II OZ 899/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 września 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 212/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 września 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 212/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu J.K. prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W związku z tym, że na podstawie art. 239 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skarżący z woli ustawodawcy zwolniony jest z obowiązku uiszczania kosztów, to w tej sytuacji wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu tylko w zakresie przyznania adwokata. Oceniając złożony wniosek Sąd wskazał, że miesięczny dochód rodziny skarżącego kształtuje się na poziomie 3.748,50 zł (emerytura skarżącego 2.136 zł brutto, świadczenie żony skarżącego 1.612,50 zł brutto) oraz posiada oszczędności w wysokości 10.000 zł. Podniósł także, że – jego zdaniem – koszt ustanowienia adwokata do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, ewentualnie uczestniczenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym będzie wynosił 240 zł netto (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej z urzędu (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Konkludując Sąd wskazał, że skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i posiada stabilną sytuację finansową, a zatem nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem skarżącego Sąd Wojewódzki jedynie powierzchownie zapoznał się z jego wnioskiem i nie wziął pod uwagę miesięcznych wydatków, które według skarżącego wynoszą łącznie 3.759,51 zł. Dodatkowo dochodzą koszty wysyłki korespondencji w różnych sprawach i koszty dojazdów do lekarzy i sądów. Zatem jego sytuacja finansowa nie jest stabilna, jak twierdzi Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydane orzeczenie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W zażaleniu skarżący domaga się uchylenia orzeczenia Sądu Wojewódzkiego w części odnoszącej się do odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Zaś § 3 tego art. stanowi, że "adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.". Zatem z tego ostatniego przepisu wynika, że ustanowienie w ramach prawa pomocy pełnomocnika z urzędu jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym (np. zlecenia), chyba że został on ustanowiony na zasadzie prawa pomocy. I z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył już po wydaniu przez Wojewódzki Sąd wyroku oddalającego skargę oraz złożeniu wniosku o jego doręczenie wraz z uzasadnieniem. Jak wynika z akt sprawy w dniu 27 sierpnia 2012 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa r.pr. B.S. do reprezentowania go przed NSA oraz do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 212/12. Zatem stwierdzić należy, że na dzień orzekania przez Sąd I instancji w przedmiocie prawa pomocy (postanowienie z dnia 5 września 2012 r.) skarżącego łączył już stosunek prawny ze ww. zawodowym pełnomocnikiem z wyboru. Stosunek ten nadal istnieje, albowiem w aktach sprawy brak jest informacji o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. W tej sytuacji, z uwagi na spełnienie się negatywnej przesłanki z art. 246 § 3 p.p.s.a. nie było możliwości ustanowienia dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika w ramach instytucji prawa pomocy. W związku z powyższym, już tylko z tego względu należało odmówić skarżącemu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że z uwagi na mające miejsce w niniejszej sprawie przedmiotowe zwolnienie od kosztów sądowych, postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej kosztów należało umorzyć. W tej sprawie Sąd Wojewódzki błędnie odmówił przyznania prawa pomocy w tym zakresie (kosztów sądowych), zamiast postępowanie umorzyć, jednakże wadliwość ta nie ma żadnego znaczenia dla obowiązków fiskalnych strony. Dlatego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.