II FZ 691/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2012r., sygn. akt I SA/Wr 1467/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1467/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy A. L. w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 lipca 2011 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących z nieujawnionych źródeł przychodów w 2004 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż w dniu 17 października 2011r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Strona wskazała, że wraz z mężem i dwójka dzieci utrzymuje się z osiąganego z działalności gospodarczej męża dochodu w kwocie 2.300,00 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała, że dzieci często chorują, co powoduje dodatkowe wydatki. Wniosek skarżącej został prawomocnie oddalony. W dniu 9 marca 2012r. do tut. Sądu na urzędowym formularzu PPF wpłynął kolejny wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca ponownie podniosła, że rodzina pozostaje na wyłącznym utrzymaniu jej męża, a na leczenie dzieci przeznaczane są znaczne wydatki. Skarżąca do wniosku nie załączyła żadnych rachunków dokumentujących wydatki na opiekę medyczną. Podała, że z tytułu wykonywanej pracy jej mąż osiąga obecnie dochód w kwocie 6.000,00 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 5 czerwca 2012r. od powyższego orzeczenia skarżąca podała, że na leczenie dzieci wydaje miesięcznie odpowiednio 140 zł i 150 zł. Nie posiada jednak na tą okoliczność żadnych dokumentów. Nadto w załączniku do pisma przewodniego z dnia 11 czerwca 2012r. skarżąca podała, że koszt utrzymania jej rodziny, w tym opłaty za mieszkanie, wynoszą 1.200,00 – 1.500,00 zł miesięcznie, odrębnie od powyższego - koszt wyżywienia, ubrania, środków higieny 1500,00 – 2.000,00 zł miesięcznie, koszt leczenia chorującego na łuszczycę dziecka w okresach zaostrzenia choroby wynosić może nawet 65 zł na 2-3 dni. Na opłaty na ZUS, zapłatę podatków, usługi rachunkowe, dzierżawę i prąd przeznaczana jest kwota 2.000,00 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała również, że rodzina ponosi koszt utrzymania działki budowlanej. Do pism skarżąca załączyła rachunki dokumentujące opłaty za media, składek na ZUS, dwa paragony za zakup towarów w sklepie sportowym i obuwniczym, dowód zapłaty KP za usługi rachunkowe za miesiąc luty 2012r., odpis księgi wieczystej nieruchomości oraz zeznanie podatkowe PIT-36 męża skarżącej S. M., z którego wynika, że w 2011r. osiągnął on przychód w kwocie nieco ponad 150.000,00 zł i dochód (po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz podatku) – nieco ponad 65.000,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że złożony przez skarżącą wniosek jest kolejnym w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 18/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 5 grudnia 2011 r. oddalające wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W następstwie powyższego skarżąca zarządzeniem z dnia 13 lutego 2012 r. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 400 zł. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca na urzędowym formularzu PPF w dniu 9 marca 2012 r. złożyła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który postanowieniem Referendarza sądowego został oddalony. Sąd I instancji wskazał, że rozpoznawanej sprawie skarżąca nie powołała żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy, w zakresie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dalej zaznaczył, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Zdaniem Sądu to w interesie skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Dalej Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazał, że jej sytuacja uległa pogorszeniu. Przeciwnie, we wniosku z 17 października 2011r. podała, że dochód jej męża wynosił 2.300,00 zł miesięcznie, natomiast, we wniosku z dnia 9 marca 2012r., podaje, że mąż osiąga dochód w kwocie 6.000,00 zł miesięcznie. Kwestię wydatków związanych z leczeniem dzieci skarżąca podniósł już uprzednio. W ocenie Sądu Skarżąca nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego (w niniejszej sprawie – 400,00 zł). W zażalenie od powyższego postanowienia skarżący wskazała, iż złożył dokumenty potwierdzające stan zdrowia dzieci oraz deklarację o osiąganych dochodach dlatego też wnosi o uwzględnienie zażalenia. A nadto podkreśliła, że wychowuje dwoje małych dzieci i pozostaje na utrzymaniu męża. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jak wyżej wspomniano, wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie powołał żadnych nowych okoliczności wskazujących na to, że nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przepis art. 165 p.p.s.a. stanowi, że postanowienie niekończące postępowania w sprawie, które jest prawomocne, może być zmienione, jednakże warunkiem tej zmiany jest zmiana okoliczności sprawy. Innymi słowy warunkiem bezwzględnym weryfikacji orzeczenia prawomocnego w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez zainteresowanego, że okoliczności dla rozstrzygnięcia istotne - a więc sytuacja materialna - uległy zmianie na tyle ważkiej, że uzasadniają one zmianę orzeczenia prawomocnego. W niniejszej sprawie treść zażalenia skarżącej sprowadza się do niczym nie popartej polemiki z Sądem. Skarżąca przedstawiła identyczny stan faktyczny, jak w poprzednim postępowaniu dotyczącym prawa pomocy, z tym jednym wyjątkiem że obecnie mąż na utrzymaniu którego pozostaje, osiąga dochód 6000 zł miesięcznie a wcześniej osiągał dochód w wysokości 2300 zł. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sądy nie zajmują się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Ich zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie Strona, wezwana przez Sąd pierwszej instancji do złożenia określonych dokumentów, przedstawił oświadczył, iż jej mąż osiąga z prowadzonej działalności przychód na poziomie 150 000zł miesięcznie. A zatem jej sytuacja materialna uległa znacznej poprawie. W konsekwencji prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że jest Ona w stanie ponieść koszty sądowe w kwocie 400 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.