II GSK 720/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant asystent sędziego Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 783/15 w sprawie ze skargi A. spółki jawnej w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 783/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. Sp.j. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5000 zł za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienomatywnym, dla którego wymagane jest zezwolenie kategorii III-VI, ładunków innych niż ładunek niepodzielny, uchylił zaskarżoną decyzję, a także zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] lipca 2014 r. w S. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował J. O., który wykonywał przejazd z ładunkiem złomu stalowego w imieniu A. Sp.j. Pojazd został zważony przy pomocy dwóch nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu LP 600. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu. Podczas kontroli stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wyniosła 42 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co oznacza przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2 t. Podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 5000 zł za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienomatywnym, dla którego wymagane jest zezwolenie kategorii III-VI, ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpoznaniu odwołania strony od powyższej decyzji, utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., podnosząc, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 951), dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać 40 ton. Spółka złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi m.in. poczynienie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w oparciu o pomiar dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wykonany urządzeniem, które nie jest do tego przystosowane, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Skarżąca podniosła, że użycie wagi LP 600 do wyznaczania całkowitej masy pojazdów jest niezgodne z przepisami, ponieważ zastosowanie tej wagi nastąpiło niezgodnie z Certyfikatem zatwierdzenia typu WE nr PL05004 z dnia 9 lutego 2005 r. W punkcie 2.4 załącznika do certyfikatu podano, że wskazania cząstkowe, tj. wskazania nacisków kół lub osi pojazdu nie powinny być wykorzystywane do wyznaczania sumarycznej masy pojazdu (DMC). Niniejsze stanowisko znajduje potwierdzenie w wystąpieniach Głównego Urzędu Miar, zgodnie z którymi stosowanie wag LP 600 do wyznaczenia DMC pojazdu jest niezgodne z instrukcją wydaną przez producenta wagi LP 600, zatem zastosowanie tych wag w sprawie nie powinno mieć miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 października 2015 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że, dokonując ustaleń w zakresie wyników ważenia pojazdu, organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej k.p.a.), w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez zastosowanie niewłaściwych wag do ważenia kontrolowanego pojazdu. Waga nieautomatyczna LP 600 służy bowiem do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag lub ich odpowiedniej konfiguracji w zależności od rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów), nie posiada natomiast homologacji do pomiaru masy całkowitej pojazdu. Brak możliwości dokonywania na podstawie wskazań tego typu wag pomiarów DMC wynika także z samej instrukcji obsługi wag LP 600, których przeznaczenie zostało przez producenta wskazane na stronie 3. Wynika z niego jednoznacznie, że wagi te są przeznaczone tylko do statycznych pomiarów nacisku kół lub osi. Sąd I instancji powołał się również na stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Miar, który stwierdził, że wynik ważenia pojazdu z wykorzystaniem wag LP 600, jako masa całkowita, może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny, a ostateczne ustalenia w tym zakresie powinny zostać dokonane na podstawie innej odpowiedniej wagi nieautomatycznej klasy dokładności III o odpowiednim obciążeniu maksymalnym. Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 783/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Organ wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar masy całkowitej kontrolowanego pojazdu mógł być wadliwy, gdyż został przeprowadzony za pomocą wag LP 600, które w ocenie Sądu I instancji przeznaczone były wyłącznie do pomiaru nacisku kół i osi pojazdu, podczas gdy organy dowiodły w toku postępowania, że w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń także w zakresie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu. Organ podniósł także z ostrożności procesowej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a) pkt (ii) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 122 z dnia 16 maja 2009 r., s. 6) poprzedzonej przez obowiązujące w dacie dopuszczenia wag LP 600 do użytkowania - art. 1 ust. 2 lit. a) pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16), § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu LP 600 przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i osi pojazdu, podczas gdy przepisy te wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu, jak i jego masy całkowitej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, że ze świadectw legalizacji ponownej przedmiotowych wag LP 600 wynika, że odpowiadały one przepisom rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2008 r. określającego wymagania, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowy zakres sprawdzeń wykonywanych podczas kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Jednocześnie w dyrektywie nr 90/384/EWG brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej. Zdaniem organu, nie może budzić wątpliwości fakt, że wagi LP 600 spełniają kryteria metrologiczne pozwalające na ustalenie masy pojazdu celem określenia wysokości kary administracyjnej. W ocenie organu, nie jest wadliwe wyznaczenie masy pojazdu w oparciu o zsumowany wynik nacisków poszczególnych osi pojazdu, które przecież odzwierciedlają jego wagę całkowitą. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie została uwzględniona. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego oraz prawa materialnego zmierzają w istocie do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że organ w sposób nieuprawniony dokonał pomiaru masy całkowitej kontrolowanego pojazdu za pomocą wag przeznaczonych jedynie do ważenia nacisków kół oraz osi pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się w tym zakresie z Sądem I instancji, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym ustalenia okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę uznania, że strona dopuściła się przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 2 tony. Należy bowiem zauważyć, że ustalenia te poczyniono na podstawie zsumowania pomiarów nacisku na poszczególne osie pojazdu, dokonanych za pomocą dwóch wag służących do pomiarów statycznych. W skardze kasacyjnej organ stwierdził, że taka metoda wyznaczania masy całkowitej pojazdu jest prawidłowa. Organ nie powołał się jednak na konkretne treści instrukcji producenta, które dawałyby podstawę do takiego stwierdzenia. Ponadto instrukcji tej nie ma w aktach sprawy, nie została również dołączona do skargi kasacyjnej. Trzeba podkreślić, że nie stanowi ona prawa i przez to nie jest znana Sądowi z urzędu. Nie można zatem przyjąć, by organ skutecznie wykazał w skardze kasacyjnej, że w rozpoznawanej sprawie prawidłowo zastosowano wagi LP 600 do ustalenia masy całkowitej pojazdu. Należałoby ponadto zwrócić uwagę na to, że przyjęta metoda ważenia całego pojazdu drogą sumowania pomiarów cząstkowych, dotyczących nacisku na poszczególne jego osie, może budzić wątpliwości w świetle ogólnie dostępnej wiedzy z zakresu fizyki, która podpowiada, że masa całkowita pewnego układu fizycznego stanowi sumę masy jego elementów (części) pod warunkiem, że te części nie oddziaływają na siebie wzajemnie (tzw. masa addytywna). Wymaga również podkreślenia, że problematyka przydatności – w aspekcie procesowym – wag typu LP 600 w postępowaniach w przedmiocie nakładania kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że jak wynika z instrukcji obsługi tej wagi, przeznaczona ona została wyłącznie do statycznego pomiaru nacisku kół i osi pojazdów. Brak jest więc wskazania przez samego producenta, że wagi tego typu mogą być także przeznaczone do określania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 3194/16). Organy, przeprowadzając postępowanie dowodowe w zakresie określenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, oparły zatem swoje ustalenia, które stanowiły podstawę do wymierzenia kary pieniężnej, na pomiarze wykonanym za pomocą urządzenia, które nie było do tego przeznaczone. Do nałożenia kary w określonej ustawą wysokości upoważnia jednak uzyskanie takich wyników ważenia pojazdu, które nie budzą wątpliwości (także w zakresie aparatury pomiarowej). Zakres odpowiedzialności przewoźnika za popełnione naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia. Z tego względu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1694/16). Z tych przyczyn należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w rozpoznawanej sprawie doszło do nałożenia kary pieniężnej na podstawie wyników ważenia masy całkowitej pojazdu uzyskanych za pomocą nieprzystosowanych do tego urządzeń, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.