III FZ 584/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1142/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1142/21 Sąd odrzucił skargę skarżącego wyjaśniając, że wniósł on skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2013 r. do maja 2014 r. Z akt sprawy wynika, że ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego w trybie art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.; dalej "O.p.") 25 lutego 2021 r. W jej treści zawarto pouczenie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. W związku z powyższym wynikający z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), termin do wniesienia skargi na tę decyzję upłynął z dniem 29 marca 2021 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 p.p.s.a. Skargę nadano w urzędzie pocztowym 19 kwietnia 2021 r. a więc z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. odrzucił skargę i na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił stronie uiszczony wpis. Pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi z uwagi na jej wniesienie po upływie terminu, w sytuacji gdy do uchybienia terminowi nie doszło, albowiem organ nie doręczył skarżącemu decyzji zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej (art. 144 § 5 O.p.), a termin do zaskarżenia decyzji ruszył dopiero z chwilą gdy pełnomocnik strony zapoznał się z jej treścią w siedzibie organu, tj. w dniu 12 kwietnia 2021 r. W oparciu o powyższy zarzut, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził wniesienie skargi po upływie terminu do jej wniesienia, nie zbadał jednak ani prawidłowości doręczenia decyzji w trybie art. 150 § 4 O.p. ani znajdującego się w aktach administracyjnych pełnomocnictwa. Przypomnienia wymaga, że art. 144 § 1 O.p. w brzmieniu ukształtowanym ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1649 ze zm.), obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., ustanawia zasadę, wedle której doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Alternatywnie przepis ten dopuszcza również dokonanie doręczenia w siedzibie organu podatkowego. Zgodnie z art. 144 § 2 O.p. doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Stosownie natomiast do art. 152a § 1 O.p. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyłał na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające określone w tym przepisie informacje o możliwości i warunkach odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego w systemie teleinformatycznym organu podatkowego. Z uregulowaniami tymi koreluje art. 138c § 1 O.p., który obliguje m.in. do tego, by pełnomocnictwo udzielone adwokatowi, radcy prawnemu lub doradcy podatkowemu zawierało jego adres elektroniczny. Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie podkreśla, że przepisy regulujące dokonywanie doręczeń przez organy administracji publicznej, w tym organy administracji podatkowej, pełnomocnikowi strony, mają przede wszystkim charakter gwarancyjny (por. m.in. wyroki: z 29 maja 2018 r., sygn. II GSK 3336/17 i z 15 września 2020 r., sygn. II GSK 3929/17). Niewątpliwym celem takiej regulacji jest ochrona interesów strony, która wskutek braku znajomości prawa potencjalnie może być narażona na konsekwencje niewłaściwego działania czy zaniechania. Wprowadzenie regulacji służącej podwyższeniu sprawności i uproszczeniu postępowania poprzez dokonywanie doręczeń profesjonalnym pełnomocnikom za pomocą środków komunikacji, nie zwalnia organów podatkowych z podstawowych obowiązków działania na podstawie prawa (art. 120 O.p.), w sposób budzący zaufanie (art. 121 § 1 i 2 O.p.), dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w celu załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O. p.), a przy tym zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 123 §1 O. p.). Mając na względzie podniesiony przez pełnomocnika zarzut, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie przy ponownym rozpoznaniu sprawy weźmie pod uwagę rozważania doktryny i judykatury dotyczące interpretacji pojęcia "adresu elektronicznego" na gruncie omawianej regulacji i konsekwencje jego wskazania lub braku wskazania w pełnomocnictwie oraz podjęcia ewentualnych działań w tym zakresie przez organ podatkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę wnikliwie zbada także prawidłowość doręczenia decyzji w postępowaniu podatkowym przez organ oraz podejmowanie przez ten organ działań zgodnie z ww. przepisami Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.