I ACz 1284/17

<p>Sygn. akt I ACz 1284/17</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 20 grudnia 2017r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSA Joanna Kurpierz (spr.)</p> <p>Sędziowie: SA Lucyna Świderska-Pilis</p> <p>SO del. Tomasz Tatarczyk</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017r. w Katowicach</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">M. S.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">M. P. (1)</span> </p> <p>o nadanie klauzuli wykonalności</p> <p>na skutek zażalenia wnioskodawcy</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 6 listopada 2017r., sygn. akt II Co 235/17</p> <p>postanawia:</p> <p>uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.</p> <p> <em> <!-- -->SSO del. Tomasz Tatarczyk SSA Joanna Kurpierz SSA Lucyna Świderska-Pilis</em> </p> <p>Sygn. akt I ACz 1284/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 6 listopada 2017r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił wniosek <span class="anon-block">M. S.</span> o nadanie na jego rzecz klauzuli wykonalności wyrokowi z dnia 7 sierpnia 1997r. wydanemu przez Sąd Wojewódzki w Katowicach w sprawie o sygn. akt II C 1418/97 przeciwko <span class="anon-block">M. P. (1)</span>, jako spadkobiercy dłużnika <span class="anon-block">K. P.</span>, z ograniczeniem do kwoty 9.792,49 zł wraz z 35% odsetkami od dnia 12 maja 1998r. do dnia zapłaty.</p> <p>W uzasadnieniu podano, że wnioskodawca składając wniosek o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności na swoją rzecz wskazał, że wyrokiem z dnia 7 sierpnia 1997r. Sądu Wojewódzkiego w Katowicach, sygn. akt II C 1418/97, zasądzono od <span class="anon-block">K. P.</span> na rzecz <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> wskazaną w tym wyroku kwotę wraz z odsetkami i kosztami procesu. W dniu 16 lutego 2015r. dłużnik <span class="anon-block">K. P.</span> zmarł, a spadek po nim na podstawie ustawy nabył w całości jego syn <span class="anon-block">M. P. (1)</span>, co stwierdzone zostało postanowieniem Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach z dnia 24 maja 2016r., sygn. akt II Ns 152/16.</p> <p>Na skutek przelewu wierzytelności dokonanego w dniu 20 sierpnia 2004r. pomiędzy <span class="anon-block">Z. O.</span> działającym jako Syndyk Masy Upadłości <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>, a <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">W. W.</span> – wspólnikami K.F.P. <span class="anon-block"> (...) s.c.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> oraz <span class="anon-block">M. P. (2)</span> i <span class="anon-block">P. B.</span> – wspólnikami <span class="anon-block"> Grupa (...) s.c.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">W. W.</span> działający jako wspólnicy spółki cywilnej <span class="anon-block">(...)</span> s.c. nabyli do majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej udział wynoszący 50% w wierzytelności stwierdzonej powyższym wyrokiem w zakresie należności głównej w kwocie 19.782,80 zł wraz z wszelkimi związanymi z tą wierzytelnością prawami. Wierzytelność stwierdzona wyrokiem podzieliła się, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379)">art. 379 k.p.c.</a> i weszła po połowie do majątku wspólników każdej z powyższych spółek cywilnych. Następnie w dniu 28 lutego 2010r. nastąpiło rozwiązanie spółki cywilnej <span class="anon-block">(...)</span> s.c. <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">W. W.</span>, w związku z czym współwłasność majątku wspólników tej spółki przekształciła się ze współwłasności łącznej we współwłasność ułamkową (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 875)">art. 875 k.c.</a>). Stosownie zaś do postanowień § 8 ust. 1 umowy spółki cywilnej z dnia 9 lutego 2001r. udział w majątku wspólnym wnioskodawcy <span class="anon-block">M. S.</span> wynosi 99%. Przysługuje mu więc prawo do udziału w wierzytelności stwierdzonej w/w wyrokiem w wysokości 49,5% (tj. 99% z udziału wchodzącego do majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej <span class="anon-block">(...)</span> s.c., a wynoszącego 50% wierzytelności), tj. do kwoty 9.792,49 zł wraz z 35% odsetkami za opóźnienie.</p> <p>Postanowieniem z dnia 8 maja 2007r., sygn. akt II Co 53/07, Sąd Okręgowy w Katowicach nadał prawomocnemu wyrokowi Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 7 sierpnia 1997r. klauzulę wykonalności na rzecz <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">W. W.</span>, <span class="anon-block">M. P. (2)</span> i <span class="anon-block">P. B.</span> solidarnie w miejsce poprzedniego wierzyciela - <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, że wierzyciel wykazał dokumentem urzędowym przejście na inne osoby obowiązku zmarłego dłużnika po powstaniu tytułu egzekucyjnego. Złożył również poświadczoną przez radcę prawnego kopię dokumentu prywatnego z podpisami notarialnie poświadczonymi, z którego wynika nabycie wierzytelności stwierdzonej wyżej wymienionym tytułem wykonawczym między innymi przez wnioskodawcę <span class="anon-block">M. S.</span>. Zdaniem Sądu wniosek należało jednak oddalić z uwagi na zawarte w nim żądanie w zakresie ograniczenia odpowiedzialności dłużnika. Przytaczając <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 783;art. 783 § 1)">art. 783 § 1 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy stwierdził, że postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności w razie potrzeby powinno oznaczać zakres egzekucji. O zakresie egzekucji jest też mowa w treści klauzuli ustalonej mocą rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności. Wraz z nadaniem klauzuli wykonalności może wprawdzie dojść do koniczności określenia zakresu egzekucji, jednakże żadna z okoliczności wskazanych we wniosku nie uprawnia do uwzględnienia żądania wnioskodawcy w tym zakresie. Ponadto ów zakres egzekucji dotyczy tylko klauzuli pierwotnej. W postępowaniu dotyczącym klauzuli pochodnej (np. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 788)">art. 788 k.p.c.</a>) kognicja Sądu jest ograniczona tylko do okoliczności wskazanej w tym przepisie. W niniejszej sprawie niemożliwym jest też zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 792)">art. 792 k.p.c.</a> </p> <p>Mając na uwadze to, że przedmiotem żądania wniosku jest ewentualne ograniczenie uprawnienia w egzekwowaniu przez wierzyciela na skutek czynności prawnych, które miały miejsce po nadaniu klauzuli postanowieniem z dnia 8 maja 2007r., Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do ograniczenia odpowiedzialności w zakresie żądanym we wniosku, co skutkowało jego oddaleniem w całości. Nadanie klauzuli wykonalności co do następy prawnego dłużnika bez uwzględnienia ograniczeń wskazanych we wniosku stanowiłoby bowiem orzekanie ponad żądanie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Zażalenie na powyższe postanowienie złożył wnioskodawca skarżąc je w całości oraz wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie jego wniosku w całości.</p> <p>W uzasadnieniu skarżący podniósł, że stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym nie było możliwości uwzględnienia żądania wnioskodawcy w zakresie ograniczenia odpowiedzialności dłużnika, albowiem takiej możliwości nie przewiduje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 788)">art. 788 k.p.c.</a>, a <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 783)">art. 783 k.p.c.</a> ma zastosowanie tylko do klauzuli pierwotnej, nie znajduje oparcia w treści tych przepisów. Ponadto pozbawienie wnioskodawcy prawa do ograniczenia odpowiedzialności dłużnika do określonej należności już w treści tytułu wykonawczego może pociągać za sobą negatywne skutki procesowe dla wierzyciela w razie wytoczenia powództwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840)">art. 840 k.p.c.</a> W skrajnych przypadkach wierzyciel domagający się nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu w całości, bez ograniczenia do rzeczywiście przysługującego mu roszczenia, mógłby nawet zostać posądzony o próbę popełnienia przestępstwa stypizowanego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286)">art. 286 k.k.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Zażalenie wnioskodawcy jest zasadne.</p> <p>W pierwszej kolejności wskazać należy, że rację ma skarżący podnosząc, iż niezasadnie stwierdził Sąd Okręgowy, iż ograniczenie odpowiedzialności dłużnika w sposób wskazany we wniosku nie było możliwe z uwagi na to, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 783)">art. 783 k.p.c.</a>, który dopuszcza możliwość nadania klauzuli wykonalności z równoczesną zmianą zakresu egzekucji wynikającej z tytułu egzekucyjnego, ma zastosowanie wyłącznie do klauzuli pierwotnej, a kognicja Sądu w postępowaniu dotyczącym klauzuli pochodnej, o której stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 788)">art. 788 k.p.c.</a>, jest ograniczona tylko do okoliczności wskazanej w tym przepisie. Taka interpretacja nie znajduje poparcia w lekturze <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 783)">art. 783 k.p.c.</a>, którego § 3^{<!-- -->2}przewiduje, że m.in. w przypadku, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 788)">art. 788 k.p.c.</a> nie stosuje się § 3 i 3^{<!-- -->1}tego przepisu. Wynika z tego, że pozostałe zapisy tego artykułu mają zastosowanie także w postępowaniu klauzulowym, o którym stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 788)">art. 788 k.p.c.</a> Za niezasadnością stanowiska Sądu I instancji w tej kwestii przemawia także to, iż przyjęcie iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 783)">art. 783 k.p.c.</a> wraz z rozporządzeniami wykonawczymi dotyczy tylko klauzuli pierwotnej skutkować musiałoby istnieniem luki prawnej, albowiem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 788)">art. 788 k.p.c.</a> nie określa trybu nadawania oraz brzmienia pochodnej klauzuli wykonalności, o której stanowi.</p> <p>Podkreślić także wypada, iż wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyliczenie przypadków, w których może zachodzić potrzeba zmiany zakresu egzekucji wynikającego z tytułu egzekucyjnego ma charakter przykładowy – „Chodzić tu może o:”. Nieuprawnione jest więc przyjęcie, iż z uwagi na niewystępowanie w przedmiotowym wyliczeniu przypadku wskazywanego przez wnioskodawcę wykluczona w ogóle jest możliwość czynienia rozważań co do możliwości ograniczenia zakresu odpowiedzialności dłużnika w sposób wskazany przez wierzyciela.</p> <p>Ponadto na gruncie niniejszej sprawy nie bez znaczenia pozostaje wreszcie to, iż Sąd Okręgowy uznał, iż podstawą do oddalenia wniosku było tylko i wyłącznie zawarte w nim żądanie ograniczenia odpowiedzialności dłużnika do wskazanej przez wierzyciela kwoty, przy równoczesnym stwierdzeniu istnienia na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 788)">art. 788 k.p.c.</a> podstawy do uwzględnienia wniosku, ale bez tego ograniczenia. Tymczasem stwierdzić należy, że powyższe stanowisko pozostaje w sprzeczności z jedną z podstawowych zasad prawa, a mianowicie <em> <!-- -->argumentum a maiori ad minus</em>, która polega na założeniu, iż jeżeli norma prawna dozwala czynić więcej, to dozwala także i mniej.</p> <p>Z powyższych względów Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 795;art. 795 § 2(1))">art. 795 § 2^{<!-- -->1} k.p.c.</a>, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p> <em> <!-- -->SSO del. Tomasz Tatarczyk SSA Joanna Kurpierz SSA Lucyna Świderska-Pilis</em> </p> </div>