I OZ 1012/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt I SAB/Wa 62/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o rozpatrzenie odwołania od decyzji postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt I SAB/WA 62/09 odmówił skarżącemu J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w związku z nierozpoznaniem przez organ odwołania skarżącego od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] października 2008 r. w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. dotyczącej przyznania pomocy w formie gorącego posiłku w części dotyczącej odpłatności za obiady. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżący wskazał, iż jego jedynym źródłem dochodu jest renta w wysokości 591 zł, oświadczył również, że jest dysponentem jednego rachunku bankowego, gdzie nie ma zgromadzonych żadnych środków. Sąd I instancji ustalił, iż ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że wnioskodawca jest posiadaczem co najmniej dwóch kont bankowych w Banku [...] o numerach: [...], którego kopię wyciągu nadesłał na wezwanie Sądu oraz konta o numerze [...], którego kopia znajduje się w aktach administracyjnych (k – 84) ze wskazaniem sumy obrotów na dzień 27 marca 2008 r. w wysokości 50237,88 zł. W świetle powyższych ustaleń Sąd I instancji doszedł do wniosku, iż J.S., poprzez nierzetelne wykonanie wezwania do nadesłania wyciągu z rachunków bankowych nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem w sprawie pełnomocnika, oraz nie wskazał na co przeznaczył kwotę 50237,88 zł wypłaconą mu tytułem odszkodowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. S., domagając się jego uchylenia i przyznania adwokata "do sprawy". W uzasadnieniu zażalenia podniósł, iż Sad I instancji nie rozstrzygnął jego sprawy obiektywnie, bowiem "tego rodzaju sprawy rozstrzyga się w okresie 30 dni od wpłynięcia do Kolegium". Zdaniem skarżącego jego sprawa została załatwiona w terminie "trzykrotnie dłuższym". Nadto skarżący podniósł, iż faktycznie kiedyś miał dwa konta bankowe, jednakże jest to jego sprawa na co wydaje on swoje oszczędności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego względnie rzecznika patentowego. Jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), to przysługuje jej prawo pomocy. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód i środki finansowe z innych źródeł. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy, we wnioskowanym zakresie, spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Zważywszy na ustaloną przez Sąd sytuację majątkową skarżącego uznać należy, że nie ma podstawy do przyjęcia, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd I instancji właściwie ocenił sytuację rodzinną i majątkową J.S. na podstawie złożonego przez niego oświadczenia majątkowego oraz akt sprawy, z których wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 591 zł (renta). Zasadnie Sąd I instancji przyjął, iż J. S., poprzez nierzetelne wykonanie wezwania do nadesłania wyciągu z rachunków bankowych nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem w sprawie pełnomocnika, oraz nie wskazał na co przeznaczył kwotę 50237,88 zł wypłaconą mu tytułem odszkodowania. W świetle powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów pomocy prawnej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w zażaleniu wskazać należy, iż w niniejszym postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje prawidłowość wydania postanowienia z dnia 25 września 2009 r. w przedmiocie ocenienia oddalenia wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Z tego względu NSA nie może wypowiadać się co do kwestii, które nie były przedmiotem zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.