I FZ 149/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Zarządcy: "R." masy sanacyjnej podmiotu: B. S.A. z siedzibą w R. w restrukturyzacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 642/20 odrzucające skargę B. S.A. z siedzibą w R. w restrukturyzacji na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 26 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie 1.1. Zaskarżonym postanowieniem z 10 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 642/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę B. S.A. w R., w restrukturyzacji (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 26 sierpnia 2020 r. w przedmiocie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2018 r. Skargę na ww. decyzję wniosła B. SA, z siedzibą w R., w restrukturyzacji (w ten sposób skarżąca określiła się w treści skargi), działająca przez swojego pełnomocnika – doradcę podatkowego M. M.. W związku z faktem, że do skargi nie załączono dokumentu pełnomocnictwa, zawierającego umocowanie do działania w imieniu skarżącej przez doradcę podatkowego M. M., zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 15 października 2020 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia tego braku poprzez przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie w tym przedmiocie zostało doręczone skarżącej (na adres kancelarii jej pełnomocnika) w dniu 27 listopada 2020 r. W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżącej nadała na adres sądu przesyłkę, zawierającą – oprócz pisma przewodniego i odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego spółki – poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię dokumentu pełnomocnictwa, wystawionego przez zarządcę restrukturyzacyjnego skarżącej spółki – S. sp. z o.o. Zgodnie z treścią tego dokumentu, zamieszczoną w części D, zawierającej dane pełnomocnika, pełnomocnictwo to zostało udzielone P. Ś.. W dniu 7 grudnia 2020 r. skarżącą uiściła tytułem wpisu od skargi kwotę 191 zł. Sąd wojewódzki zauważył, że nieprzedłożenie w postępowaniu przed sądem administracyjnym dokumentu pełnomocnictwa, w sytuacji, w której skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, stanowi brak formalny skargi, który podlega uzupełnieniu, w trybie art. 49 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Jeżeli jednak we właściwym (siedmiodniowym) terminie brak ten nie zostanie uzupełniony, to wówczas skarga podlega odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W niniejszej sprawie skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, w osobie doradcy podatkowego, nie załączyła do skargi dokumentu pełnomocnictwa, co wobec treści art. 46 § 3 P.p.s.a., należało potraktować jako brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu na wezwanie sądu. Wezwanie w tym przedmiocie zostało skierowane do pełnomocnika, zgodnie z art. 67 § 5 P.p.s.a., jednakże brak ten nie został uzupełniony. Doręczone pełnomocnictwo stanowiło bowiem umocowanie nie dla M. M., ale P. Ś., który nie występuje w postępowaniu przed Sądem. W tej sytuacji, w związku z nieuzupełnieniem braku skargi, podlega ona odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Na marginesie WSA zaznaczył, że z uwagi na fakt, że skarżąca spółka znajduje się w restrukturyzacji (postępowanie sanacyjne zostało wobec niej wszczęte postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z 31 grudnia 2018 r., sygn. [...], co wynika z odpisu z KRS, przedłożonego przez skarżącą), nie ma ona zdolności sądowej w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 311 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 814 z późn. zm.) postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Tak więc uprawnionym do wniesienia skargi był wyłącznie zarządca – S. sp. z o.o. Niemniej jednak wobec braków formalnych skargi, sąd w pierwszej kolejności zobligowany był do podjęcia działań związanych z ich uzupełnieniem, tak więc wobec niewykonania zarządzenia w tym zakresie podstawę odrzucenia skargi stanowił przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wprawdzie na przedłożonym przez stronę dokumencie pełnomocnictwa widnieje podpis zarządcy, jednak powołuje się on w tym dokumencie na działalnie w jej imieniu (spółki w restrukturyzacji), zamiast własnym (wbrew art. 311 ust. 1, zd. 2 Prawa restrukturyzacyjnego), a przede wszystkim dokument ten stanowi umocowanie do działania dla P. Ś., który nie jest osobą, której podpis został złożony pod skargą. W tej sytuacji brak jest więc możliwości przyjęcia, że skarga, pomimo niewłaściwego określenia w nim strony od której pochodzi, w rzeczywistości jest skargą zarządy, a nie spółki. Poza tym nie budzi wątpliwości fakt nieuzupełnienia braków formalnych skargi, jako że w ramach tych czynności nie przedłożono właściwego dokumentu pełnomocnictwa. 1.2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca (określona tym razem już jako: Zarządca "R." sp. z o.o., masy sanacyjnej podmiotu: B. S.A. w restrukturyzacji) zarzuciła naruszenie: 1. art. 49 § 1, art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. poprzez niewywiązanie się przez sąd I instancji z obowiązku wezwania skarżącej do podpisania skargi, w sytuacji gdy pełnomocnik, który podpisał skargę w niniejszej sprawie nie uzupełnił brakującego pełnomocnictwa i nie wykazał się stosownym umocowaniem do wniesienia skargi w niniejszej sprawie; 2. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez nieuprawnione, a przed wszystkim przedwczesne odrzucenie przez sąd I instancji skargi w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy: po pierwsze przed odrzuceniem skargi sąd I instancji nie uruchomił procedury uzupełnienia braków formalnych skargi wniesionej przez pełnomocnika poprzez wezwanie samej skarżącej do jej podpisania, do czego był zobowiązany na podstawie art. 49 § 1, art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w sytuacji gdy pełnomocnik nie wykazał się stosownym pełnomocnictwem; w aktach sprawy podatkowej, w której została wniesiona skarga, zalegało już pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu, który podpisał skargę w niniejszej sprawie. 3. art. 140 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez niezamieszczenie przez sąd I instancji w odpisie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi wydanego na posiedzeniu niejawnym skierowanego bezpośrednio do skarżącego, tj. zarządcy masy sanacyjnej podmiotu: B. S.A. w restrukturyzacji, pouczenia o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego od zaskarżonego postanowienia, pomimo że sąd I instancji odrzucił skargę, uznając, że skarżąca nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W zażaleniu zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 2.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem odrzucenie skargi przez sąd wojewódzki było zasadne. 2.2. Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje przy tym zaprezentowanej przez pełnomocnika strony linii orzeczniczej sądów administracyjnych, w których to orzeczeń konsekwentnie wynika stanowisko, zgodnie z którym podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy traktować jako brak formalny skargi, który podlega usunięciu w drodze wezwania strony do podpisania przez nią skargi na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. (vide postanowienie NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1767/12, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, CBOSA). W postanowieniu tym NSA stwierdził, że: "skarga - poza innymi warunkami - winna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 P.p.s.a.). Każde zaś pismo strony winno zawierać także podpis strony, albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje skutek odrzucenia w sytuacji nieuzupełnienia w terminie wskazanych w wezwaniu braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). A zatem, skoro skarga może być wniesiona przez samą stronę, to i strona w pełnym zakresie może uzupełnić jej braki. Należy przy tym mieć na względzie podstawowe znaczenie prawa strony do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym, które przecież winny służyć ułatwieniu stronie realizacji jej prawa do sądu, nie może prowadzić zatem do ograniczenia tego podstawowego prawa strony, mającego zakotwiczenie w normach konstytucyjnych (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. Nr 78, poz. 483). W rezultacie podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy traktować jako brak formalny skargi, który podlega usunięciu w drodze wezwania strony do podpisania przez nią skargi na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2005 r. I GSK 2703/05). W takiej sytuacji, należało podzielić stanowisko o wadliwości postępowania Sądu I instancji, wynikającego z odrzucenia skargi bez dostrzeżenia potrzeby wezwania strony do usunięcia w sprawie braku formalnego skargi poprzez podpisanie skargi przez stronę". Podzielając powyższe stanowisko, nie sposób jednak nie zauważyć, że nie będzie miało ono zastosowania do sytuacji, gdy w skardze jest błędnie wskazana strona skarżąca. Sąd wojewódzki nie ma bowiem prawa ani obowiązku określania, w czyim imieniu wnoszona jest skarga. W złożonej skardze wyraźnie jako stronę wskazano "B. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w R." (k. 3 akt sądowych), również nadesłane pełnomocnictwo (pominąwszy błędnie wskazanego pełnomocnika) obejmowało swym zakresem "Podejmowanie wszelkich czynności związanych z reprezentowaniem B. S.A. przed organami obu instancji oraz przed sądami administracyjnymi obu instancji" (k. 35 akt sądowych). Tymczasem, jak wynika z postanowienia NSA z dnia 5 września 2019 r., sygn. akt I FSK 1714/18 (CBOSA): "Zgodnie (...) z treścią art. 311 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Zarządca - podobnie jak wykonawca testamentu, kurator spadku oraz syndyk masy upadłości - jest tzw. stroną zastępczą". Sąd I instancji nie był jednak upoważniony do precyzowania we własnym zakresie, że w charakterze strony ma wystąpić zarządca. Reasumując powyższe, zasadnie sąd I instancji skargę odrzucił. 2.3. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.