I SA/Wa 2096/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj, WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE I SA/Wa 2096/20 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2020 r. nr [...] uznającą świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przyznane w związku z opieką nad córką G. P., wypłacone w okresie od [...] marca 2018 r. do [...] kwietnia 2019 r. oraz od [...] kwietnia 2019 r. do [...] października 2019 r., w łącznej wysokości [...] zł, za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązującą M. P. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...], zmienioną decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...], przyznał M. P. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przyznane w związku z opieką nad córką G. P. w okresie i wysokości szczegółowo określonych w decyzji. Decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] organ uchylił ww. decyzję. Następnie Prezydent [...] decyzją z [...] marca 2020 r. uznał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przyznane w związku z opieką nad córką G. P., wypłacone w okresie od [...] marca 2018 r. do [...] kwietnia 2019 r. oraz od [...] kwietnia 2019 r. do [...] października 2019 r. w łącznej wysokości [...] zł, za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązał M. P. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. M. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 30 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej u.ś.r. oraz podkreślił, że w sprawie ustalone zostało, że skarżący od [...] marca 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. był zatrudniony na postawie umowy o pracę w [...] Sp. z o.o., od [...] stycznia 2019 r. do [...] kwietnia 2019 r. w [...] Sp. z o.o., a od [...] kwietnia do [...] kwietnia 2020 r. w [...] Sp. z o.o. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaznaczyło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wynika to wprost z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zatrudnienie lub inna praca zarobkowa to natomiast wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, na co wskazuje art. 3 pkt 22 u.ś.r. Jedną z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub niepodejmowanie zatrudnienia przez opiekuna osoby niepełnosprawnej w okresie pobierania świadczenia, a zatem skoro M. P. w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego pracował na podstawie umowy o pracę, to nie można mówić o rezygnacji z zatrudnienia. Natomiast w razie podjęcia zatrudnienia w trakcie pobierania przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie to staje się świadczeniem nienależnie pobranym, co wynika z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., podlegającym zwrotowi zgodnie z art. 30 ust. 5 - 8 u.ś.r. Organ odwoławczy przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do kwestii zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz podkreślił, że wniosek o przyznanie świadczenia zawiera pouczenie dotyczące obowiązku zgłoszenia wszelkich zmian w sytuacji faktycznej wnioskodawcy. Pouczenie zawarte we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pouczeniem jasnym i czytelnym, z którego jednoznacznie wynikają obowiązki osób, którym przyznane zostaje to świadczenie. W związku z tym obowiązkiem skarżącego było zgłoszenie zmian w sytuacji faktycznej polegających na podjęciu przez niego zatrudnienia. Ponadto stosownie do art. 30 ust. 2b u.ś.r. od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Stosownie do obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 stycznia 2016 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (M.P. z 2016 r. poz. 47) poczynając od 1 stycznia 2016 r. wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie wynosi 7% w stosunku rocznym. Tym samym Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo orzekł o uznaniu ww. świadczeń jako nienależnie pobranych i o ich zwrocie wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Organ odwoławczy zaznaczył dodatkowo, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny (art. 30 ust. 9 u.ś.r.). W tym celu niezbędne jest skierowanie właściwego wniosku do organu I instancji. Z informacji uzyskanych z organu I instancji, wynika, że wniosek w tym zakresie został już złożony prze skarżącego i zostanie rozpatrzony po ostatecznym zakończeniu niniejszej sprawy. W ocenie SKO w [...] decyzja Prezydenta [...] z [...] marca 2020 r. jest więc prawidłowa, a podjęte rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. M. P. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie w całości zobowiązania wraz z odsetkami. W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na określone dowody zaznaczył, że jego żona ww. okresie nie pracowała (dowód - wspólne zeznanie PIT 2018/2019), nie była zarejestrowana jako osoba bezrobotna i nie pobierała żadnego świadczenia dla bezrobotnych (dowód - odpis z Urzędu Pracy [...]), ukończyła fizjoterapię (dowód - ukończenie studiów wyższych), uczestniczyła na co dzień w rehabilitacji córki, w tym w procesie nauki słuchu i mowy (dowód - oświadczenie logopedy) sprawując nad nią opiekę. Skarżący był natomiast przekonany, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane niepełnosprawnemu dziecku i jest obojętne, który z rodziców będzie sprawował opiekę prawną i fizyczną nad dzieckiem. Warunkiem jest aby jedno z rodziców nie było osobą pracującą i pobierającą jakikolwiek zasiłek. Wskazał ponadto, że podjął pracę, gdy żonie skończył się zasiłek macierzyński przyznany na dwoje dzieci bliźniaczki. Umowa o pracę żony była na czas określony i kończyła się wcześniej niż zasiłek macierzyński. Skarżący opisał trudną sytuację zdrowotną oraz materialną rodziny i wniósł o rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności. Podkreślił, że nie został dostatecznie uświadomiony i robił wszystko w dobrej wierze i zgodnie z przepisami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie czy organy wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia w kwestii nienależnie pobranego przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką G. P. w okresie wskazanym w decyzji, a tym samym czy słusznie orzeczono o zwrocie tego świadczenia. Materialnoprawną podstawą wydanych rozstrzygnięć jest art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Jedną z okoliczności, o których mowa w przywołanym przepisie jest podjęcie zatrudnienia. Jak wynika z akt sprawy skarżący w opisanym w decyzji okresie pobierania przyznanego mu świadczenia pracował w oparciu o zawartą umowę o pracę. Zdaniem Sądu miał pełną świadomość, że świadczenie pielęgnacyjne nie mogło mu w związku z powyższym przysługiwać. Poza sporem jest, że M. P. został prawidłowo pouczony o tym, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę pozostaje w zatrudnieniu. Wynika to zarówno z jego oświadczenia z [...] stycznia 2018 r. w którym wskazał, że został poinformowany, że omawiane świadczenie zostanie przyznane jedynie w okresach gdy nie był zatrudniony, jak i z treści podpisanego przez niego wniosku, w którym zawarte było stosowne pouczenie. Pouczenie o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym liczby członków rodziny, uzyskania dochodu, podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawarte było także w odebranych przez niego osobiście decyzjach z [...] stycznia 2018 r. o przyznaniu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego oraz z [...] stycznia 2019 r. o zmianie tej decyzji. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że zaistniały materialnoprawne przesłanki do wydania decyzji w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Organy przeprowadziły postępowanie z zachowaniem wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli, zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz dyrektywy wynikającej z art. 77 § 1 K.p.a., to jest w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie dokonały analizy i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo. Odnosząc się do zarzutów skargi oraz wskazywanych w niej dowodów potwierdzających podnoszone twierdzenia dotyczące m.in. faktu, że żona skarżącego nie pracowała, nie była zarejestrowana jako osoba bezrobotna i nie pobierała żadnego świadczenia dla bezrobotnych, że z racji ukończonych studiów (fizjoterapia) sprawowała opiekę nad córka i uczestniczyła na co dzień w jej rehabilitacji, w tym w procesie nauki słuchu i mowy, a także podnoszone okoliczności dotyczące trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej rodziny, czy też przekonanie, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane niepełnosprawnemu dziecku i bez znaczenia jest, który z rodziców sprawuje opiekę, pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że zarówno wnioskodawcą jak i adresatem decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia spowodowaną opieką nad niepełnosprawną córką był skarżący, a nie jego żona. Fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa oraz wspólnego finansowania potrzeb rodziny nie zmienił tej oceny jak również nie wpłynął na obowiązek informowania przez niego organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).