II OZ 911/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 392/12 odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 392/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił przyznania E. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy. Sąd wskazał, że E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 11 lipca 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia E. S. wniósł sprzeciw wskazując m.in. na brak zrozumienia przez referendarza jego sytuacji osobistej i materialnej, brak oceny jego sytuacji zdrowotnej i bezpodstawne stwierdzenie, że dysponuje on znacznym majątkiem. Wskazał na straty poniesione w roku 2010 i 2011, które przyczyniły się do powstania u niego zadłużenia. Ponadto ponosi on koszty sądowe w sprawach sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Nie wynika z dokumentów, że nie posiada płynności finansowej, nie dysponuje środkami na koncie bankowym czy zalega z zapłatą za zakupione towary lub usługi. Sąd wskazał, że skarżący zadeklarował miesięczne wydatki "na utrzymanie" w wysokości około 1050 zł oraz wydatki na prowadzenie gospodarstwa rolnego w wysokości ok. 13.500 zł. Podniósł także, że obecnie otrzymuje rentę w wysokości 360 zł miesięcznie. Oświadczył wprawdzie, że w okresie 3 ostatnich miesięcy nie sprzedawał mleka, cielaków ani płodów rolnych, jednak z urzędu Sądowi wiadomo, że w sprawie o sygn. II SA/Bk 237/12 oświadczył on, że w 2012 r. uzyskał dochód (jednorazowy) ze sprzedaży zboża w kwocie 2.024 zł oraz jałówki w wysokości 2.700 zł. W roku 2012 nie otrzymał jeszcze dopłat z Unii Europejskiej. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni 20,76 ha, 3,04 ha lasu, dom o powierzchni 60 m² (wymagający remontu), 8 sztuk bydła, 2 ciągniki oraz inne podstawowe maszyny rolnicze. Skarżący jest zadłużony na łączną kwotę około 3.000 zł, co wynika z dołączonych do akt dokumentów. Pomimo wezwania, skarżący nie nadesłał jednak wyciągów z konta bankowego. W sprzeciwie skarżący zarzuca nieuwzględnienie jego trudnej sytuacji materialnej i osobistej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że wprawdzie skarżący zalega z częścią płatności, jednak znaczącą część reguluje. Nie może przy tym ujść uwadze, że skarżący wydaje na prowadzenie gospodarstwa rolnego około 13.500 zł. Ta okoliczność uprawnia do wniosku, że skarżący posiadał również dochody, którymi był w stanie przedmiotowe wydatki pokryć i nie generować zadłużenia. Źródeł ich pochodzenia skarżący jednak nie wykazuje. W kontekście tego, w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie nie jest możliwe dokładne scharakteryzowanie aktualnej sytuacji materialnej strony w sposób uzasadniający przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd podzielił stanowisko, że treść złożonego przez skarżącego oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym, z uwagi na brak możliwości oceny rzeczywistych dochodów skarżącego. Pomimo wezwania skarżący nie nadesłał wyciągu z rachunku bankowego za trzy ostatnie miesiące. Stąd uzasadniony jest wniosek, że przedstawia on jedynie fakty ujawniające liczne rozchody, nie ujawnia zaś tych, które mogłyby pokazać stan jego majątku. Sąd, wbrew stanowisku skarżącego wyrażonemu w sprzeciwie, uwzględnia fakt ograniczenia w samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa, jednak trudno ocenić jaki ma to konkretny, wymierny finansowo skutek, bowiem skarżący tego nie wykazuje. Reasumując, z uwagi na brak przedłożenia wyczerpującej dokumentacji charakteryzującej sytuację finansową strony, Sąd nie mógł dokonać rzetelnej jej oceny. Mając na uwadze, że wykazanie trudnej sytuacji majątkowej jest obowiązkiem wnioskującego o przyznanie prawa pomocy, pouczonego o rygorze odmowy jej przyznania – Sąd rozpoznał wniosek negatywnie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył E. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał, pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. wzywając skarżącego - w terminie 7 dni - do uzupełnienia powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych poświadczających jego majątek i dochody. Pomimo powyższego wezwania skarżący nie przedstawił wyciągów z konta bankowego. W takiej sytuacji należy przyznać rację Sądowi I instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak przedstawienia dokumentów mających na celu wykazanie wysokości dochodu uniemożliwia rzeczywistą oceną możliwości płatniczych skarżącego i w konsekwencji musi skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W rozpoznawanej sprawie należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że informacje podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w odpowiedzi na wezwanie z dnia 12 czerwca 2012 r. nie dowiodły, że skarżący kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób niekompletny, co powoduje, że jego oświadczenie jest niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Skarżący udokumentował bowiem liczne wydatki, nie przedstawił zaś dokumentów wykazujących stan jego majątku. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący zalega z częścią płatności, jednakże znaczącą część reguluje. Wskazać należy, że skarżący ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego około 13.500 zł, nie wykazał jednak źródeł dochodu, z których wydatki te pokrywa. Sąd I instancji prawidłowo zatem stwierdził, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie nie jest możliwe dokładne scharakteryzowanie aktualnej sytuacji materialnej skarżącego w sposób uzasadniający przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym i zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012 r. odmówił przyznania E. S. prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.