyższe żądanie Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. 108, poz. 908 ze zm.), starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w art. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Wskazano, że zgodnie z art. 130a ust. 10f ustawy, do wykonania orzeczenia sądu o przepadku jest obowiązany starosta, na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zażaleniu na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. Starosta Z. zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. przetrzymanie wniosku Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej D., celem przekazania do załatwienia Staroście Z. na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wskazano również, że Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej poinformowało o zaprzestaniu prowadzenia parkingu strzeżonego z dniem 31 lipca 2010 r., tj. w trakcie obowiązywania przepisów sprzed zmiany z dnia 4 września 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., mając za podstawę art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez Starostę Z. W uzasadnieniu podał, że Starostwo Powiatowe w Z. nie posiada interesu prawnego warunkującego przyznanie statusu strony w niniejszym postępowaniu, a to z kolei, w myśl art. 141 § 1 k.p.a., wyklucza możliwość kwestionowania spornego postanowienia organu pierwszej instancji na drodze postępowania zażaleniowego. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wr 50/11, oddalono skargę. Sąd uznał tym samym postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. za prawidłowe, podzielając jego pogląd, że Starosta Z. nie miał statusu strony w tym postępowaniu. Jednocześnie Sąd podniósł, iż w zaistniałej sytuacji Starosta Z. jest legitymowany do wytoczenia sporu kompetencyjnego. Co do właściwości organ wywiódł, że w dacie pisma Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w D. to właśnie na Naczelniku Urzędu Skarbowego w Z. ciążył obowiązek podjęcia działań w celu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa pojazdów znajdujących się wówczas na parkingu prowadzonym przez Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej S.A. w D. w świetle obowiązującego wówczas stanu prawnego. Zwrócił także uwagę na fakt przekroczenia terminów załatwienia sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego określonych Kodeksem postępowania administracyjnego, bowiem postanowienie wydane zostało przez tego ostatniego dopiero w dniu [...] października 2010 r. i wówczas rzeczywiście, obowiązywał już zmieniony stan prawny. Abstrahując od przekroczenia terminów, Starosta Z. podtrzymał stanowisko, że pojazdy wykazane przez Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej S.A. w D. powinny być przedmiotem postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., czemu dał wyraz w piśmie procesowym uzupełniającym z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] skierowanym do WSA we Wrocławiu. Reasumując, Starosta Z. stwierdził, iż z dokumentów załączonych do niniejszego wniosku jednoznacznie wynika, że organem właściwym do załatwienia żądania Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej S.A. w D. jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. – powołując się na opisany przez Starostę Z. stan faktyczny oraz na jego stanowisko – podał, że nie znajduje on uzasadnienia w obowiązującym porządku prawnym. W pierwszej kolejności podkreślił, że ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ), z dniem 4 września 2010 r. została zmieniona ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, późn. zm. ). Na mocy art. 1 pkt 10 lit. j) ustawy nowelizującej, art. 130a ust. 10 otrzymał brzmienie "Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 i 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu". Jednocześnie artykułem 1 pkt 10 lit. k) tejże ustawy, ustawodawca dodał po ust. 10 ust. 10a – 10l. Zgodnie z art. 130a ust. 10 lit. a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia. W myśl art. 130a ust. 10f ustawy, do wykonania orzeczenia sądu przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Jednostka prowadząca parking strzeżony, w myśl art. 130a ust. 10g, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu terminu. Stąd też – zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. – jak wynika z brzmienia wyżej przytoczonych przepisów w stanie prawnym obowiązującym od 4 września 2010 r., w sprawach przejścia na własność pojazdów usuniętych z drogi, w przypadku jeżeli właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w ustawowym terminie, właściwym jest starosta. Jednocześnie ustawodawca w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw zawarł przepisy przejściowe, bowiem w myśl art. 11 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy w przypadkach, których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. W przypadkach, których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 11 ust. 2, jednostka prowadząca parking strzeżony po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powiadamia o jego nieodebraniu właściwego starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Stosownie natomiast do treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r., postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje się właściwym starostom. Przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. Natomiast stosownie do postanowień art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. Jak wynika zatem z brzmienia wyżej przytoczonego przepisu, zarówno w przypadku wszczęcia i niezakończenia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych pod rządami przepisów w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2010 r., jak również w przypadku gdy przedmiotowe postępowanie do dnia 4 września 2010 r., nie zostało wszczęte, właściwym rzeczowo jest starosta. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wniosek Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej S.A. w D. z dnia [...] sierpnia 2010 r. wpłynął do Urzędu Skarbowego w Z. w dniu [...] września 2010 r. W myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, zgodnie z art. 61 § 3, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem uzasadnionym jest stanowisko, że właściwym w spornej sprawie jest Starosta Z., albowiem wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych wpłynął w dniu [...] września 2010 r., tj. pod rządami przepisów na podstawie których przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu, a sprawy przekazuje się właściwym starostom. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast w myśl art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy, sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi, natomiast spór kompetencyjny pomiędzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał miedzy Starostą Z., a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Z. w sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w D. S.A. z dnia [...] sierpnia 2010 r. (data wpływu – [...] września 2010 r.) o usunięcie z parkingu pojazdów stanowiących własność Skarbu Państwa. Na wstępie wskazać należy, iż w dacie wpływu wniosku do organu tj. w dniu [...] września 2010 r. obowiązywał art. 130a ust 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 ze zm.), w brzmieniu określonym w art. 1 ust 10 pkt j ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.), zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy (art. 130a ust. 10 f cyt. ustawy). Jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu (art. 130a ust. 10 g cyt. ustawy). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (art. 130a ust. 10 h cyt. ustawy). Z powyższych przepisów bezspornie wynika, iż w dacie otrzymania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wniosku Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej S.A. w D. z dnia [...] sierpnia 2010 r., organem właściwym do jego rozpoznania, zgodnie z wyżej przytoczonymi przepisami, był Starosta Z. Podkreślić należy, iż nie mają przy tym znaczenia zawarte we wniosku wywody Starosty dotyczące "przetrzymania" przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przedmiotowego wniosku, skoro już w chwili jego otrzymania organ ten nie był właściwy do jego rozpoznania. Co więcej, nawet gdyby w chwili otrzymania przedmiotowego wniosku organem właściwym do jego załatwienia był jeszcze Naczelnik Urzędu Skarbowego, to i tak po zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, byłby on zobowiązany do umorzenie postępowania i przekazania jej zgodnie z właściwością Staroście Z., stosownie do treści art. 12 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.). W tym stanie rzeczy, mając za podstawę art. 4 w zw. z art. 15 § 2 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.