II SA/Gl 878/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Asesor WSA Tomasz Dziuk, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Po rozpoznaniu wniosku z dnia 22 stycznia 2021 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. (dalej jako Prezydent lub organ) decyzją z dnia [...]r. orzeczono o odmowie przyznania A. K. (dalej jako skarżący lub strona) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną B. K. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020. 111 t.j., zwanej też dalej ustawą lub u.ś.r.) oraz art. 104 Kpa. W uzasadnieniu decyzji Prezydent stwierdził, że z uwagi na ustalone prawo do renty socjalnej skarżącemu nie przysługuje zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto świadczenie to nie przysługuje małżonkowi gdyż nie jest on osobą spokrewnioną zobowiązaną do alimentacji współmałżonka. W odwołaniu od tej decyzji reprezentowany przez adwokata skarżący wniósł o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu przyjmując, że podstawą decyzji odmownej Prezydenta było m.in. przyjęcie, że niepełnosprawność żony skarżącego powstała po ukończeniu 18 roku życia (w związku z treścią art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy), powołał się obszernie na odmienne wnioski wynikające z wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz z wyroków sądów administracyjnych. Zanegował też stanowisko organu jakoby skarżący nie był zobowiązany do alimentacji swojej żony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako SKO lub Kolegium) odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia[...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa decyzję Prezydenta utrzymało w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia po przytoczeniu treści art. 17 ustawy Kolegium w oparciu o akta sprawy stwierdziło, że żona skarżącego B. K. na mocy Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w C. z dnia [...] została zaliczona do osób całkowicie trwale niezdolnych do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu wskazano, że całkowita niezdolność do pracy powstała przed 16 rokiem życia, natomiast daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji nie da się ustalić, istniała na dacie zgłoszenia wniosku. Podniosło, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz wyroków sądów administracyjnych data powstania niepełnosprawności nie ma wpływu na powstanie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto Kolegium stwierdziło, że zgodnie z utrwalonym już poglądem sądów administracyjnych małżonek należy do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnienia którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż niweczyłaby możliwość przyznania świadczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie, pomimo że na małżonku ciąży względem drugiego małżonka obowiązek alimentacyjny, który wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki. Wobec powyższego również pozostawanie w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo tego zdaniem Kolegium stronie nie może jednak zostać przyznane wnioskowane świadczenie, ponieważ jak wynika z akt sprawy skarżący na mocy Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w C. z dnia [...] został zaliczony do osób trwale całkowicie niezdolnych do pracy (całkowita niezdolność do pracy istniała przed 16 rokiem życia) i jest uprawniony do renty socjalnej, co stanowi negatywną przesłankę przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawowym warunkiem jaki musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W sytuacji skarżącego przesłanka powyższa nie została spełniona bowiem jest on osobą trwale całkowicie niezdolną do pracy. Z tego też powodu nie podejmował on zatrudnienia i tym samym nie mógł z podejmowania zatrudnienia zrezygnować w celu sprawowania opieki nad żoną. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO reprezentowany przez adwokata skarżący wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającego istotny wpływ na jej wydanie tj. art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt nabycia przez skarżącego prawa do renty socjalnej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia, oraz poprzez przyjęcie, iż żaden przepis prawa nie uprawnia organu do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy przyznaną rentą socjalną, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego podczas gdy, dokonując wykładni prokonstytucyjnej ww. przepisu, należy dojść do odmiennego wniosku. W uzasadnieniu skargi powołano się na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego oraz na liczne wyroki sadów administracyjnych w których wyrażono pogląd, że fakt posiadania przez osobę sprawującą opiekę prawa do świadczeń o jakich mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. nie wyklucza możliwości starania się o świadczenie pielęgnacyjne. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując co do zasady stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, a to zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 (wniosek obu stron) i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019. 2325 t.j., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada obowiązującemu prawu i brak jest podstaw do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy p.p.s.a. Na wstępnie należy podnieść, że z lakonicznego uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, nie wynika aby podstawę odmowy przyznania przez ten organ wnioskowanego świadczenia stanowiła sytuacja o jakiej mowa w art. 17 ust. 1b ustawy. W konsekwencji za całkowicie niecelowe należało uznać obszerne co do treści tego przepisu wywody zawarte w odwołaniu od tej decyzji jak i odnoszenie się do tej kwestii przez Kolegium w decyzji zaskarżonej. Należy też zaakcentować, że w decyzji zaskarżonej SKO nie powołało się na wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. podstawę odmowny przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w odniesieniu do której to podstawy sformułowany został zarzut skargi i całe jej uzasadnienie. Podstawą utrzymania w mocy przez Kolegium decyzji Prezydenta było bowiem ustalenie, że skarżący nie spełnia koniecznego, wynikającego z treści art. 17 ust. 1 ustawy wymogu do otrzymania wnioskowanego świadczenia. SKO przyjęło bowiem, że z uwagi na swój stan zdrowia skarżący nie jest zdolny do wykonywania pracy zarobkowej i tym samym nie można przyjąć aby w związku z opieką sprawowaną nad żoną zrezygnował on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rozpoznając skargę i sprawę w granicach o jakich mowa w art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd uznał to stanowisko SKO za zasadne, co stanowiło wystarczającą podstawę do przyjęcia, że w świetle obowiązujących przepisów skarżący nie jest uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W świetle treści art. 17 ust. 1 ustawy nie może ulegać wątpliwości, że jednym z koniecznych warunków uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest wykazanie, że występująca o takie świadczenie osoba nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad spełniającą określone warunki osobą opieki tej wymagającej. Tym samym ten konieczny warunek nie jest spełniony w odniesieniu do wnioskodawcy, który z uwagi na swój stan zdrowia jest całkowicie do pracy zarobkowej (podejmowania zatrudnienia) niezdolny. Taka zaś sytuacja zachodzi, jak to prawidłowo przyjęło przy wydawaniu zaskarżonej decyzji SKO, w odniesieniu do skarżącego. Jak wynika bowiem z zalegającego w aktach administracyjnych orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia[...] (w kserokopii) skarżący jest trwale całkowicie niezdolny do pracy. Skoro w świetle tego orzeczenia jest to niezdolność całkowita a nie częściowa, oznacza to, że zgodnie z prawem nie jest on zdolny do podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (również w warunkach pracy chronionej) i w konsekwencji nie można przyjąć, że nie podejmuje on lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną. Wobec niespełnienia tego koniecznego w świetle treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunku odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiła zgodnie z prawem. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.