I OW 84/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Wójtem Gminy [...] i Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.K. o rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych postanawia: wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. UZASADNIENIE Burmistrz [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Wójtem Gminy [...] i Prezydentem Miasta [...] przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia sprawy dotyczącej wniosku K.K. o rozłożenie na raty należności wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Organ wyjaśnił że w dniu [...] stycznia 2021 r. do Prezydenta Miasta [...] został złożony wniosek przez K.K. o rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wniosek ten został przekazany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], a następnie z uwagi na miejsce zamieszkania wierzycielki do Miasta [...]. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że świadczenia alimentacyjne były wypłacane w latach 2009 – 2017 przez Urząd Miasta [...], zaś od 2018 roku realizacja wypłaty następowała w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...]. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] wyjaśnił, że K.K. posiada zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tyt. wypłaty przez tut. organ świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zobowiązania K.K. obejmują okres wypłaty świadczeń od [...] października 2009 r. do [...] września 2013 r., od [...] listopada 2013 r. do [...] września 2016 r. oraz od [...] listopada 2016 r. do [...] września 2017 r. i wynoszą [...] ([...] zł – należność główna, [...] zł odsetki ustawowe na dzień [...] czerwca 2021 r. ). Organ wskazał, że rozpatrzenie wniosku umożliwia zapis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 877). Zgodnie z powyższym przepisem organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt. 10 powołanej wyżej ustawy organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. W dniu [...] października 2018 r. do Prezydenta Miasta [...], jako organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, wpłynął wniosek Wójta Gminy [...] o podjęcie działań wobec K.K. jako dłużnika alimentacyjnego zgodnie z art. 3 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy. W powyższym wniosku wskazano, iż decyzją GOPS [...] z dnia [...] września 2018 r. K.S. zam. w miejscowości [...], [...], przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na P.S. na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. Tym samym, w ocenie tego organu, co najmniej od września 2018r. tut. organ nie jest organem właściwym wierzyciela i tym samym nie ma podstaw prawnych do rozpatrywania wniosku Pana K.K. zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Biorąc powyższe pod uwagę, organ zawiadomieniem z [...] lutego 2021 r. przekazał przedmiotowy wniosek zgodnie z właściwością do organu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela, tj. zgodnie z ówczesnym stanem wiedzy organu, do Wójta Gminy [...]. Ustosunkowując się do stanowiska Burmistrza [...] zawartego w piśmie z [...] maja 2021 r. organ zaznaczył, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego są realizowane ze środków Skarbu Państwa, jedynie przekazywanych gminom do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem zawartym we wskazanej wyżej ustawie. Tym samym fakt braku wypłacania przedmiotowych świadczeń przez Burmistrza [...], nie zwalnia tego organu władzy samorządowej z reprezentowania Skarbu Państwa wobec obywateli w terenie gminy. Natomiast zapis art. 30 ust. 2 oraz art. 2 pkt 10 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyraźnie wskazuje organ kompetentny do rozpatrzenia wniosku dłużnika alimentacyjnego. Jest nim organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że wierzycielka K.S. obecnie mieszka na terenie gminy [...], co oznacza, że Wójt Gminy [...] nie jest organem właściwym wierzyciela. Wskazał ponadto, że K.K. nie posiada zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w gminie Joniec. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) dalej P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Spór w rozpoznawanej sprawie jest negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...], Wójtem Gminy [...] i Prezydentem Miasta [...] i dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K.K. z [...] stycznia 2021 r. o rozłożenie na raty należności wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do treści art. 30 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W myśl art. 2 pkt 10 ustawy, przez organ właściwy wierzyciela należy rozmieć wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Osoba uprawnioną, stosownie do art. 2 pkt 11 ustawy jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Osobą uprawnioną w niniejszej sprawie jest P.S. zamieszkująca wraz z matką w terenie gminy [...]. Z tych przyczyn organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Miasta [...]. Przywoływane w uzasadnieniu wniosku postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2018 r. sygn. akt I OW 170/18 zapadło w innym stanie prawnym. Art. 27 ust. 2 ustawy przewidujący wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń został uchylony przez art. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. (Dz.U.2015.1302) zmieniającej ustawę z dniem 18 września 2015 r. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu